Plukenetia volubilis – Wikipedia tiếng Việt

Plukenetia volubilis, tiếng Quechua nơi cây mọc tự nhiên là sacha inchi. “Sacha” có nghĩa “cây, rừng, dại”, còn “inchi” là “lạc, tức đậu phộng”. Các ngôn ngữ cũng dựa theo đó gọi là lạc sacha, lạc núi, lạc Inca. Báo chí tiếng Việt thì dùng tên sachi.[2] Đây là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích (Euphorbiaceae). Loài này được Carl Linnaeus miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.[1]

Đây là một loài dây leo, đa niên, lá có lông tơ. Cây xuất phát từ vùng nhiệt đới châu Nam Mỹ có mặt ở các nước Suriname, Venezuela, Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru và tây bắc Brasil. P volubilis cũng có mặt trên chuỗi hải đảo Hứng Gió (tiếng Anh: Windward Islands) thuộc biển Caribe.[3] Ngày nay P volubilis được canh tác quy mô ở nhiều nơi như Đông Nam Á, nhất là Thái Lan. Tại Việt Nam sachi đã được trồng trên Tây Nguyên (2015),[2] và Hòa Bình (2017), đến năm 2018 thì đạt 1500 hecta kể cả Bình Thuận, Điện Biên.[4]

Trong vùng bản địa nhiệt đới rừng mưa Amazon đất trũng dân địa phương đã canh tác cây này mấy thế kỷ qua. Ở trên cao độ 1.700 m ( 5.500 ft ) thì cây vẫn mọc được miễn là vũ lượng đủ và đất dễ thoát nước. Cây quen với thổ nhưỡng đất chua và đất bồi ven sông. Cây giỏi chịu hạn. [ 2 ]

Dây P volubilis có thể mọc vươn cao tới 2 mét (6′ 6″), lá hình tim, rìa có răng cưa, mọc so le. Lá dài 10–12 cm (4″-4,7″), rộng 8–10 cm (3,1-3,9″), cuống khoảng 2–6 cm (0,8-2,3″). Khi mới nảy mầm, hai lá mầm mọc hở, tương tự như cây hạnh. Bao bọc lá mầm lớp màng màu trắng nhạt. Cây mọc nhanh, nếu không muốn bò thì đóng giàn để dây leo,[5] chỉ năm (5) tháng tuổi thì trổ hoa, tám (8) tháng thì thành hột. Hoa đực nhỏ li ti màu trắng mọc thành chùm dài. Hoa cái mọc ở cuống chùm. Vùng nhiệt đới P volubilis ra hoa quanh năm.

Trái là dạng quả nang đường kính 3 – 5 cm phân thành 4 tới 7 múi, gọi là thùy. Mỗi thùy có hột hình bầu dục màu nâu sẫm, đường kính 1,5 – 2 cm, nặng 45-100 gram. Khi non màu xanh lục đến khi chín thì ngả màu nâu rồi đen khi già. Trái có thịt mềm và nhão màu đen trông không mê hoặc mà cũng không ăn được. Muốn thu hoạch thay vì hái khi chín, người ta nguyên trái trên cây cho khô hẳn mới hái về. Khi hai năm tuổi thì hiệu suất lên đến hàng trăm trái, phân phối 400 – 500 hột mỗi năm mấy kỳ. Hột tươi không ăn được, nhưng bóc vỏ rồi đem rang lên thì ăn ngon .

Thành phần hạt[sửa|sửa mã nguồn]

Hạt inchi chứa nhiều protein ( 27 % ) và dầu ( 35 – 60 % ). Dầu chứa nhiều những axit béo thiết yếu như axit omega-3 linolenic ( ≈ 45-53 % tổng hàm lượng chất béo ) và axit omega-6 linoleic ( ≈ 34-39 % tổng hàm lượng chất béo ), cũng như axit omega-9 không thiết yếu ( ≈ 6-10 % tổng hàm lượng chất béo ). [ 6 ] hạt sachi cũng có chứa nhiều vitamin E, A những khoáng chất như kali, magnesi, calci, chất xơ cùng nhiều chất chống oxi hoá khác. nó còn cung ứng 1 lương calo tương đối đáp ứng nhu yếu hoạt động giải trí, tập luyện. 28 g hạt này sẽ bổ siung cho bạn khoảng chừng 170 calo

Sử dụng thời nay[sửa|sửa mã nguồn]

Dầu sacha inchi có mùi vị phảng phất với vị hạt dẻ và hoàn toàn có thể thích hợp với một loạt những món ăn, mặc dầu nếu dùng hàng ngày trong một tuần thì 1 số ít người trong thử nghiệm có biểu lộ đồng ý thấp loại dầu ăn này. [ 7 ] Chứa nhiều axit alpha-linolenic, loại dầu ăn này đã được nhìn nhận trong một điều tra và nghiên cứu về tiêu hóa lê dài 4 tháng ( 10-15 ml / ngày ) so với người lớn, chỉ ra rằng nó là bảo đảm an toàn và có khuynh hướng ngày càng tăng nồng độ cholesterol HDL trong máu. [ 7 ]Tại Peru trong năm 2009, nhóm nhân đạo Oxfam đã tương hỗ kỹ thuật trồng sacha inchi như một loại cây cối thu hoa lợi cho những nhóm sắc tộc bản xứ, như người Ashaninka. [ 8 ]

Sacha Inchi có hàm lượng cao tryptophan (một loại hormone và chất dẫn truyền thần kinh) giúp não giải phóng căng thẳng và cảm thấy tốt hơn, làm giảm cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol TỐT (HDL), tăng cường Omega-3 giúp cơ thể hấp thụ calci, giúp cải thiện mật độ và sức khỏe của xương[9]

  • Dữ liệu liên quan tới Plukenetia volubilis tại Wikispecies
  • Phương tiện liên quan tới Plukenetia volubilis tại Wikimedia Commons

Source: https://kethuba.com
Category: SỨC KHỎE

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.