Tài phán hành chính ở nước ta hiện nay

Tài phán hành chính ở nước ta hiện nay

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (105.21 KB, 11 trang )

Câu 5. TÀI PHÁN HÀNH CHÍNH
1. Quan niệm về tài phán, xét xử án hành chính và thẩm quyền tài
phán hành chính ở nước ta hiện nay.[*] Tài phán hành chính là một trong hai lĩnh vực hoạt động của nền hành
chính quốc gia. Tài phán hành chính là biện pháp kiểm tra, giám sát hữu hiệu
hoạt động đối với cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ, công chức nhà nước,
tránh hiện tượng lạm quyền và lộng quyền, trốn tránh trách nhiệm, loại trừ các
hiện tượng tiêu cực, quan liêu, cửa quyền trong bộ máy hành chính, góp phần
xây dựng nền hành chính quốc gia trong sạch, năng động, hiệu quả đáp ứng
ngày càng tốt hơn nhu cầu của nhân dân. Thực hiện tốt quyền tài phán hành
chính sẽ góp phần thực hiện tốt nọi dung khác trong hoạt động quản lý nhà
nước. Cơ quan tài phán hành chính như: “thanh kiếm, lá chắn” đấu tranh và
ngăn chặn mọi hành vi vi phạm pháp luật phát sinh trong hoạt động chấp hành
và điều hành bộ máy quản lý nhà nước, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp
của công dân, tổ chức.
Tài phán hành chính là một chế định dựa trên học thuyết về trách nhiệm
của Nhà nước trước công dân, nó bác bỏ học thuyết đặc miễn (tức là miễn trừ)
trách nhiệm của Nhà nước trong các quyết định của mình. Học thuyết trách
nhiệm của Nhà nước gắn liền với học thuyết Nhà nước của dân, do dân và vì
dân được hình thành cách đây vài thế kỷ.
Đó là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, phán xét những
khiếu kiện của công dân đối với cơ quan hành chính đã đưa ra quyết định mà
công dân cho là trái pháp luật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của họ.
Ở nước ta, tài phán hành chính là một vấn đề mới nên trước hết cần làm rõ
một vài vấn đề về khái niệm, đồng thời xuất phát từ thực tiễn tình hình này ở
nước ta để giải quyết những vấn đề về tổ chức cơ quan tài phán hành chính,
xác định quyền hạn, trách nhiệm của cơ quan tài phán hành chính và nhất là
xác định được phạm vi thẩm quyền của các cơ quan này.
Trong công cuộc cải cách Bộ máy nhà nước ở nước ta hiện nay, Đảng
cộng sản Việt nam đã xác định phương hướng cải các một bước nền hành
chính, tổ chức Bộ máy hành chính và quy chế hoạt động của nền hành chính,

xây dựng và kiện toàn đội ngũ cán bộ công chức Nhà nước.
Trong cải cách nên hành chính Nhà nước, Đảng và Nhà nước ta khẳng
định phải thiết lập các cơ quan tài phán hành chính. Điều này đã được thực
hiện trên thực tế. Địa vị của tài phán hành chính được xác định bởi địa vị
chính trị – pháp lý của hệ thống Toà Hành chính trong hệ thống toàn án nhân
dân.[*] Tài phán, theo nghĩa rộng: là tổng thể quyền hạn của tòa án hoặc cơ
quan hành chính về việc đánh giá khía cạnh pháp lý của những sự kịên cụ thể,
trong đó việc giải quyết tranh chấp và áp dụng chế tài theo lụât định.Theo
nghĩa hẹp, là phán quyền, tức là quyền lực của chính phủ (bên cạnh quyền
hành chính) trong việc phán xét tính đúng, sai của các họat động hành chính
diễn ra trên một lãnh thổ nhất định. Nó còn là thẩm quyền đặc thù của cơ quan
tòa án trong việc lắng nghe, xem xét, đánh giá, phán quyết được thể hiện
trong các bản án hay quyết định của tòan án đối với một vụ việc cụ thể, đối
tượng được xác định. [*] Tuy nhiên không được đồng nhất giữa tài phán với xét xử; không coi
tài phán chỉ là hoạt động xét xử của tòa án; không đồng nhất tài phán với hoạt
động xét xử, mà chỉ có thể coi hành chính quản lý và hành chính tư pháp là 2
mặt hoạt động quản lý nhà nước.
Xét xử là việc tòa án thông qua phiên tòa để thẩm tra các chứng cứ thu
thập được một cách công khai, trực tiếp làm cơ sở cho việc ra bản án hoặc
quyết định của mình về những vấn đề có liên quan.
Xét xử hành chính là hoạt động xét xử các vụ án hành chính theo Luật tố
tụng hành chính do toà án thực hiện nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của
công dân, tổ chức và cơ quan nhà nước.
Tài phán hành chính là một lọai họat động nhà nước do tòa hành chính
thuộc tòa án nhân dân (hoặc tòa án hành chính) thực hiện, xét xử các vụ việc
có yếu tố hành chính theo thủ tục tố tụng hành chính-xét xử khiếu kiện của
nhân dân đối với hành chính.
Tài phán hành chính nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của công dân, bảo vệ

những hành vi công vụ đúng pháp luật trong quá trình giải quyết các tranh
chấp giữa công dân với cơ quan hành chính nhà nước.[*] Tài phán hành chính với tư cách là một hoạt động của Nhà nước, nội
dung chủ yếu của nó là hoạt động xét xử các vụ án hành chính theo quy định
của pháp luật tố tụng hành chính và chủ yếu do các Tòa hành chính, các Thẩm
phán hành chính trong hệ thống Tòa án nhân dân thực hiện nhằm bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan và tổ chức, góp phần nâng cao
hiệu lực quản lý nhà nước. [*] Tài phán hành chính có tác động phát huy hiệu quả hoạt động của nền
hành chính nhà nước, bỏi vì với bản chất dân chủ, Nhà nước ta luôn quan tâm
đến việc thu hút sự tham gia đông đảo của nhân dân lao động vào hoạt động
quản lý nhà nước, quản lý xã hội, tiếp thu những kiến nghị, giải pháp, khiếu
nại, tố cáo từ phía người dân nhằm tăng cường hoạt động hoạt động của bộ
máy nhà nước có hiệu quả, phục vụ quyền và lợi ích của nhân dân. Nó còn
làm cho Bộ máy hành chính nhà nước nâng cao trách nhiệm khi ban hành văn
bản quản lý hành chính và thực hiện các hành vi hành chính khác tránh sơ
suất hay không tuân theo pháp luật dân đến xâm hại đến quyền, lợi ích chính
đáng của cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức, hạn chế được đơn thư khiếu nại
tố cáo, quần chúng nhân dân tin vào đường lôi chủ trương của Đảng và nhà
nước hơn. Mặt khác nó cò là biện pháp kiểm tra, giám sát hiệu quả hoạt động
của bộ máy nhà nước, đồng thời góp phần chống quan liêu, cửa quyền, tham
nhũng trong bộ máy hành chính nhà nước.[*] Trước tình hình nước ta hiện nay khi các vụ khiếu nại, tố cáo trong
lĩnh vực hành chính ngày càng tăng, trong khi cơ chế giải quyết tranh chấp,
khiếu nại về hành chính còn nhiều bất cập, hạn chế thì việc cần phải thành lập
cơ quan tài phán hành chính là rất cần thiết và cấp bách; Không những nhằm
giải quyết được yêu cầu của công cuộc cải cách hành chính mà còn đảm bảo
thực hiện và bảo vệ tốt quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức.
Việc thành lập cơ quan tài phán hành chính sẽ giải quyết tốt các vấn đề
sau:

Thứ nhất, sẽ đảm bảo được tính khách quan và công bằng trong việc giải
quyết các tranh chấp hành chính nhất là đối với các hành vi hành chính của cơ
quan nhà chính và người có thẩm quyền. Theo đó, sẽ phân định rạch ròi, cụ
thể giữa cơ quan quản lý hành chính và cơ quan giải quyết tranh chấp hành
chính, tránh được tình trạng cơ quan hành chính, người có thẩm quyền lại giải
quyết chính các quyết định hành chính, hành vi hành chính do chính họ thực
hiện
Thứ hai, sẽ giải quyết kịp thời và hạn chế việc tồn đọng các tranh chấp
hành chính ngày một tăng như hiện nay. Bởi vì, hiện tại trong hệ thống cơ
quan hành chính, nhất là ở cấp huyện, cấp xã chưa có bộ phận chuyên trách
giải quyết các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo của công dân, tổ chức trong lĩnh
vực hành chính. Mặt khác, việc giải quyết tranh chấp hành chính tại Toà án
chưa đáp ứng được yêu cầu, thủ tục còn phức tạp, nhiều vụ việc không khách
quan do hệ thống toà án được tổ chức theo cấp hành chính.
Thứ ba, cơ quan tài phán thành lập sẽ độc lập theo hệ thống riêng (theo dự
thảo đề án thì hệ thống cơ quan tài phán hành chính có ba cấp: trung ương,
cấp vùng và cấp khu vực – độc lập không phụ thuộc vào các cấp hành chính)
do đó khi đi vào hoạt động, cơ quan này sẽ tiếp nhận khiếu kiện hành chính và
có quyền đưa ra phán xử buộc các cơ quan hành chính phải chấp hành mà
không chịu ràng buộc nào về quản lý hành chính của các cấp chính quyền.[*] Tài phán hành chính nước ta vừa có những đặc điểm của tài phán hành
chính nói chung vừa phản ánh những nét đặc thù phù hợp với bản chất và đặc
tính củaNhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Có thể khái quát
những đặc điểm đó như sau:
Một là, cơ quan tài phán hành chính ở nước ta là các toà án có thẩm quyền
xét xử hành chính thuộc hệ thống Toà án nhân dân.
Hai là, Tài phán hành chính là tổ chức và hoạt động xét xử các tranh chấp
hành chính. Khi thực hiện hoạt động tài phán hành chính, cơ quan tài phán
hành chính không xác định các quyền dân sự của công dân, không tội danh và
hình phạt áp dụng đối với người vi phạm mà thực hiện việc phán quyết về tính

hợp pháp của các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính bị khiếu
kiện. Nếu các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính bị khiếu kiện là
bất hợp pháp thì cơ quan tài phán hành chính sẽ sửa đổi, huỷ bỏ hoặc chấp dứt
một phần hoặc toàn bộ, nếu các cơ quan, cán bộ, công chức, nhà nước gây
thiệt hại thì cơ quan tài phán hành chính sẽ yêu cầu họ phải bồi thường.
Ba là, đối tượng của tài phán hành chính là các quyết định hành chính
hoặc hành vi hành chính khi bị công dân khởi kiện sau khi đã được cơ quan
nhà nước có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục hành chính những không thoả
mãn yêu cầu của họ hoặc hết thời hạn giải quyết theo thủ tục hành chính mà
chủ thể không ra quyết định giải quyết. Đối tượng xem xét của cơ quan tài
phán hành chính chủ yếu là các quyết định hành chính – các quyết định thể
hiện bằng văn bản nên tố tụng hành chính là tố tụng viết; các bên tranh luận
và đưa ra các tài liệu hồ sơ chứng cứ của mình đều bằng văn bản.
Bốn là, hoạt động tài phán hành chính phải tuân theo trình tự, thủ tục do
pháp luật tố tụng (tố tụng hành chính) quy định chứ không phải theo thủ tục
hành chính.
Năm là, bên bị khởi kiện trong vụ án hành chính luôn luôn là cơ quan
hành chính nhà nước và người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà
nước (đại diện cho công quyền).
2. Đánh giá thực trạng tổ chức & hoạt động tài phán hành chính (xét
xử án hành chính) ở nước ta hiện nay (ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân)[*] Hệ thống cơ quan tài phán hành chính ở Việt nam: Theo Điều 2 Luật
tổ chức toà án nhân dân 2002, ở nước CH xã hội chủ nghĩa Việt nam có các
tòa án sau: Toà án nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương, Toà án nhân dân quận huỵên, thị xã, thành phố thuộc tỉnh;
Các tòa án quân sự; Các tòa án khác do lụât định Tổ chức tài phán hành chính
được thiết lập ở các cấp Toà án để thực hiện chức năng xét xử các khiếu kiện
quyết định hành chính. Hành vi hành chính.
Ưu điểm: Với hệ thống tổ chức và thẩm quyền của cơ quan tài phán hành
chính thì tổ chức và hoạt động của cơ quan thực hiện quyền tài phán hành

chính (tài phán hành chính) theo mô hình tòa án nhân dân thể hiện được tính
ưu việt so với tổ chức, cơ quan đã ra quyết định, giải quyết các vụ việc có yếu
tố hành chính trực tiếp giải quyết khiếu nại, khiếu kiện của nhân dân đối với
chính cơ quan đó. Mặt khác, ưu điểm là đã quán triệt được tinh thần đổi mới,
bảo đảm đúng đắn các quy định của Hiến pháp, bảo đảm một hệ thống tòa án
thống nhất và toà án nhân dân tối cao là cơ quan xét xử cao nhất. Đồng thời
khắc phục được sự cồng kềnh trong bộ máy nhà nước, tiết kiệm được việc đầu
tư mở rộng hoặc tăng cường bổ sung cơ sở vật chất cho các toà án nhân dân.
Hơn nữa, có sự trao đổi kinh nghiệm, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thẩm phán
trong giải quyết các khiếu kiện hành chính, phù hợp với xu thế hiện nay của
các nước trên thế giới là tổ chức một hệ thống tòa án, trong đó thiết lập các bộ
phận hoặc cá tòa án chuyên trách về từng lĩnh vực khác nhau.
Hạn chế: Cơ quan tài phán hành chính (tòa hành chính) còn tồn tại sự bất
hợp lý, không phù hợp trong việc thực hiện chức năng nhiệm vụ; hoạt động
của toàn án hành chính còn bất cập, còn để án tồn đọng nhiều, giải quyết các
vụ việc liên quan đến sai phạm của nền hành chính còn thiếu dứt điểm và chịu
ảnh hưởng, tác động chi phối từ phía chính quyền. Đội ngũ thẩm phán hành
chính còn bất cập, còn hạn chế về phẩm chất, trình độ chuyên môn. báo
cáo tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2008 của ngành toà án nhân dân đã chỉ
ra những sai sót của việc giải quyết các vụ án hành chính ngày càng được
nâng cao. Cụ thể:
Còn bất cập, án tồn đọng, giải quyết thiếu dứt điểm, trong quá trình giải
quyết các vụ án hành chính, thẩm phán chủ tọa còn vướn mắc một số vấn đề
như giải quyết yêu cầu bồi thường trong quy định vụ án hành chính; vướn
mắc trong việc áp dụng về thời hạn kháng nghị theo thủ tục tái thẩm định tại
mục 19 NQ số 4/2006-NQHĐTP ngày 4/8/2006 của Hội đồng thẩm phán toà
án nhân dân tối cao; vướn mắc trong việc xác định thẩm quyền đối với QĐ
cưỡng chế để thu hồi đất.
Chịu ảnh hưởng từ phía chính quyền: đã là người thẩm phán, tư pháp hay
hành chính, phải có quyền trong xét xử, được độc lập, chỉ tuân theo pháp luật.

Vậy thẩm phán hành chính và các cấp Toà án xét xử về hành chính (hoặc Toà
án riêng biệt với Toà án tư pháp, hoặc Toà án chuyên ngành riêng biệt nằm
trong Toà án tư pháp) có những quyền và thẩm quyền gì trong việc đòi các cơ
quan hành chính (từ chính phủ, thủ tướng trở đi) gửi đến mình những văn bản
quy phạm hành chính để xem xét có hợp pháp hay không hợp pháp, những
QĐ hành chính có xâm phạm hay không quyền của người công dân, người
viên chức.
Nguyên nhân:
Cơ sở vật chất, trang thiết bị của toà án nhân dân còn nghèo nàn, thiếu
thốn và đáng lo ngại là yếu tố con người, đội ngũ thẩm phán phục vụ công tài
phán hành chính vừa thiếu về số lượng, vừa yếu về chất lượng, hơn nữa số
lượng các vụ án hành chính ngày càng nhiều và là một loại việc rất phức tạp,
trong quá trình giải quyết lại ngại va chạm với các cơ quan hành chính bị
công dân khiếu kiện. Mặt khác, các thẩm phán với người bị xử kiện là cơ
quan công quyền, có mối quan hệ ngang dọc, qua lại nên thẩm phán khó có
thể thay đổi. Một nguyên nhân khác là quy định của pháp luật trong nhiều
trường hợp chưa rõ ràng, còn nhiều chồng chéo, thậm chí mâu thuẫn nhau nên
để giải quyết một vụ án không dễ, tốn nhiều thời gian, dẫn đến sự nghi ngờ
của nhân dân về sự khách quan của tòa án.
Như vậy, hiệu lực và hiệu quả giải quyết khiếu nại còn rất hạn chế, nhiều
đơn thư bị đùn đảy, dây dưa, tồn đọng lâu ngày, người khiếu nại bị oan ức kéo
dài, cơ quan quản lý các cấp, các ngành tốn rất nhiều thời gian mà sự việc vẫn
không được giải quyết, ảnh hưởng không nhỏ đến niền tin của công dân vào
các cơ quan đảng, Nhà nước. Tình hình đó đặt ra một cách bức xúc đòi hỏi
phải có cơ quan tài phán hành chính đủ mạnh về mọi mặt để giải quyết các
khiếu kiện hành chính của công dân, bảo đảm quyền tự do dân chủ của nhân
dân.
3. Quan điểm xây dựng & hoàn thiện tổ chức và hoạt động tài phán
hành chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của nó. [*] Quan điểm:

Nhằm xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ nghiên
minh, bảo vệ công lý trong từng bứơc hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự tổ
quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa, hoạt động tư pháp mà trọng tâm là hoạt
động xét xử nói chung và tài phán hành chính nói riêng được tiến hành có
hiệu quả và hiệu lực cao. Quan điểm xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ quan
tài phán hành chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của nó là:
– Cải cách tài phán hành chính phải đặt dưới sự lãnh đạo chặt chẽ của
Đảng, đảm bảo ổn định chính trị, bản chất mà nhà nước pháp quyền xã hội
chủ nghĩa Việt nam của dân do dân và vì dân, quyền lực nhà nước là thống
nhất, có sự phân công phối hợp của các cơ quan Nhà nước trong việc thực
hịên các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.
– Cải cách tài phán hành chính phải xuất phát từ yêu cầu phát triển kinh tế
xã hội xây dựng công bằng dân chủ văn minh, góp phần thúc đẩy sự phát triển
kinh tế, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, gắn bó với đổi mới công tác cải cách tài
phán hành chính.
– Phát huy sức mạnh tổng hợp của tòan xã hội trong quá trình cải cách tài
phán hành chính. Cơ quan tư pháp, bổ trợ tư pháp phải đặt dưới sự giám sát
của cơ quan dân cử và nhân dân.
– Cải cách tài phán hành chính phải kết thừa truyền thống pháp lý dân tộc,
những thành tựu đã đạt đựơc của nền tư pháp xã hội chủ nghĩa Việt nam, tiếp
thu có chọn lọc và yêu cầu chủ động hội nhập kinh tế quốc tế đáp ứng xu thế
phát triển của xã hội trong tương lai.
– Cải cách tài phán hành chính phải được tiến hành khẩn trương, đồng bộ,
có trọng tâm, trọng điểm với những bước đi vững chắc.[*] Giải pháp hoàn thiện hệ thống cơ quan tài phán hành chính:
Trong công cuộc cải cách bộ máy nhà nước nói chung và cải cách hành
chính nói riêng, xây dựng hệ thống tài phán hành chính là một việ crất quan
trọng. Đó là một yêu cầu cơ bản và ấp thiết của công cuộc đổi mới hịên nay.
Do đó, cần phải đổi mới về tổ chức và hoạt động của tòa án hành chính như
sau:

1. Đổi mới về tổ chức:
– Về cách xét xử: nên xây dựng hệ thống cơ quan xét xử theo khu vực mà
không phụ thuộc vào địa giới hành chính.
-Về bộ máy nhân sự: Phân công rành mạch giữa quyền hành pháp và
quyền tư pháp có nghĩa là cơ quan hành pháp không được can thiệp vào
quyền độc lập xét xử của cơ quan tư pháp và ngược lại. Xây dựng một hệ
thống tài phán hành chính tách khỏi hệ thống hành chính quản lý và hệ thống
tài phán tư pháp. Nó có thẩm quyền hủy bỏ và sửa chữa những quyết địinh
dựa trên việc thực thi những quyền hạn mang tính công quyền của cơ quan
nàh nước nắm quyền hành pháp, các cơ quan công sở, các nhân viên, công
chức của cơ quan đó.
2. Đổi mới về hoạt động:
Phải đảm bảo nguyên tắc độc lập trong xét xử, nguyên tắc pháp chế xã
hội chủ nghĩa ; nguyên tắc mọi công dân, tổ chức, cơ quan Nhà nước đều bình
đẳng trước pháp luật. Không cho phép bất kỳ cơ quan hoặc cá nhân được
phép nhân danh các cơ quan để can thiệp vào hoạt động của các cơ quan xét
xử.
Nhà nước cần quan tâm xây dựng những điều kiện cần thiết nhằm đảm
bảo tính độc lập của thẩm phán và hội thẩm nhân dân trong xét xử. Các thẩm
phán phải được đào tạo về nghiệp vụ xét xử, pháp điển hóa những văn bản
pháp luật về nội dung để tạo điều kịên cho các thẩm phán áp dụng dễ dàng;
nên thừa nhận nguyên tắc án lệ, trên cơ sở đó xây dựng các tập hệ thống hóa
án lệ để làm kim chỉ cho các thẩm phán; tăng cường hơn nữa tính độc lập
trong xét xử bằng cách cụ thể hóa tránh nhịêm cá nhân của thẩm phán và hội
thẩm nhân dân; sửa đổi một số lề lối làm việc tại toà án nhân dân liên quan
đến hoạt động duyệt án, thỉnh thị án xin ý kiến của Toà án cấp trên; từng bước
nghiên cứu để sửa đổi một số thủ tục tố tụng nhằm tạo điều kiện nghị án
không những trên cơ sở của những chứng cứ có trong hồ sơ mà còn căn cứ
chủ yếu vào diễn biến phiên tòa
3. Hoàn thiện các vấn đề về thủ tục hành chính:

Tập trung hoàn thiện trình tự, thẩm quyền ban hành quyết định hành
chính, hành vi hành chính. Xây dựng và hoàn thiện các thủ tục thực hiện
quyết định hành chính, hành vi hành chính
Tóm lại: Trong công cuộc cải cách bộ máy nhà nước nói chung và cải
cách hành chính nói riêng, xây dựng hệ thống tài phán hành chính ở nước ta
là một việc rất quan trọng. Đó là một yêu cầu cơ bản và cấp thiết của công
cuộc đổi mới hiện nay để xây dựng một xã hội dân chủ, một Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, một Nhà nước mà tất cả
quyền lực thuộc về nhân dân.
kiến thiết xây dựng và kiện toàn đội ngũ cán bộ công chức Nhà nước. Trong cải cách nên hành chính Nhà nước, Đảng và Nhà nước ta khẳngđịnh phải thiết lập những cơ quan tài phán hành chính. Điều này đã được thựchiện trên trong thực tiễn. Địa vị của tài phán hành chính được xác lập bởi địa vịchính trị – pháp lý của mạng lưới hệ thống Toà Hành chính trong mạng lưới hệ thống toàn án nhândân. [ * ] Tài phán, theo nghĩa rộng : là toàn diện và tổng thể quyền hạn của TANDTC hoặc cơquan hành chính về việc nhìn nhận góc nhìn pháp lý của những sự kịên đơn cử, trong đó việc xử lý tranh chấp và vận dụng chế tài theo lụât định. Theonghĩa hẹp, là phán quyền, tức là quyền lực tối cao của chính phủ nước nhà ( bên cạnh quyềnhành chính ) trong việc phán xét tính đúng, sai của những họat động hành chínhdiễn ra trên một chủ quyền lãnh thổ nhất định. Nó còn là thẩm quyền đặc trưng của cơ quantòa án trong việc lắng nghe, xem xét, nhìn nhận, phán quyết được thể hiệntrong những bản án hay quyết định hành động của tòan án so với một vấn đề đơn cử, đốitượng được xác lập. [ * ] Tuy nhiên không được giống hệt giữa tài phán với xét xử ; không coitài phán chỉ là hoạt động giải trí xét xử của tòa án nhân dân ; không như nhau tài phán với hoạtđộng xét xử, mà chỉ hoàn toàn có thể coi hành chính quản trị và hành chính tư pháp là 2 mặt hoạt động giải trí quản trị nhà nước. Xét xử là việc tòa án nhân dân trải qua phiên tòa xét xử để thẩm tra những chứng cứ thuthập được một cách công khai minh bạch, trực tiếp làm cơ sở cho việc ra bản án hoặcquyết định của mình về những yếu tố có tương quan. Xét xử hành chính là hoạt động giải trí xét xử những vụ án hành chính theo Luật tốtụng hành chính do toà án thực thi nhằm mục đích bảo vệ quyền, quyền lợi hợp pháp củacông dân, tổ chức triển khai và cơ quan nhà nước. Tài phán hành chính là một lọai họat động nhà nước do tòa hành chínhthuộc TANDTC nhân dân ( hoặc tòa án nhân dân hành chính ) triển khai, xét xử những vụ việccó yếu tố hành chính theo thủ tục tố tụng hành chính-xét xử khiếu kiện củanhân dân so với hành chính. Tài phán hành chính nhằm mục đích bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, bảo vệnhững hành vi công vụ đúng pháp lý trong quy trình xử lý những tranhchấp giữa công dân với cơ quan hành chính nhà nước. [ * ] Tài phán hành chính với tư cách là một hoạt động giải trí của Nhà nước, nộidung đa phần của nó là hoạt động giải trí xét xử những vụ án hành chính theo quy địnhcủa pháp lý tố tụng hành chính và đa phần do những Tòa hành chính, những Thẩmphán hành chính trong mạng lưới hệ thống Tòa án nhân dân thực thi nhằm mục đích bảo vệquyền, quyền lợi hợp pháp của cá thể, cơ quan và tổ chức triển khai, góp thêm phần nâng caohiệu lực quản trị nhà nước. [ * ] Tài phán hành chính có ảnh hưởng tác động phát huy hiệu quả hoạt động giải trí của nềnhành chính nhà nước, bỏi vì với thực chất dân chủ, Nhà nước ta luôn quan tâmđến việc lôi cuốn sự tham gia phần đông của nhân dân lao động vào hoạt độngquản lý nhà nước, quản trị xã hội, tiếp thu những yêu cầu, giải pháp, khiếunại, tố cáo từ phía người dân nhằm mục đích tăng cường hoạt động giải trí hoạt động giải trí của bộmáy nhà nước có hiệu suất cao, ship hàng quyền và quyền lợi của nhân dân. Nó cònlàm cho Bộ máy hành chính nhà nước nâng cao nghĩa vụ và trách nhiệm khi phát hành vănbản quản trị hành chính và thực thi những hành vi hành chính khác tránh sơsuất hay không tuân theo pháp lý dân đến xâm hại đến quyền, quyền lợi chínhđáng của cá thể, cơ quan nhà nước, tổ chức triển khai, hạn chế được đơn thư khiếu nạitố cáo, quần chúng nhân dân tin vào đường lôi chủ trương của Đảng và nhànước hơn. Mặt khác nó cò là giải pháp kiểm tra, giám sát hiệu suất cao hoạt độngcủa cỗ máy nhà nước, đồng thời góp thêm phần chống quan liêu, cửa quyền, thamnhũng trong cỗ máy hành chính nhà nước. [ * ] Trước tình hình nước ta lúc bấy giờ khi những vụ khiếu nại, tố cáo tronglĩnh vực hành chính ngày càng tăng, trong khi chính sách xử lý tranh chấp, khiếu nại về hành chính còn nhiều chưa ổn, hạn chế thì việc cần phải thành lậpcơ quan tài phán hành chính là rất thiết yếu và cấp bách ; Không những nhằmgiải quyết được nhu yếu của công cuộc cải cách hành chính mà còn đảm bảothực hiện và bảo vệ tốt quyền, quyền lợi hợp pháp của công dân, tổ chức triển khai. Việc xây dựng cơ quan tài phán hành chính sẽ xử lý tốt những vấn đềsau : Thứ nhất, sẽ bảo vệ được tính khách quan và công minh trong việc giảiquyết những tranh chấp hành chính nhất là so với những hành vi hành chính của cơquan nhà chính và người có thẩm quyền. Theo đó, sẽ phân định rạch ròi, cụthể giữa cơ quan quản trị hành chính và cơ quan xử lý tranh chấp hànhchính, tránh được thực trạng cơ quan hành chính, người có thẩm quyền lại giảiquyết chính những quyết định hành động hành chính, hành vi hành chính do chính họ thựchiệnThứ hai, sẽ xử lý kịp thời và hạn chế việc tồn dư những tranh chấphành chính ngày một tăng như lúc bấy giờ. Bởi vì, hiện tại trong mạng lưới hệ thống cơquan hành chính, nhất là ở cấp huyện, cấp xã chưa có bộ phận chuyên tráchgiải quyết những tranh chấp, khiếu nại, tố cáo của công dân, tổ chức triển khai trong lĩnhvực hành chính. Mặt khác, việc xử lý tranh chấp hành chính tại Toà ánchưa phân phối được nhu yếu, thủ tục còn phức tạp, nhiều vấn đề không kháchquan do mạng lưới hệ thống toà án được tổ chức triển khai theo cấp hành chính. Thứ ba, cơ quan tài phán xây dựng sẽ độc lập theo mạng lưới hệ thống riêng ( theo dựthảo đề án thì mạng lưới hệ thống cơ quan tài phán hành chính có ba cấp : TW, cấp vùng và cấp khu vực – độc lập không phụ thuộc vào vào những cấp hành chính ) do đó khi đi vào hoạt động giải trí, cơ quan này sẽ tiếp đón khiếu kiện hành chính vàcó quyền đưa ra phán xử buộc những cơ quan hành chính phải chấp hành màkhông chịu ràng buộc nào về quản trị hành chính của những cấp chính quyền sở tại. [ * ] Tài phán hành chính nước ta vừa có những đặc thù của tài phán hànhchính nói chung vừa phản ánh những nét đặc trưng tương thích với thực chất và đặctính củaNhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Có thể khái quátnhững đặc thù đó như sau : Một là, cơ quan tài phán hành chính ở nước ta là những toà án có thẩm quyềnxét xử hành chính thuộc mạng lưới hệ thống Toà án nhân dân. Hai là, Tài phán hành chính là tổ chức triển khai và hoạt động giải trí xét xử những tranh chấphành chính. Khi thực thi hoạt động giải trí tài phán hành chính, cơ quan tài phánhành chính không xác lập những quyền dân sự của công dân, không tội danh vàhình phạt vận dụng so với người vi phạm mà thực thi việc phán quyết về tínhhợp pháp của những quyết định hành động hành chính hoặc hành vi hành chính bị khiếukiện. Nếu những quyết định hành động hành chính hoặc hành vi hành chính bị khiếu kiện làbất hợp pháp thì cơ quan tài phán hành chính sẽ sửa đổi, huỷ bỏ hoặc chấp dứtmột phần hoặc hàng loạt, nếu những cơ quan, cán bộ, công chức, nhà nước gâythiệt hại thì cơ quan tài phán hành chính sẽ nhu yếu họ phải bồi thường. Ba là, đối tượng người tiêu dùng của tài phán hành chính là những quyết định hành động hành chínhhoặc hành vi hành chính khi bị công dân khởi kiện sau khi đã được cơ quannhà nước có thẩm quyền xử lý theo thủ tục hành chính những không thoảmãn nhu yếu của họ hoặc hết thời hạn xử lý theo thủ tục hành chính màchủ thể không ra quyết định hành động xử lý. Đối tượng xem xét của cơ quan tàiphán hành chính đa phần là những quyết định hành động hành chính – những quyết định hành động thểhiện bằng văn bản nên tố tụng hành chính là tố tụng viết ; những bên tranh luậnvà đưa ra những tài liệu hồ sơ chứng cứ của mình đều bằng văn bản. Bốn là, hoạt động giải trí tài phán hành chính phải tuân theo trình tự, thủ tục dopháp luật tố tụng ( tố tụng hành chính ) pháp luật chứ không phải theo thủ tụchành chính. Năm là, bên bị khởi kiện trong vụ án hành chính luôn luôn là cơ quanhành chính nhà nước và người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhànước ( đại diện thay mặt cho công quyền ). 2. Đánh giá tình hình tổ chức triển khai và hoạt động giải trí tài phán hành chính ( xétxử án hành chính ) ở nước ta lúc bấy giờ ( ưu điểm, hạn chế, nguyên do ) [ * ] Hệ thống cơ quan tài phán hành chính ở Việt nam : Theo Điều 2 Luậttổ chức toà án nhân dân 2002, ở nước CH xã hội chủ nghĩa Việt nam có cáctòa án sau : Toà án nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trựcthuộc TW, Toà án nhân dân Q. huỵên, thị xã, thành phố thuộc tỉnh ; Các tòa án nhân dân quân sự chiến lược ; Các TANDTC khác do lụât định Tổ chức tài phán hành chínhđược thiết lập ở những cấp Toà án để thực thi công dụng xét xử những khiếu kiệnquyết định hành chính. Hành vi hành chính. Ưu điểm : Với mạng lưới hệ thống tổ chức triển khai và thẩm quyền của cơ quan tài phán hànhchính thì tổ chức triển khai và hoạt động giải trí của cơ quan thực thi quyền tài phán hànhchính ( tài phán hành chính ) theo quy mô tòa án nhân dân nhân dân biểu lộ được tínhưu việt so với tổ chức triển khai, cơ quan đã ra quyết định hành động, xử lý những vấn đề có yếutố hành chính trực tiếp xử lý khiếu nại, khiếu kiện của nhân dân đối vớichính cơ quan đó. Mặt khác, ưu điểm là đã không cho được niềm tin thay đổi, bảo vệ đúng đắn những lao lý của Hiến pháp, bảo vệ một mạng lưới hệ thống tòa ánthống nhất và toà án nhân dân tối cao là cơ quan xét xử cao nhất. Đồng thờikhắc phục được sự cồng kềnh trong cỗ máy nhà nước, tiết kiệm ngân sách và chi phí được việc đầutư lan rộng ra hoặc tăng cường bổ trợ cơ sở vật chất cho những toà án nhân dân. Hơn nữa, có sự trao đổi kinh nghiệm tay nghề, trợ giúp lẫn nhau giữa những thẩm phántrong xử lý những khiếu kiện hành chính, tương thích với xu thế lúc bấy giờ củacác nước trên quốc tế là tổ chức triển khai một mạng lưới hệ thống tòa án nhân dân, trong đó thiết lập những bộphận hoặc cá tòa án nhân dân chuyên trách về từng nghành khác nhau. Hạn chế : Cơ quan tài phán hành chính ( tòa hành chính ) còn sống sót sự bấthợp lý, không tương thích trong việc thực thi tính năng trách nhiệm ; hoạt độngcủa toàn án hành chính còn chưa ổn, còn để án tồn dư nhiều, xử lý cácvụ việc tương quan đến sai phạm của nền hành chính còn thiếu dứt điểm và chịuảnh hưởng, tác động ảnh hưởng chi phối từ phía chính quyền sở tại. Đội ngũ thẩm phán hànhchính còn chưa ổn, còn hạn chế về phẩm chất, trình độ trình độ. báocáo tại Hội nghị tổng kết công tác làm việc năm 2008 của ngành toà án nhân dân đã chỉra những sai sót của việc xử lý những vụ án hành chính ngày càng đượcnâng cao. Cụ thể : Còn chưa ổn, án tồn dư, xử lý thiếu dứt điểm, trong quy trình giảiquyết những vụ án hành chính, thẩm phán chủ tọa còn vướn mắc một số ít vấn đềnhư xử lý nhu yếu bồi thường trong pháp luật vụ án hành chính ; vướnmắc trong việc vận dụng về thời hạn kháng nghị theo thủ tục tái thẩm định tạimục 19 NQ số 4/2006 – NQHĐTP ngày 4/8/2006 của Hội đồng thẩm phán toàán nhân dân tối cao ; vướn mắc trong việc xác lập thẩm quyền so với QĐcưỡng chế để tịch thu đất. Chịu tác động ảnh hưởng từ phía chính quyền sở tại : đã là người thẩm phán, tư pháp hayhành chính, phải có quyền trong xét xử, được độc lập, chỉ tuân theo pháp lý. Vậy thẩm phán hành chính và những cấp Toà án xét xử về hành chính ( hoặc Toàán riêng không liên quan gì đến nhau với Toà án tư pháp, hoặc Toà án chuyên ngành riêng không liên quan gì đến nhau nằmtrong Toà án tư pháp ) có những quyền và thẩm quyền gì trong việc đòi những cơquan hành chính ( từ cơ quan chính phủ, thủ tướng trở đi ) gửi đến mình những văn bảnquy phạm hành chính để xem xét có hợp pháp hay không hợp pháp, nhữngQĐ hành chính có xâm phạm hay không quyền của người công dân, ngườiviên chức. Nguyên nhân : Cơ sở vật chất, trang thiết bị của toà án nhân dân còn nghèo nàn, thiếuthốn và đáng lo lắng là yếu tố con người, đội ngũ thẩm phán ship hàng công tàiphán hành chính vừa thiếu về số lượng, vừa yếu về chất lượng, hơn thế nữa sốlượng những vụ án hành chính ngày càng nhiều và là một loại việc rất phức tạp, trong quy trình xử lý lại ngại va chạm với những cơ quan hành chính bịcông dân khiếu kiện. Mặt khác, những thẩm phán với người bị xử kiện là cơquan công quyền, có mối quan hệ ngang dọc, qua lại nên thẩm phán khó cóthể đổi khác. Một nguyên do khác là pháp luật của pháp lý trong nhiềutrường hợp chưa rõ ràng, còn nhiều chồng chéo, thậm chí còn xích míc nhau nênđể xử lý một vụ án không dễ, tốn nhiều thời hạn, dẫn đến sự nghi ngờcủa nhân dân về sự khách quan của TANDTC. Như vậy, hiệu lực thực thi hiện hành và hiệu suất cao xử lý khiếu nại còn rất hạn chế, nhiềuđơn thư bị đùn đảy, dây dưa, tồn dư lâu ngày, người khiếu nại bị oan ức kéodài, cơ quan quản trị những cấp, những ngành tốn rất nhiều thời hạn mà vấn đề vẫnkhông được xử lý, tác động ảnh hưởng không nhỏ đến niền tin của công dân vàocác cơ quan đảng, Nhà nước. Tình hình đó đặt ra một cách bức xúc đòi hỏiphải có cơ quan tài phán hành chính đủ mạnh về mọi mặt để xử lý cáckhiếu kiện hành chính của công dân, bảo vệ quyền tự do dân chủ của nhândân. 3. Quan điểm kiến thiết xây dựng và hoàn thành xong tổ chức triển khai và hoạt động giải trí tài phánhành chính nhằm mục đích nâng cao hiệu suất cao hoạt động giải trí của nó. [ * ] Quan điểm : Nhằm kiến thiết xây dựng nền tư pháp trong sáng, vững mạnh, dân chủ nghiênminh, bảo vệ công lý trong từng bứơc văn minh, ship hàng nhân dân, phụng sự tổquốc Việt nam xã hội chủ nghĩa, hoạt động giải trí tư pháp mà trọng tâm là hoạtđộng xét xử nói chung và tài phán hành chính nói riêng được triển khai cóhiệu quả và hiệu lực hiện hành cao. Quan điểm kiến thiết xây dựng và triển khai xong mạng lưới hệ thống cơ quantài phán hành chính nhằm mục đích nâng cao hiệu suất cao hoạt động giải trí của nó là : – Cải cách tài phán hành chính phải đặt dưới sự chỉ huy ngặt nghèo củaĐảng, bảo vệ không thay đổi chính trị, thực chất mà nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa Việt nam của dân do dân và vì dân, quyền lực tối cao nhà nước là thốngnhất, có sự phân công phối hợp của những cơ quan Nhà nước trong việc thựchịên những quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. – Cải cách tài phán hành chính phải xuất phát từ nhu yếu tăng trưởng kinh tếxã hội thiết kế xây dựng công minh dân chủ văn minh, góp thêm phần thôi thúc sự phát triểnkinh tế, bảo vệ vững chãi Tổ quốc, gắn bó với thay đổi công tác làm việc cải cách tàiphán hành chính. – Phát huy sức mạnh tổng hợp của tòan xã hội trong quy trình cải cách tàiphán hành chính. Cơ quan tư pháp, hỗ trợ tư pháp phải đặt dưới sự giám sátcủa cơ quan dân cử và nhân dân. – Cải cách tài phán hành chính phải kết thừa truyền thống lịch sử pháp lý dân tộc bản địa, những thành tựu đã đạt đựơc của nền tư pháp xã hội chủ nghĩa Việt nam, tiếpthu có tinh lọc và nhu yếu dữ thế chủ động hội nhập kinh tế tài chính quốc tế phân phối xu thếphát triển của xã hội trong tương lai. – Cải cách tài phán hành chính phải được triển khai khẩn trương, đồng nhất, có trọng tâm, trọng điểm với những bước tiến vững chãi. [ * ] Giải pháp triển khai xong mạng lưới hệ thống cơ quan tài phán hành chính : Trong công cuộc cải cách cỗ máy nhà nước nói chung và cải cách hànhchính nói riêng, kiến thiết xây dựng mạng lưới hệ thống tài phán hành chính là một việ crất quantrọng. Đó là một nhu yếu cơ bản và ấp thiết của công cuộc thay đổi hịên nay. Do đó, cần phải thay đổi về tổ chức triển khai và hoạt động giải trí của tòa án nhân dân hành chính nhưsau : 1. Đổi mới về tổ chức triển khai : – Về cách xét xử : nên kiến thiết xây dựng mạng lưới hệ thống cơ quan xét xử theo khu vực màkhông phụ thuộc vào vào địa giới hành chính. – Về cỗ máy nhân sự : Phân công rành mạch giữa quyền hành pháp vàquyền tư pháp có nghĩa là cơ quan hành pháp không được can thiệp vàoquyền độc lập xét xử của cơ quan tư pháp và ngược lại. Xây dựng một hệthống tài phán hành chính tách khỏi mạng lưới hệ thống hành chính quản trị và hệ thốngtài phán tư pháp. Nó có thẩm quyền hủy bỏ và sửa chữa thay thế những quyết địinhdựa trên việc thực thi những quyền hạn mang tính công quyền của cơ quannàh nước nắm quyền hành pháp, những cơ quan văn phòng, những nhân viên cấp dưới, côngchức của cơ quan đó. 2. Đổi mới về hoạt động giải trí : Phải bảo vệ nguyên tắc độc lập trong xét xử, nguyên tắc pháp chế xãhội chủ nghĩa ; nguyên tắc mọi công dân, tổ chức triển khai, cơ quan Nhà nước đều bìnhđẳng trước pháp lý. Không được cho phép bất kể cơ quan hoặc cá thể đượcphép nhân danh những cơ quan để can thiệp vào hoạt động giải trí của những cơ quan xétxử. Nhà nước cần chăm sóc kiến thiết xây dựng những điều kiện kèm theo thiết yếu nhằm mục đích đảmbảo tính độc lập của thẩm phán và hội thẩm nhân dân trong xét xử. Các thẩmphán phải được đào tạo và giảng dạy về nhiệm vụ xét xử, pháp điển hóa những văn bảnpháp luật về nội dung để tạo điều kịên cho những thẩm phán vận dụng thuận tiện ; nên thừa nhận nguyên tắc án lệ, trên cơ sở đó thiết kế xây dựng những tập mạng lưới hệ thống hóaán lệ để làm kim chỉ cho những thẩm phán ; tăng cường hơn thế nữa tính độc lậptrong xét xử bằng cách cụ thể hóa tránh nhịêm cá thể của thẩm phán và hộithẩm nhân dân ; sửa đổi một số ít lề lối thao tác tại toà án nhân dân liên quanđến hoạt động giải trí duyệt án, thỉnh thị án xin quan điểm của Toà án cấp trên ; từng bướcnghiên cứu để sửa đổi 1 số ít thủ tục tố tụng nhằm mục đích tạo điều kiện kèm theo nghị ánkhông những trên cơ sở của những chứng cứ có trong hồ sơ mà còn căn cứchủ yếu vào diễn biến phiên tòa3. Hoàn thiện những yếu tố về thủ tục hành chính : Tập trung hoàn thành xong trình tự, thẩm quyền phát hành quyết định hành động hànhchính, hành vi hành chính. Xây dựng và hoàn thành xong những thủ tục thực hiệnquyết định hành chính, hành vi hành chínhTóm lại : Trong công cuộc cải cách cỗ máy nhà nước nói chung và cảicách hành chính nói riêng, thiết kế xây dựng mạng lưới hệ thống tài phán hành chính ở nước talà một việc rất quan trọng. Đó là một nhu yếu cơ bản và cấp thiết của côngcuộc thay đổi lúc bấy giờ để thiết kế xây dựng một xã hội dân chủ, một Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, một Nhà nước mà tất cảquyền lực thuộc về nhân dân .

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *