Muammar al-Gaddafi – Wikipedia tiếng Việt

Muammar Abu Minyar al-Gaddafi[a1 1] (tiếng Ả Rập: معمر القذافي‎  (trợ giúp·thông tin) Mu‘ammar al-Qaḏāfī; cũng được gọi đơn giản là Đại tá Gaddafi; 7 tháng 6 năm 1942 – 20 tháng 10 năm 2011) đã là lãnh đạo trên thực tế của Libya từ một cuộc đảo chính lật đổ vua Libya năm 1969 đến khi chính ông bị lật đổ vào năm 2011.[4] Gaddafi còn tự gọi mình là “Vua của các vị vua châu Phi” và “lãnh tụ của chủ nghĩa Hồi giáo”.[5][6]

Từ năm 1972, khi Gaddafi thôi giữ chức thủ tướng, ông đã được gán những thương hiệu ” Người hướng dẫn cuộc Cách mạng Vĩ đại tháng 9 tiên phong của Đại dân quốc Nhân dân Xã hội chủ nghĩa Ảrập Libya ” hay ” Lãnh đạo và Người hướng dẫn Anh em của cuộc Cách mạng ” trong những văn kiện của nhà nước và báo chí truyền thông chính thức của Libya. [ 7 ] Nhưng một vài báo đài quốc tế vẫn gọi ông là ” Tổng thống Gaddafi “. [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ]Sau cái chết của Omar Bongo của Gabon ngày 8 tháng 6 năm 2009, ông trở thành nhà chỉ huy ( ngoài những quốc vương ) có thời hạn giữ chức lâu thứ ba của mọi vương quốc hiện tại. Ông cũng là nhà chỉ huy có thời hạn ship hàng lâu nhất ở Libya từ thời Ali Pasha Al Karamanli, người cầm quyền từ 1754 đến 1795. [ 14 ] Gaddafi bị lật đổ và bị giết vào ngày 20 tháng 10 năm 2011, sau 42 năm cầm quyền .

Chuyển tự Tên gọi[sửa|sửa mã nguồn]

Vì không có sự chuẩn hoá trong việc chuyển tự chữ và cách phát âm theo vùng của tiếng Ả Rập, cái tên của Gaddafi có thể được chuyển tự theo nhiều cách khác nhau. Một bài viết trên tờ London Evening Standard năm 2004 liệt kê 37 cách đánh vần tên ông, trong khi một bài báo năm 1986 của The Straight Dope kê một danh sách 32 cách đánh vần đã biết tại Thư viện Quốc hội.[15]

Muammar Gaddafi là cách đánh vần được dùng bởi tạp chí Time, BBC News, đa số báo chí Anh và ban tiếng Anh của Al-Jazeera.[16] Associated Press, CNN, và Fox News sử dụng cách đánh vần Moammar Gadhafi. Edinburgh Middle East Report sử dụng “Mu’ammar Qaddafi” và Bộ ngoại giao Hoa Kỳ dùng “Mu’ammar Al-Qadhafi”.

Năm 1986, Gaddafi được thông báo đã trả lời một bức thư của một trường học tại Minnesota bằng tiếng Anh với cách đánh vần “Moammar El-Gadhafi”.[17] Tân Hoa Xã dùng “Muammar Khaddafi” trong các thông báo của mình.[18] Sự chuyển tự tên phức tạp này show của Weekend Update của Saturday Night Live hồi đầu thập niên 1980.[cần dẫn nguồn]

Trong tiếng Ả Rập chuẩn cái tên معمر القذافي‎ (مُـعَـمَّـرُ الـقَـذافـي‎ với mọi nguyên âm và phần kéo dài) được đánh vần theo IPA: /mu’ʕam:aru l‎qa’ða:fi/. /ʕ/ cho một âm hầu (ع), không có trong tiếng Anh. /m/ thứ hai là từ cặp (ghép). Khi nói tiếng Libya Ả Rập âm bật lưỡi không thanh /q/ (ق) có thể thay thế cho /g/ hay /k/; và /ð/ (ذ) (giống như tiếng Anh “th” trong “this”) có thể được thay thế với một /d/ đơn giản. Nguyên âm /u/ có thể thay thế với /o/ trong ngôn ngữ nói Ả Rập. Cách chấm dứt bị bỏ đi (/mu’ʕam:aru/ -> /mu’ʕam:ar/). Có nhiều cách để Latin hoá tiếng Ả Rập và các biến thể địa phương của nó. Tuy nhiên, các đánh vần tên Ả Rập không thay đổi. Vì thế, /mu’ʕam:aru l‎qa’ða:fi/ có thể được đánh vần thành /mo’ʕam:ar al‎ga’da:fi/, có thể gây ra sự hơi khác biệt khi Latinh hoá. Mạo từ xác định al- (ال) thường bị bỏ sót. Ở đây chữ đầu /a/ là câm bởi ở trước /u/.

Gaddafi muốn website của mình dùng cách đánh vần “Muammar Al Gathafi”.[19] Tên của ông trong tiếng Pháp thường được viết là “Mouammar Kadhafi” hay “Moammar Kadafi”. Còn tại Việt Nam, các phương tiện truyền thông chủ yếu thường sử dụng “Muammar Gaddafi”[20][21] và đọc là Mu-am-ma Ca-đa-phi.

Các phiên âm :
M { u o { ∅ ′ a { m m m { a e r { a l e l A l E l ∅ { − ␣ ∅ { Q. G G h K K h { a e u { d d h d d d d h d h d h d t h t h z z a { f f f { i y { \ displaystyle { \ color { OliveGreen } M { \ begin { cases } u \ \ o \ end { cases } } { \ begin { cases } \ varnothing \ \ ‘ \ end { cases } } a { \ begin { cases } mm \ \ m \ end { cases } } { \ begin { cases } a \ \ e \ end { cases } } r } ~ ~ ~ ~ { \ color { MidnightBlue } { \ begin { cases } al \ \ el \ \ Al \ \ El \ \ \ varnothing \ end { cases } } { \ begin { cases } – \ \ \ mathrm { \ textvisiblespace } \ \ \ varnothing \ end { cases } } } { \ color { RedViolet } { \ begin { cases } Q \ \ G \ \ Gh \ \ K \ \ Kh \ end { cases } } { \ begin { cases } a \ \ e \ \ u \ end { cases } } { \ begin { cases } d \ \ dh \ \ dd \ \ ddh \ \ dhdh \ \ dth \ \ th \ \ zz \ end { cases } } a { \ begin { cases } f \ \ f \ ! f \ end { cases } } { \ begin { cases } i \ \ y \ end { cases } } } }{\displaystyle {\color {OliveGreen}M{\begin{cases}u\\o\end{cases}}{\begin{cases}\varnothing \\'\end{cases}}a{\begin{cases}mm\\m\end{cases}}{\begin{cases}a\\e\end{cases}}r}~~~~{\color {MidnightBlue}{\begin{cases}al\\el\\Al\\El\\\varnothing \end{cases}}{\begin{cases}-\\\mathrm {\textvisiblespace} \\\varnothing \end{cases}}}{\color {RedViolet}{\begin{cases}Q\\G\\Gh\\K\\Kh\end{cases}}{\begin{cases}a\\e\\u\end{cases}}{\begin{cases}d\\dh\\dd\\ddh\\dhdh\\dth\\th\\zz\end{cases}}a{\begin{cases}f\\f\!f\end{cases}}{\begin{cases}i\\y\end{cases}}}}

Gaddafi là con út trong một gia đình nông dân. Theo chính thức cha ông là Mohammed Abdul Salam bin Hamed bin Mohammed Al-Gaddafi, còn gọi là Abu Meniar (m. năm 1985). Tuy nhiên trong The Times có thông tin về khả năng cha thực của ông là một sĩ quan Pháp.[22] Mẹ ông là Aisha Bin Niran. Ít điều được biết về tuổi thơ của Gaddafi. Ông từng nói rằng khi ông lên năm ông có một người anh bị một binh sĩ Israel giết hại. Tuy nhiên, tuyên bố này bị nghi ngờ bởi IDF mãi tới ngày 26 tháng 5 năm 1948 mới được thành lập, khi Gaddafi sáu tuổi. Khi còn nhỏ ông được các bạn gọi là ‘al-jamil’ hay ‘người đẹp trai’. Ông lớn lên tại vùng sa mạc Sirte. Ông tiếp thu một nền giáo dục tiểu học tôn giáo truyền thống và vào trường dự bị Sebha ở Fezzan từ năm 1956 đến năm 1961. Gaddafi và một nhóm vài người bạn ông đã gặp tại trường thành lập một hình thức lãnh đạo trung tâm của một nhóm chiến binh cách mạng sau này sẽ nắm quyền lực tại đất nước. Người tạo cảm hứng cho Gaddafi là Gamal Abdel Nasser, tổng thống nước Ai Cập láng giềng, người đã lên giữ chức tổng thống bằng cách kêu gọi một sự thống nhất Ả Rập. Năm 1961, Gaddafi bị trục xuất khỏi Sebha vì các hoạt động chính trị.[cần dẫn nguồn]

Gaddafi vào viện hàn lâm quân sự ở Benghazi năm 1963, nơi ông và vài người bạn thành lập một nhóm bí mật với mục đích lật đổ chế độ quân chủ Libya có lập trường ủng hộ phương Tây. Sau khi tốt nghiệp năm 1965, ông được gửi tới Anh Quốc để tiếp tục học tại Staff College của Quân đội Anh, hiện là Joint Services Command and Staff College, về nước năm 1966 với tư cách một sĩ quan uỷ nhiệm trong Signal Corps.[cần dẫn nguồn]

Đảo chính quân sự chiến lược và lên nắm quyền[sửa|sửa mã nguồn]

Ngày 1 tháng 9 năm 1969, một nhóm sĩ quan quân đội nhỏ do Gaddafi chỉ huy tổ chức triển khai một cuộc hòn đảo chính không ngã xuống chống lại Vua Idris I, khi ông đang ở Kamena Vourla, một khu resort tại Hy Lạp, để điều trị y tế. Cháu của ông Thái tử Sayyid Hasan ar-Rida al-Mahdi as-Sanussi đã bị những sĩ quan quân đội cách mạng chính thức hạ bệ và quản thúc tại gia ; họ huỷ bỏ chế độ quân chủ và công bố một nhà nước Cộng hoà Libya Ả Rập mới. [ 23 ] Gaddafi, khi ấy mới chỉ 27 tuổi, với bộ quần áo đi đường và kính râm, sau đó tìm cách trở thành ” Che Guevara mới của thời đại “. [ 24 ] Để triển khai điều này Gaddafi biến Libya thành một thiên đường cho những người chống phương Tây cực đoan, nơi bất kể nhóm nào, đều hoàn toàn có thể nhận được vũ khí và tương hỗ kinh tế tài chính, nếu họ công bố chiến đấu chống lại chủ nghĩa đế quốc. [ 24 ] Người Italiatại Libya phần nhiều đã biến mất sau khi Gaddafi ra lệnh trục xuất họ năm 1970. [ 25 ]Một Hội đồng Chỉ huy Cách mạng được xây dựng để quản lý quốc gia, với Gaddafi giữ chức quản trị. Ông thêm thương hiệu thủ tướng năm 1970, nhưng ngừng giữ chức vụ năm 1972. Không giống như những nhà cách mạng quân sự chiến lược khác, Gaddafi không tự thăng mình lên hàm tướng ngay khi nắm quyền, mà đồng ý một nghi lễ thăng chức từ đại uý lên đại tá và vẫn giữ cấp hàm này cho đến ngày này. Tuy theo kiểu cấp hàm phương Tây một đại tá không thích hợp để quản lý một vương quốc và là Tổng tư lệnh quân đội quốc gia, theo lời của Gaddafi xã hội Libya được ” quản lý bởi nhân dân “, do đó ông không cần thêm thương hiệu phô trương hay cấp bậc chỉ huy quân đội tối cao. [ 4 ]

Chủ nghĩa xã hội Hồi giáo và thuyết Liên Hồi giáo[sửa|sửa mã nguồn]

Gaddafi xây dựng chế độ mới của mình dựa trên sự kết hợp chủ nghĩa quốc gia Ả Rập, các khía cạnh của phúc lợi xã hội, và cái Gaddafi gọi là “dân chủ nhân dân trực tiếp”. Ông gọi hệ thống này là “Chủ nghĩa xã hội Hồi giáo”, và, tuy ông cho phép tư nhân kiểm soát các công ty nhỏ, chính phủ kiểm soát các công ty lớn. Phúc lợi xã hội, “tự do”, và giáo dục được nhấn mạnh. Ông cũng áp dụng một hệ thống đạo đức Hồi giáo, đặt ra ngoài vòng pháp luật rượu và cờ bạc. Như nhân vật cách mạng trước đó trong thế kỷ 20 như Mao Trạch Đông và những lời lẽ trong Mao tuyển của ông, Gaddafi vạch ra triết học chính trị của mình trong cuốn Sách Xanh để tăng cường các ý tưởng của nhà nước xã hội chủ nghĩa Hồi giáo này và xuất bản ba tập trong giai đoạn 1975 và 1979.[cần dẫn nguồn]

Năm 1977, Gaddafi tuyên bố rằng Libya đang thay đổi hình thức chính phủ của mình từ cộng hoà sang một “jamahiriya”—một từ mới sáng chế có nghĩa “nhà nước đại chúng” hay “chính phủ của đại chúng”. Trên lý thuyết, Libya trở thành một nhà nước dân chủ trực tiếp được quản lý bởi nhân dân thông qua các hội đồng nhân dân địa phương và các xã. Ở trên đỉnh cơ cấu này là Đại hội Nhân dân, với Gaddafi là tổng thư ký. Tuy nhiên, chỉ sau hai năm, Gaddafi rời bỏ mọi chức vụ trong chính phủ để tương thích với triết học theo chủ nghĩa quân bình mới.[cần dẫn nguồn]

Thực tế, hệ thống chính trị của Libya ít duy tâm hơn. Quyền lực thực sự thuộc một “nhóm cách mạng” gồm Gaddafi và một số cố vấn thân cận. Tuy không giữ chức vụ chính thức nào, nói chung mọi người hiểu rằng Gaddafi nắm quyền gần như tuyệt đối với chính phủ.[cần dẫn nguồn]

Hết lần này tới lần khác, Gaddafi đã đương đầu với sự đối lập trong và ngoài nước bằng bạo lực. Các uỷ ban cách mạng của ông kêu gọi ám sát những người Libya bất đồng đang sống ở nước ngoài vào tháng 4 năm 1980, với các đội ám sát của Libya được gửi ra nước ngoài để giết họ. Ngày 26 tháng 4 năm 1980, Gaddafi đặt ra hạn chót ngày 11 tháng 6 năm 1980 để những người bất đồng quay trở về hay sẽ “trong tay các hội đồng cách mạng”.[26] Chín người Libya đã bị giết hại trong thời gian này, năm người trong số đó tại Italia.[cần dẫn nguồn]

Quan hệ quốc tế[sửa|sửa mã nguồn]

Với những nước láng giềng của Libya, Gaddafi đi theo những ý tưởng sáng tạo của Gamal Abdel Nasser về thuyết liên Ả Rập và trở thành người ủng hộ nhiệt thành cho việc thống nhất tổng thể những nước Ả Rập dưới một vương quốc Ả Rập. Ông cũng ủng hộ thuyết liên Hồi giáo, sáng tạo độc đáo về một liên minh lỏng lẻo của mọi vương quốc và nhân dân Hồi giáo. Sau khi Nasser chết ngày 28 tháng 9 năm 1970, Gaddafi đã nỗ lực để trở thành vĩ chỉ huy ý tưởng sáng tạo của chủ nghĩa vương quốc Ả Rập. Ông công bố ” Liên bang những nước Cộng hoà Ả Rập ” ( Libya, Ai Cập, và Syria ) năm 1972, kỳ vọng tạo lập một nhà nước liên Ả Rập, nhưng ba nước sự không tương đồng về những lao lý chi tiết cụ thể của việc sáp nhập. Năm 1974, ông ký một thoả thuận với Habib Bourguiba của Tunisia về một sự sáp nhập giữa hai nước, nhưng nó cũng không hề diễn ra trên thực tiễn và sự độc lạ mạnh giữa hai nước dẫn tới thực trạng thù địch .Libya cũng tương quan tới những vụ tranh chấp và tranh cãi chủ quyền lãnh thổ đấm đá bạo lực với nước Tchad láng giềng về Dải Aouzou, mà Libya chiếm năm 1973. Cuộc tranh cãi này ở đầu cuối dẫn tới việc Libya xâm lược Chad và một cuộc xung đột chỉ chấm hết với một lệnh ngừng bắn năm 1987. Cuối cùng cuộc tranh cãi đã được xử lý một cách hoà bình vào tháng 6 năm 1994 khi Libya rút quân khỏi Tchad theo một phán quyết của Toà án Công lý Quốc tế ra ngày 13 tháng 2 năm 1994. [ 27 ]Gaddafi đã trở thành một người ủng hộ can đảm và mạnh mẽ cho Tổ chức Giải phóng Palestine, và việc này đã làm xấu đi quan hệ giữa Libya và Ai Cập, khi vào năm 1979 Ai Cập có một thoả thuận hoà bình với Israel. Khi quan hệ Libya-Ai Cập xấu đi, Gaddafi đã tìm kiếm quan hệ thân mật hơn với Liên Xô. Libya trở thành vương quốc tiên phong ngoài khối Xô viết nhận được những máy bay chiến đấu siêu âm MiG-25, nhưng quan hệ Liên Xô-Libya vẫn khá xa cách. Gaddafi cũng tìm cách tăng cường tác động ảnh hưởng của Libya, đặc biệt quan trọng tại những vương quốc có dân cư Hồi giáo, bằng cách lôi kéo một nhà nước Hồi giáo Saharan và ủng hộ những lực lượng chống chính phủ nước nhà tại châu Phi hạ Sahara .

Điều đáng chú ý trong chính trị của Gaddafi là việc ông ủng hộ các phong trào giải phóng tự xưng, và cả việc ông hỗ trợ cho các phong trào nổi loạn ở Tây Phi, đáng chú ý là Sierra Leone và Liberia, cũng như các nhóm Hồi giáo. Trong thập niên 1970 và 1980, sự giúp đỡ này thỉnh thoảng tự do đến mức thậm chí các nhóm không có thiện cảm nhất cũng có thể nhận được sự giúp đỡ của Libya; cả các nhóm có tư tưởng khác xa so với Gaddafi. Cách tiếp cận của Gaddafi thường có khuynh hướng trái ngược với ý kiến quốc tế. Trong suốt thập niên 1970, chế độ của ông dính líu vào những âm mưu phá hoại và hoạt động khủng bố tại cả các quốc gia Ả Rập và không Ả Rập. Tới giữa thập niên 1980, ông được hầu hết mọi người ở phương Tây coi là người cung cấp tài chính chính cho chủ nghĩa khủng bố quốc tế. Theo thông báo, Gaddafi là người cung cấp tài chính chính cho “Phong trào Tháng 9 Đen” gây ra vụ thảm sát Munich tại Olympics mùa hè năm 1972, và bị Hoa Kỳ buộc tội chịu trách nhiệm trực tiếp kiểm soát vụ đánh bom vũ trường Berlin năm 1986 làm thiệt mạng 3 người và làm bị thương hơn 200 người, trong đó có một số nhân viên Mỹ. Ông cũng được cho là đã chi tiền cho “Carlos the Jackal” để bắt cóc và sau đó thả một số bộ trưởng dầu mỏ Ả Rập Saudi và Iran. Căng thẳng giữa Libya và phương Tây lên tới đỉnh điểm thời chính quyền Ronald Reagan, với mục đích loại bỏ Gaddafi. Chính quyền Reagan coi Libya là một nhà nước hiếu chiến bởi lập trường không thoả hiệp của họ về vấn đề độc lập của người Palestine, sự ủng hộ của họ cho nhà nước Iran cách mạng trong cuộc chiến năm 1980–1988 chống lại Iraq của Saddam Hussein (xem Chiến tranh Iran–Iraq), và việc họ hỗ trợ các “phong trào giải phóng” ở thế giới thứ ba. Chính Reagan đã gọi Gaddafi là “con chó điên của Trung Đông”. Tháng 12 năm 1981, Bộ ngoại giao Hoa Kỳ không cấp các Hộ chiếu Hoa Kỳ cho việc du lịch tới Libya, và vào tháng 3 năm 1982, Hoa Kỳ tuyên bố lệnh cấm nhập khẩu dầu mỏ của Libya [28] và xuất khẩu tới Libya các sản phẩm công nghệ hoá dầu của Hoa Kỳ; các quốc gia châu Âu cũng nhanh chóng thực hiện điều này.

Libya cũng từng là một nước ủng hộ Mặt trận Polisario trong đại chiến của họ chống lại chủ nghĩa thực dân Tây Ban Nha và sự chiếm đóng quân sự Morocco .

Năm 1984, nhân viên cảnh sát Anh Yvonne Fletcher bị bắn bên ngoài Đại sứ quán Libya tại Luân Đôn khi đang giữ trật tự trong một cuộc biểu tình phản đối Gaddafi. Một loạt đạn súng máy từ bên trong toà nhà được cho là đã giết chết cô, nhưng các nhà ngoại giao Libya viện dẫn quyền miễn trừ ngoại giao của mình và bị trục xuất. Vụ việc dẫn tới sự tan vỡ quan hệ ngoại giao giữa Anh Quốc và Libya trong hơn một thập kỷ.[cần dẫn nguồn]

Hoa Kỳ đã tấn công các tàu tuần tra của Libya từ tháng 1 tới tháng 3 năm 1986 vì những xung đột về quyền tiếp cận Vịnh Sidra, mà Libya tuyên bố là lãnh hải. Ngày 15 tháng 4 năm 1986, Ronald Reagan ra lệnh những cuộc ném bom lớn, gọi là Chiến dịch El Dorado Canyon, vào Tripoli và Benghazi giết hại 45 binh sĩ và nhân viên chính phủ Libya và 15 dân thường.[4] Vụ tấn công này diễn ra sau khi Hoa Kỳ chặn được các bức điện tín từ đại sứ quán Libya tại Đông Berlin cho thấy chính phủ Libya dính líu vào một vụ nổ bom ngày 5 tháng 4 tại La Belle discothèque Tây Berlin, một hộp đêm thường có nhiều nhân viên Mỹ lui tới. Trong số những người bị thương vong trong vụ tấn công ngày 15 tháng 4 của Hoa Kỳ có cả con gái nuôi của Gaddafi, Hannah. Libya trả đũa bằng việc bắn hai tên lửa Scud vào trạm hoa tiêu của Lực lượng phòng vệ bờ biển Hoa Kỳ trên hòn đảo Lampedusa của Italia. Các tên lửa rơi xuống biển và không gây thiệt hại.[cần dẫn nguồn]

Cuối năm 1987, một chiếc tàu buôn, MV Eksund, bị chặn lại. Một số lượng lớn vũ khí và chất nổ đã được phát hiện trên boong tàu với dự định cung cấp cho IRA. Tình báo Anh tin rằng đây không phải là lần đầu tiên và các tàu chở vũ khí của Libya đã từng tới được với IRA. (Xem Nhập khẩu vũ khí của IRA.)

Trong hầu hết thập niên 1990, Libya phải chịu cấm vận kinh tế tài chính và cô lập ngoại giao, hiệu quả của việc khước từ được cho phép dẫn độ sang Hoa Kỳ hay Anh Quốc hai người Libya bị tình nghi đặt bom trên chuyến bay 103 của Pan Am, đã nổ tung trên khung trời Lockerbie, Scotland. Với sự trung gian của tổng thống Nam Phi Nelson Mandela – người đã có một cuộc viếng thăm quan trọng tới Gaddafi năm 1997 – và Tổng thư ký Liên hiệp quốc Kofi Annan, Gaddafi vào năm 1999 đã đồng ý chấp thuận một thoả thuận dẫn tới việc giao những kẻ bị hoài nghi tới Hà Lan để xét xử theo luật Scotland. : [ 29 ] Từ thời gian đó những lệnh cấm vẫn của Liên hiệp quốc được dỡ bỏ, nhưng lệnh cấm vận của Hoa Kỳ vẫn có hiệu lực thực thi hiện hành .Một thủ đoạn được cho là của cơ quan tình báo mật của Anh Quốc nhằm mục đích ám sát Đại tá Gaddafi, khi những người làm mưa làm gió tiến công đoàn xe của Gaddafi gần thành phố Sirte vào tháng 2 năm 1996, được cựu ngoại trưởng Robin Cook miêu tả là ” trọn vẹn tưởng tượng “, dù FCO sau này xác nhận : ” Chúng tôi chưa khi nào bác bỏ việc chúng tôi đã biết về những thủ đoạn chống lại Gaddafi. ” [ 30 ]Tháng 8 năm 2003, hai năm sau khi Abdelbaset Ali Mohmed Al Megrahi bị phán quyết, Libya đã viết thư tới Liên hiệp quốc chính thức nhận ‘ nghĩa vụ và trách nhiệm về những hành vi của những quan chức của mình ‘ trong vụ đánh bom Lockerbie và chấp thuận đồng ý trả khoản bồi thường lên tới 2.7 tỷ dollar – hay lên tới 10 triệu dollar mỗi người 0 cho những mái ấm gia đình 270 nạn nhân. Cùng tháng ấy, Anh Quốc và Bulgaria cùng ủng hộ một nghị quyết của Liên hiệp quốc bãi bỏ những lệnh trừng phạt treo. ( Sự tham gia của Bulgaria vào việc này dẫn tới những hoài nghi rằng nó có liên hệ với Phiên toà HIV tại Libya trong đó 5 y tá người Bulgaria thao tác tại bệnh viện Benghazi, bị buộc tội làm nhiếm HIV cho 426 trẻ nhỏ Libya. ) [ 31 ] Bốn mươi Phần Trăm khảon bồi thường sau đó được trả cho mỗi mái ấm gia đình, và 40 % được trả tiếp khi những giải pháp cấm vận của Hoa Kỳ được dỡ bỏ. Vì Hoa Kỳ phủ nhận loại Libya ra khỏi list Nhà nước tương hỗ Khủng bố, Libya giữ lại 20 % ( USD 540 triệu ) trong tổng số USD 2.7 tỷ tiền bồi thường. Tháng 10 năm 2008 Libya trả USD 1.5 tỷ cho một quỹ được sử dụng để bồi thường cho những mái ấm gia đình của
Vì thế, Tổng thống Bush đã ký một nghị định hành chính Phục hồi sự miễn trừ cho cơ quan chính phủ Libya với những vụ kiện tương quan tới khủng bố và bãi bỏ mọi trường hợp kiện tụng đòi bồi thường đang còn treo ở Hoa Kỳ, Nhà Trắng nói. [ 32 ]Ngày 28 tháng 6 năm 2007, Megrahi được trao quyền với một phiên phúc thẩm thứ hai chống lại việc phán quyết vụ đánh bom Lockerbie. [ 33 ] Một tháng sau, những bác sĩ người Bulgari được thả khỏi nhà tù ở Libya. Họ trở về Bulgaria và được tổng thống nước này, Georgi Parvanov, ân xá .Việc Gaddafi chào mừng sự trở lại năm 2009 của kẻ đánh bom Lockerbie Megrahi, người đã được thả khỏi nhà tù vì những nguyên do nhân đạo, đã dẫn tới sự chỉ trích từ những chỉ huy phương Tây [ 34 ] [ 35 ] [ 36 ] và đã phá vỡ chuyến thăm tiên phong của ông tới Hoa Kỳ để tham gia một Kỳ họp của Đại hội đồng Liên hiệp quốc. Gaddafi thường sống trong một chiếc lều khi đi lại, [ 37 ] nhưng những kế hoạch dựng một chiếc lều ở Công viên Trung tâm và trên gia tài của cơ quan chính phủ Libya tại Englewood, New Jersey trong thời hạn Gaddafi ở lại tại Liên hiệp quốc bị cả hội đồng chỉ huy phản đối và sau đó Gaddafi đã huỷ bỏ. [ 38 ] [ 39 ] [ 40 ] Cuối cùng chiếc lều của ông được đặt ở một khu bất động sản thuộc chiếm hữu của Donald Trump tại Bedford. [ 41 ]Ngày 23 tháng 9 năm 2009 là lần tiên phong Gaddafi Open trước Đại hội đồng Liên hiệp quốcn ơi ông gặp gỡ những chỉ huy quốc tế tại một cuộc họp thường niên ở Thành Phố New York. Tuy vị chỉ huy Libya nhu yếu đại diện thay mặt cho Liên minh châu Phi, sử dụng thời cơ này để lên án cơ cấu tổ chức của Liên hiệp quốc nói rằng cơ quan đại diện thay mặt 15 thành viên là ” chủ nghĩa phong kiến bảo mật an ninh ” với những nước đã có một ghế thường trực. [ 42 ] Sự Open của nhà chỉ huy Libya gây ra cả những cuộc biểu tình ủng hộ và phản đối Gaddafi. [ 43 ] Gaddafi có lẽ rằng cũng đang cố gắng nỗ lực cải tổ hình ảnh ở phương Tây. Hai năm trước những vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, Libya đã cam kết chiến đấu chống Al-Qaeda và ý kiến đề nghị công khai minh bạch chương trình vũ khí của mình cho sự giám sát quốc tế. Chính quyền Clinton không theo đuổi đề xuất này ở thời gian đó bởi chương trình vũ khí của Libya khi ấy không bị coi là một mối đe doạ, và việc chuyển giao những nghi phạm vụ đánh bom Lockerbie là ưu tiên số 1. Sau vụ khủng bố ngày 11 tháng 9, Gaddafi đã triển khai một trong những lời tố cáo tiên phong, và can đảm và mạnh mẽ nhất với những kẻ đánh bom Al-Qaeda so với bất kể một lãnh đạo Hồi giáo nào khác. Gaddafi cũng đã Open trên kênh ABC cho một cuộc phỏng vấn mở với George Stephanopoulos, một hành động từng được cho là không hề diễn ra chỉ chưa tới một thập kỷ trước .Sau khi những lực lượng Hoa Kỳ lật đổ Saddam Hussein năm 2003, Gaddafi thông tin rằng vương quốc của ông có một chương trình vũ khí huỷ diệt hàng loạt, nhưng muốn được cho phép những thanh sát viên quốc tế giám sát và tiêu huỷ chúng. Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush và những người khác ủng hộ cuộc Chiến tranh Iraq coi công bố của Gaddafi là một hậu quả trực tiếp của cuộc Chiến tranh Iraq khi nói rằng Gaddafi hành vi như vậy bởi lo lắng cho tương lai chính sách của ông nếu ông liên tục che đậy những chương trình vũ khí của mình. Thủ tướng Italia Silvio Berlusconi, một người ủng hộ cuộc Chiến tranh Iraq, được trích dẫn đã nói rằng Gaddafi đã đích thân gọi điện thoại cảm ứng cho ông, đồng ý như vậy. Tuy nhiên, nhiều chuyên viên về chủ trương cho rằng thông tin của Gaddafi chỉ đơn thuần là một sự tiếp nối của những nỗ lực được ưu tiên của ông nhằm mục đích bình thường hoá quan hệ với phương Tây và để dỡ bỏ những lệnh cấm vận. Để ủng hộ điều này, họ chỉ ra trong thực tiễn rằng Libya đã có những đề xuất kiến nghị thương tự từ bốn năm trước khi nó sau cuối được gật đầu. [ 44 ] [ 45 ] Các thanh sát viên quốc tế đã tìm thấy nhiều tấn vũ khí hoá học tại Libya, cũng như một chương trình vũ khí hạt nhân đang hoạt động giải trí. Khi quy trình phá huỷ những loại vũ khí này đang diễn ra, Libya đã cải thiện sự hợp tác của mình với những cơ quan thanh sát quốc tế tới cả, vào tháng 3 năm 2006, Pháp đã hoàn toàn có thể ký một thoả thuận với Libya để tăng trưởng một chương trình nguồn năng lượng hạt nhân lớn .
Tháng 3 năm 2004, Thủ tướng Anh Tony Blair trở thành một trong những chỉ huy phương Tây tiên phong trong nhiều thập kỷ tới thăm Libya và công khai minh bạch gặp gỡ Gaddafi. Blair ca tụng những hành vi gần đó của Gaddafi, và nói rằng ông kỳ vọng Libya khi ấy đã hoàn toàn có thể là một liên minh mạnh trong Cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố trên toàn thế giới. Trước cuộc viếng thăm của Blair, Đại sứ Anh tại Tripoli, Anthony Layden, đã giản thích sự đổi khác chính trị của Libya và Gaddafi như sau :

“35 năm nhà nước kiểm soát toàn bộ nền kinh tế đã để lại một tình trạng theo đó họ không thể tạo ra đủ hoạt động kinh tế để cung cấp việc làm cho thanh niên, những người đang tốt nghiệp sau khi trải qua các cấp bậc giáo dục. Tôi nghĩ tình trạng này là trung tâm dẫn tới quyết định của Đại tá Gaddafi rằng ông cần một sự thay đổi căn bản về định hướng.”[46]

Ngày 15 tháng 5 năm 2006, Bộ ngoại giao Hoa Kỳ thông tin rằng họ sẽ tái lập trọn vẹn quan hệ ngoại giao với Libya, một khi Gaddafi công bố rằng ông ta đang từ bỏ chương trình vũ khí huỷ diệt hàng loạt của Libya. Bộ ngoại giao cũng nói rằng Libya cần được loại ra khỏi list những nhà nước tương hỗ chủ nghĩa khủng bố. [ 47 ] Tuy nhiên, ngày 31 tháng 8 năm 2006, Gaddafi đã công khai minh bạch lôi kéo những người ủng hộ mình ” giết những quân địch ” những người đang yên cầu đổi khác chính trị. [ 48 ]Tháng 7 năm 2007, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đã tới thăm Libya và ký một số ít thoả thuận song phương và đa phương ( EU ) với Gaddafi. [ 49 ]Ngày 4 tháng 3 năm 2008 Gaddafi thông tin dự tính giải tán cơ cấu tổ chức hành chính đang có trong nước và chi trực tiếp khoản thu từ dầu mỏ cho người dân. Kế hoạch này gồm việc xoá bỏ tổng thể những bộ, ngoại trừ bộ quốc phòng, bảo mật an ninh trong nước, và ngoại giao, và những sở thực thi những dự án Bất Động Sản kế hoạch. [ 50 ]Tháng 9 năm 2008, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Condoleezza Rice đã tới thăm Libya và gặp gỡ với Gaddafi như một phần của chuyến công du Bắc Phi. Đây là chuyến thăm tiên phong tới Libya của một ngoại trưởng Mỹ từ năm 1953. [ 51 ]

Tháng 1 năm 2009, Gaddafi đã có một bài xã luận trên tờ New York Times, nói rằng ông ủng hộ giải pháp một nhà nước cho các cuộc xung đột Israel và Palestine và mong đợi một tương lai duy nhất về sự đồng văn hoá và tôn trọng lẫn nhau.[52]

Hợp tác với Ý[sửa|sửa mã nguồn]

Ngày 30 tháng 8 năm 2008, Gaddafi và Thủ tướng Ý Silvio Berlusconi đã ký một hiệp ước hợp tác lịch sử vẻ vang tại Benghazi. [ 53 ] [ 54 ] [ 55 ] Theo những pháp luật của nó, Ý sẽ trả 5 tỷ dollar cho Libya làm khoản tiền bồi thường cho sự chiếm đóng quân sự trước đó của họ. Đổi lại, Libya sẽ triển khai những giải pháp chống nhập cư trái phép từ những bờ biển nước mình và tăng cường những khoản góp vốn đầu tư vào những công ty Ý. [ 54 ] [ 56 ] Hiệp ước được phía Italia phê chuẩn ngày 6 tháng 2 năm 2009, [ 53 ] và bởi phía Libya ngày 2 tháng 3, trong một chuyến thăm tới Tripoli của Berlusconi. [ 54 ] [ 57 ] Trong tháng 6 Gaddafi đã thực thi chuyến thăm tiên phong tới Roma, và gặp thủ tướng Berlusconi, Tổng thống Giorgio Napolitano và quản trị Thượng viện Renato Schifani ; quản trị Hạ viện Gianfranco Fini đã huỷ bỏ buổi gặp bởi sự chậm trễ của Gaddafi. [ 54 ] Đảng Dân chủ và Italy of Values phản đối cuộc viếng thăm, [ 58 ] [ 59 ] và nhiều cuộc tuần hành đã diễn ra trên khắp Italia bởi những tổ chức triển khai nhân quyền và Đảng Cấp tiến. [ 60 ] Gaddafi cũng tham gia vào cuộc họp thượng đỉnh lần thứ 35 của G8 tại L’Aquila vào tháng 7 với tư cách quản trị của Liên minh châu Phi. [ 54 ] Trong cuộc họp một cú bắt tay giữa Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama và Muammar Gaddafi đã diễn ra ( lần tiên phong chỉ huy Libya được nghênh đón bởi một Tổng thống đương nhiệm của Hoa Kỳ ), [ 61 ] sau đó tại bữa ăn tối chính thức của hộ nghị thượng đỉnh do Tổng thống Giorgio Napolitano mời những chỉ huy Hoa Kỳ và Libya đã làm đảo lộn buổi lễ và ngồi bên cạnh Thủ tướng Ý và cũng là chủ nhà của G8, Silvio Berlusconi. ( Theo nghi lễ, Gaddafi phải ngồi sau Berlusconi ba ghế ). [ 62 ] [ 63 ] [ 64 ] [ 65 ] [ 66 ]

Thuyết liên châu Phi[sửa|sửa mã nguồn]

Gaddafi cũng đã Open như một chỉ huy được biết tới ở châu Phi. Là một trong những người có thời hạn cầm quyền lâu nhất lục địa ở thời hậu thuộc địa, nhà chỉ huy Libya đã có khét tiếng trong nhiều người châu Phi như một chính khách có kinh nghiệm tay nghề và khôn ngoan từng ở tuyến đầu trong nhiều cuộc đấu tranh trong nhiều năm. Gaddafi đã được Nelson Mandela và nhiều người khác ca ngoại, và luôn là một nhân vật điển hình nổi bật trong nhiều tổ chức triển khai liên châu Phi, như Tổ chức Thống nhất châu Phi ( hiện đã được thay thế sửa chữa bởi Liên minh châu Phi ). Tháng 2 năm 2009, ngay khi ông được bầu làm quản trị Liên minh châu Phi tại Ethiopia, Gaddafi đã phát biểu trước hội đồng những chỉ huy châu Phi : ” Tôi sẽ liên tục nhấn mạnh vấn đề rằng những vương quốc có chủ quyền lãnh thổ của tất cả chúng ta sẽ thao tác để xây dựng Hợp chúng quốc châu Phi. ” [ 67 ] Gaddafi cũng được nhiều người châu Phi coi là một nhà nhân đạo, đã rót những khoản tiền lớn vào những vương quốc châu Phi hạ Sahara. Một số lượng lớn người châu Phi đã tới Libya để kiếm việc làm tại đây .Những quan điểm của ông về sự thống nhất chính trị và quân sự chiến lược của châu Phi đã nhận được sự trả lời khá hờ hững từ những chính phủ nước nhà châu Phi khác. Ngày 29 tháng 8 năm 2008, Gaddafi đã tổ chức triển khai một buổi lễ lớn tại Benghazi trong đó ông tự trao cho mình thương hiệu ” Vua của mọi nhà Vua của châu Phi ” với hơn 200 vị vua và nhà quản lý truyền thống cuội nguồn của châu Phi như một phần của một nỗ lực thôi thúc những chỉ huy nhà nước và cơ quan chính phủ châu Phi cùng gia nhập với Gaddafi hướng tới một sự link chính trị lớn hơn ; [ 68 ] tiếp theo sự kiện này ngày 1 tháng 2 năm 2009 là lễ đăng quang tại Addis Ababa, Ethiopia diễn ra đồng thời với Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 53 của Liên minh châu Phi, tại đó ông được bầu làm chỉ huy của Liên minh châu Phi trong năm. [ 69 ] Tuy nhiên, cuộc họp tháng 1 năm 2009 của ông với những vị vua châu Phi đã bị cơ quan chính phủ Uganda huỷ bỏ ( Uganda là nước đăng cai ), bởi việc mời những vị vua quản lý truyền thống lịch sử tới đàm phán những yếu tố chính trị là trái với hiến pháp hiện tại của Uganda, và theo người phát ngôn của bộ ngoại giao Uganda James Mugume, sẽ dẫn tới thực trạng không ổn định. [ 70 ]Danh hiệu ” Vua của những ông Vua ” đã được Gaddafi lặp lại tại Hội nghị Thượng đỉnh Liên đoàn Ả Rập năm 2009, tại đó ông công bố mình là Vua của những ông Vua, ” chỉ huy của những chỉ huy Ả Rập ” và ” lãnh tụ của người Hồi giáo ” trong bài chỉ trích Vua Abdullah của Ả Rập Saudi trước khi ra khỏi hội nghị. [ 71 ]Mặc dù những công bố của ông về quan ngại với nguồn gốc châu Phi của mình, Gaddafi cũng thường biểu lộ sự công khai minh bạch khinh miệt với một số ít người châu Phi sống tại Libya, người Berbers, và với ngôn từ của họ, cho rằng sự sống sót của người Berbers ở Bắc Phi là một thần thoại cổ xưa do những kẻ thực dân bịa ra. Ông đã trải qua những giải pháp ngăn cấp việc sử dụng tiếng Berber, và thường lên án ngôn từ này trong những bài phát biểu chính thức, với những lời như : ” Nếu mẹ bạn trao cho bạn ngôn từ này, bà đã nuôi dưỡng bạn với nguồn sữa của kẻ thực dân, bà đã nuôi nấng bạn với thuốc độc của chúng ” ( 1985 ). [ 72 ]

NATO của phương Nam[sửa|sửa mã nguồn]

Tháng 9 năm 2009, tại một cuộc họp thượng đỉnh Nam Mỹ – Châu Phi tại Isla Margarita ở Venezuela, Đại tá Gaddafi cùng với tổng thống nước chủ nhà Hugo Chávez, lôi kéo một mặt trận ” chống đế quốc ” trên khắp châu Phi và Mỹ Latin. Gaddafi đề xuất xây dựng một Tổ chức Hiệp ước Nam Đại Tây Dương cạnh tranh đối đầu với NATO, nói : ” Các cường quốc quốc tế muốn liên tục giữ quyền lực tối cao của họ. Bây giờ tất cả chúng ta phải chiến đấu để kiến thiết xây dựng quyền lực tối cao của riêng tất cả chúng ta. ” [ 73 ]

Bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên hiệp quốc[sửa|sửa mã nguồn]

Ngày 23 tháng 9 năm 2009, Đại tá Gaddafi đã tham gia kỳ họp lần thứ 64 của Đại hội đồng Liên hiệp quốc tại Thành Phố New York, chuyến thăm tiên phong của ông tới Hoa Kỳ, một phần bởi một nhà ngoại giao Libya, Ali Treki, vừa trở thành quản trị Đại hội đồng nhiệm kỳ 2009 – 10. [ 74 ] Gaddafi đã phát biểu trong 1 giờ và 36 phút. [ 75 ]Một bản dịch bài phát biểu của Jamahiriya News Agency ( JANA ) cơ quan thông tin chính thức của Libya, có ở đây. [ 76 ]Gaddafi đã ca tụng lời mở màn của Hiến chương Liên hiệp quốc, nhưng lên án nhiều đoạn trong phần còn lại của Hiến chương ; và chỉ trích Liên hiệp quốc vì đã không hề ngăn ngừa 65 đại chiến, và mời Đại hội đồng tìm hiểu những cuộc cuộc chiến tranh không được Hội đồng Bảo an được cho phép, và những người chịu nghĩa vụ và trách nhiệm phải được đưa ra trước Toà án Tội phạm Quốc tế .Sau bài phát biểu của Đại tá Gaddafi, trong đó ông chỉ trích Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc ( UNSC ) gọi nó là ” Hội đồng Khủng bố “, [ 77 ] Gaddafi đã không hề tham gia một cuộc họp đặc biệt quan trọng của những chỉ huy nhà nước Hội đồng Bảo an ngày 24 tháng 9 năm 2009, khi một lời lôi kéo cho một nghị quyết giảm số lượng vũ khí hạt nhân được trọn vẹn đống ý. [ 78 ]

Các dự án Bất Động Sản công cộng[sửa|sửa mã nguồn]

Sông Đại Manmade[sửa|sửa mã nguồn]

Đây là mạng lưới đường ống và cầu cạn ngầm lớn nhất quốc tế. Nó gồm hơn 1300 giếng, hầu hết sâu hơn 500 mét, và cung ứng 6.500.000 m³ nước sạch mỗi ngày từ dưới Sa mạc Sahara cho những thành phố ở phía bắc, vùng Benghazi trên bờ biển Địa Trung Hải, Tripoli, Benghazi, Sirt và những nơi khác. Những tầng ngậm nước này chứa những khối lượng nước sạch lớn bị bẫy trong những vỉa phía dưới từ 38.000 tới 14.000 năm trước, dù 1 số ít túi nước chỉ 7.000 năm tuổi .Việc thiết kế xây dựng quy trình tiến độ 1 khởi đầu năm 1984, và có ngân sách khoảng chừng 5 tỷ dollar. Toàn bộ dự án Bất Động Sản có giá trị USD 25 tỷ .Muammar al-Gaddafi đã miêu tả nó là ” Kỳ quan thứ tám của quốc tế ” và coi dự án Bất Động Sản là một món quà cho Thế giới thứ ba .

Quan sát thiên văn[sửa|sửa mã nguồn]

Libya, vương quốc quê nhà của Eratosthenes của Cyrene, sinh tại Shahhat thời nay, nhà thiên văn học cổ và là chỉ huy quản thủ thư viện tại Đại thư viện Alexandria, cũng sẽ là nơi đặt đài thiên văn lớn nhất Bắc Phi .Dự án Kính thiên văn Quốc gia Libya có ngân sách gần 10 triệu euro, được triển khai theo lệnh của Muammar al-Gaddafi, người rất chăm sóc tới thiên văn học .Được sản xuất bởi REOSC của Pháp, [ 79 ] cơ sở quang học của SAGEM Group, kính viễn vọng tự động hóa sẽ có đường kính hai mét và được điều khiển và tinh chỉnh từ xa. Một khu vực hoàn toàn có thể kiến thiết xây dựng trong sa mạc ở độ cao 2200 mét trên mực nước biển gần Kufra hoàn toàn có thể được lựa chọn .Nó sẽ được đặt trong một toà nhà có điều hoà nhiệt độ, với một mạng lưới bốn trạm quan trắc thời tiết được tiến hành ở khoảng cách 10 km xung quanh để cảnh báo nhắc nhở về những trận bão cát hoàn toàn có thể làm hỏng thấu kính mỏng mảnh của nó. [ 80 ]

Đời sống cá thể và mái ấm gia đình[sửa|sửa mã nguồn]

Gaddafi có tám con, bảy người trong số đó là con trai. [ 81 ] Con trai lớn nhất của ông, Muhammad al-Gaddafi, là con một người vợ hiện đã bị lãnh đạm, nhưng là người điều hành quản lý Uỷ ban Olympic Libya. Con thứ hai với bà vợ thứ hai là Saif al-Islam Muammar Al-Gaddafi, sinh năm 1972 và là một kiến trúc sư. Ông chỉ huy một cơ sở từ thiện ( GIFCA ) đã tham gia vào cuộc đàm phán trả tự do cho những con tin bị những chiến binh Hồi giáo bắt giữ, đặc biệt quan trọng tại Philippines. Năm 2006, sau khi chỉ trích can đảm và mạnh mẽ chính sách của cha mình, Saif Al Islam đã rời Libya một thời hạn ngắn, được cho là để giữ một chức vụ trong nghành ngân hàng nhà nước bên ngoài quốc gia. Ông quay trở lại Libya ngay sau đó, đưa ra một ý tưởng sáng tạo bảo vệ môi trường tự nhiên để dạy trẻ nhỏ cách làm sạch những vùng tại Libya. Ông đã tham gia vào những cuộc đàm phán bồi thường với Italia và Hoa Kỳ. Người con thứ ba, Saadi Gaddafi, cưới con gái của một chỉ huy quân đội. Saadi quản lý Liên đoàn Bóng đá Libya và đã ký hợp đồng với nhiều đội bóng chuyên nghiệp gồm cả đội bóng thuộc Serie A Italia U.C. Sampdoria, dù không Open trong những trận đấu. Người con thứ tư của Gaddafi, Moatessem-Billah Gaddafi, là một trung tá trong quân đội Libya. [ 82 ] Ông đã bỏ trốn tới Ai Cập sau khi bị cho là chỉ huy một thủ đoạn được Ai Cập tương hỗ để thực thi thay máu chính quyền chống lại cha mình. Gaddafi đã tha thứ cho Moatessem và ông đã quay trở lại Libya và hiện giữ chức cố vấn bảo mật an ninh vương quốc và chỉ huy đơn vị chức năng của riêng mình bên trong quân đội. Saif Al Islam và Moatessem-Billah đều được coi là người có năng lực lên kế vị cha .Người con thứ năm, Motassim Bilal ( Hannibal ) Gaddafi, [ 83 ] từng thao tác cho General National Maritime Transport Company, một công ty chuyên về xuất khẩu dầu mỏ của Libya. Ông nổi tiếng nhất vì tương quan tới một loạt những vấn đề đấm đá bạo lực ở khắp châu Âu. Năm 2001, Hannibal đã tiến công ba công an Italia với một bình cứu hoả ; tháng 9 năm 2004, ông bị giữ trong một thời hạn ngắn sau khi lái chiếc Porsche với vận tốc 90 mph ngược chiều và vượt nhiều đèn đỏ trên quốc lộ Champs-Élysées khi đang say rượu ; và năm 2005, Hannibal bị cho là đã đánh người mẫu và sau đó là bạn gái Alin Skaf, người sau này đã có một vụ kiện chống lại ông. [ 84 ]Ngày 15 tháng 7 năm 2008, Hannibal và vợ bị giữ trong hai ngày vì tương quan tới việc tiến công hai nhân viên cấp dưới của mình tại Geneva, Thuỵ Sĩ và sau đó được thả theo bảo lãnh ngày 17 tháng 7. nhà nước Libya sau đó đã tẩy chay việc nhập khẩu từ Thụy Sĩ, giảm những chuyến bay giữa Libya và Thuỵ Sĩ, ngừng cấp visa cho những công dân Thuỵ Sĩ, triệu hồi những nhân viên cấp dưới ngoại giao từ Bern, và buộc mọi công ty Thuỵ Sĩ như ABB và Nestlé phải đóng cửa văn phòng. General National Maritime Transport Company, chiếm hữu một xí nghiệp sản xuất lọc dầu lớn ở Thuỵ Sĩ, cũng tạm dừng những chuyến tàu chở dầu tới Thuỵ Sĩ. [ 85 ] Hai người kinh doanh Thuỵ Sĩ đang ở Libya từ thời gian ấy, từ đó, vẫn bị khước từ được cho phép rời nước này. [ 86 ] Tại cuộc họp thượng đỉnh thứ 35 G8 tháng 7 năm 2009, Gaddafi đã gọi Thuỵ Sĩ là ” mafia quốc tế ” và lôi kéo phân loại nước này giữa Pháp, Đức và Italia. [ 87 ]Hai con trai nhỏ nhất của Gaddafi là Saif Al Arab và Khamis, người là một sĩ quan công an tại Libya .

Con gái duy nhất của Gaddafi là Ayesha al-Gaddafi, một luật sư và đã tham gia vào đội luật sư bảo hộ cho cựu lãnh đạo Iraq Saddam Hussein. Bà lấy một người cháu họ của cha năm 2006.

Gaddafi có một người con gái nuôi, Hanna, bị giết hại trong vụ Hoa Kỳ ném bom Libya năm 1986. Tại một cuộc ” hoà nhạc vì hoà bình “, tổ chức triển khai ngày 15 tháng 4 năm 2006 tại Tripoli để kỷ niệm lần thứ 20 ngày diễn ra vụ ném bom, ca sĩ người Mỹ Lionel Richie đã nói với người theo dõi :

“Hanna sẽ được vinh danh tối nay bởi sự thật là bạn đã gán hoà bình vào tên của cô.”[88]

Con trai út của Gaddafi và vài người cháu được cho là đã chết trong một cuộc không kích của NATO nhằm mục đích vào dinh thự của ông ta ở Tripoli năm 2011 .

Tháng 1 năm 2002, Gaddafi mua 7.5% cổ phần của câu lạc bộ bóng đá Ý Juventus với giá 21 triệu USD, thông qua Lafico (“Libyan Arab Foreign Investment Company“). Điều này diễn ra sau một giai đoạn liên kết dài với nhà công nghiệp người Ý Gianni Agnelli và công ty sản xuất ô tô Fiat.[89]

Gaddafi có một bằng tiến sỹ danh dự của Đại học Megatrend tại Belgrade được trao cho ông bởi cựu Tổng thống Nam Tư Zoran Lilić. [ 90 ]Gaddafi mang theo chiếc lều Bedouin mỗi khi công cán, và năm 2007, ông dựng lều trên sân của một khách sạn 5 sao ở Paris rồi cho lạc đà của mình đi long dong. Gaddafi từng gửi một bản yêu cầu lên Liên Hiệp Quốc đòi hủy bỏ Thụy Sĩ và cấm cửa toàn bộ những hãng của Thụy Sĩ ở Libya và cấm nhập khẩu, hủy bỏ những chuyến bay và bắt giữ những thương gia Thụy Sĩ ở Tripoli chính bới con trai Hannibal 33 tuổi của ông ta bị bắt ở Geneva vì tiến công một nữ Giao hàng phòng khách sạn .

Câu nói nổi tiếng[sửa|sửa mã nguồn]

Kênh truyền hình Al Arabiya dẫn lời Gaddafi : ” Những kẻ nào không yêu tôi thì đều không đáng sống “. [ 91 ]” Tôi là một nhà chỉ huy quốc tế, là chỉ huy của những chỉ huy Ảrập, vua của những vị vua châu Phi và là lãnh tụ của chủ nghĩa Hồi giáo. Vị thế quốc tế của tôi không được cho phép tôi ở một vị trí thấp hơn “. ( Nói sau cuộc họp thượng đỉnh của những nước Ảrập ở Qatar ). [ 5 ]” Không có nước nào có một nền dân chủ, ngoại trừ Libya trên khắp hành tinh này “. [ 92 ]Đại tá Gaddafi cũng từng xé một bản sao Hiến chương Liên Hiệp Quốc, nói Hội đồng Bảo an là một cơ quan khủng bố giống như Al-Qaeda, nhu yếu những nước đế quốc từng xâm lược châu Phi bồi thường 7,7 nghìn tỷ USD cho những nước thuộc địa cũ. [ 6 ]

Tài sản cá thể[sửa|sửa mã nguồn]

Là chỉ huy Libya – vương quốc có trữ lượng dầu mỏ dự trữ lớn nhất châu Phi – đã mang về cho Gaddafi số lượng ngoại tệ khổng lồ, vốn được cho là phải thuộc về người dân. Số tiền này đã được Gaddafi cất giữ một cách phức tạp bằng nhiều dạng, từ tiền mặt, CP tới bất động sản dưới nhiều cái tên khác nhau, rải khắp nhiều vương quốc .WikiLeaks từng bật mý một công hàm của Bộ ngoại giao Mỹ cho biết, chính phủ nước nhà Libya dưới thời Gaddafi có 2 % CP tại hãng xe hơi Ý Fiat, 15 % CP tại Công ty dầu mỏ Tamoil, 7,5 % CP trong Câu lạc bộ bóng đá Juvetus, 3,27 % CP tại tờ Thời báo Tài chính uy tín. Tại Anh, mái ấm gia đình Gaddadi chiếm hữu một biệt thự nghỉ dưỡng hạng sang trị giá hơn 16 triệu USD ở bắc Luân Đôn, tòa nhà Portman rộng 13.615 mét vuông ở Oxford Street, nhiều shop, văn phòng ở khu West End thuộc thành phố này cùng một biệt thự nghỉ dưỡng hạng sang tiện lợi ở New Georgia. Ở Mỹ, Gaddafi là chủ của một biệt thự nghỉ dưỡng tại Englewood ( New Jersey ) – khu vực bất động sản đắt đỏ bậc nhất nước này. [ 93 ]Gaddafi đã trải qua Ngân hàng quốc tế Ả Rập, thuộc Ngân hàng TW Libya, để mua 7.065 ha đất ở Andalucia ( Tây Ban Nha ) rồi cho xây một sân golf 18 lỗ cùng khoảng chừng 2000 ngôi nhà trên diện tích quy hoạnh này. [ 93 ]Chưa hết, ngoài số lượng tiền mặt, kim cương, vàng trị giá 1,4 tỉ USD nhiều năng lực đang nằm tại Nam Phi, Gaddafi được cho là có những thông tin tài khoản USD khoảng chừng 19 tỉ ở Anh, 32 tỉ ở Mỹ, 9 tỉ ở Ý, 3,6 tỉ ở Canada, 2,5 tỉ ở Áo và 1 tỉ ở Thụy Sĩ. Tuy nhiên, những thông tin tài khoản này hiện đã bị nước thường trực phong tỏa. Người ta còn đồn đoán rằng, những thành viên mái ấm gia đình ông này đã mang tương đối gia tài theo cùng khi sang trú ẩn tại vương quốc láng giềng Algérie, nơi mà vợ, 1 số ít con cháu và cháu Gaddafi đang trú ẩn. [ 93 ]

Một vài quốc gia châu Phi từng ủng hộ Gaddafi thì không đồng ý cho hồi hương toàn bộ khối tài sản bị đóng băng của ông này bởi nó có thể sẽ ảnh hưởng tới nền kinh tế của họ. Nhà phân tích tài chính Mohammed Haraba nhận định rằng nhiều khả năng các tài sản bí mật được gia đình Gaddafi cất giữ hoặc do trung gian che giấu sẽ không bao giờ được tìm ra. “Gaddafi đã dành nhiều năm để làm những việc mà giới siêu giàu thế giới đã làm – giấu tiền. Tiền có thể ở trong các tổ chức tài chính phương Tây, cũng có thể ở trong tay những nước đồng minh cũ như Algérie, Syria, thậm chí Zimbabwe”.

Một số nguồn tin bảo mật an ninh Nga đánh giá và nhận định rằng núi tiền khổng lồ 200 tấn trị giá lên tới 29 tỉ USD đang bị bỏ rơi một cách huyền bí ở trường bay Sherremetyevo ( Moskva ) hoàn toàn có thể là một phần gia tài của ông Gaddafi tẩu tán ra quốc tế. [ 93 ]

Đội cận vệ đồng trinh[sửa|sửa mã nguồn]

Gaddafi luôn mang theo bên mình đội ” nữ vệ sĩ đồng trinh ” xinh đẹp. Các cô vệ sĩ này được giảng dạy cực kỳ gắt gao, có sức khỏe thể chất tốt, biết sử dụng thành thạo toàn bộ những loại vũ khí văn minh, và luôn mang theo súng trường tự động hóa Kalashnikov. Họ điển hình nổi bật bởi những phục trang thời trang, màu móng tay sơn cùng màu với báng súng, đi giày cao gót. [ 94 ]Năm 1998, khi ông Gaddafi bị một nhóm thành phần Hồi giáo phục kích, một nữ cận vệ đã lấy thân mình che chắn cho ông và đã hi sinh. Một số nữ cận vệ khác bị thương. [ 94 ]

Những nữ vệ sĩ này nói rằng họ sẽ không bao giờ lập gia đình vì họ đã nguyện hiến dâng cả cuộc đời cho chủ nhân của mình là ông Gaddafi. Cô Fatia, một vệ sĩ thực tập 27 tuổi ở thủ đô Tripoli, từng nói: “Không có ông ấy, phụ nữ ở Libya chẳng là gì. Ông ấy cho chúng tôi cuộc sống. Tôi sẵn sàng chết vì ông ấy. Ông ấy là cha, là anh trai và là một người bạn mà các bạn có thể tin cậy”..[95]

Thế nhưng, trong cuộc nổi dậy ở Libya năm 2011, đội vệ nữ này tự nhiên biến mất, thay vào đó là những nam vệ sĩ. [ 94 ]

Phóng viên người Pháp Annick Cojean đã tiết lộ hàng loạt bí mật rùng rợn về “thế giới hậu cung” của Gaddafi trong cuốn Les Proies: Dans le harem de Kadhafi (“Nạn nhân: Trong thế giới hậu cung của Gaddafi”)[96] thì khi còn sống, Gaddafi luôn được các vệ sĩ nữ xinh đẹp vây quanh để bảo vệ nhưng sau giờ làm việc, những cô gái này lại trở thành ‘trò giải trí’ của kẻ háo dâm.[97]

Tháng 9 năm 2006, tại ENO ở Luân Đôn, ban nhạc điện tử tại Anh Asian Dub Foundation đã sáng tác và thực thi sáu buổi trình diễn của một show do Channel 4 đặt hàng và dựa trên câu truyện của Gaddafi, được gọi là ” Gaddafi : A Living Myth “. Vai chính do Ramon Tikaram đảm nhiệm. Cuốn sách của Shan Khan và đạo diễn bởi David Freeman. Dù những lời chỉ trích nói chung không thuận tiện trên báo chí truyền thông tiếng Anh, nhưng những bài viết trên báo chí truyền thông Hồi giáo có nhìn nhận tích cực hơn. [ 98 ]

Tem bưu chính[sửa|sửa mã nguồn]

Bưu chính Libya (Công ty Bưu chính và Truyền thông GPTC) đã cho xuất bản nhiều loại tem bưu chính (tem, ảnh lưu niệm, văn phòng phẩm bưu chính, sách nhỏ, vân vân) gồm cả chủ đề về Muammar al-Gaddafi. Lần xuất bản đầu tiên là một ảnh lưu niệm kỷ niêm 6 năm cuộc Cách mạng tháng 9 năm 1975 (ref. Scott catalogue n.583 – Michel catalogue block 18).[99]

Cải đạo Hồi cho thiếu nữ Ý[sửa|sửa mã nguồn]

Gaddafi nhu yếu một cơ quan bảo vệ phân phối cho ông ta 500 ‘ người mẫu nước Ý ‘ đến dự buổi dạ hội để ông ta cải đạo cho họ theo Hồi giáo. Gaddafi còn yên cầu những cô phải trong khoảng chừng từ 18 đến 35 tuổi, không mặc váy ngắn nhưng giày cao gót thì không sao. Ngày 15 tháng 11, 2009, những cô đều chưng diện đẹp tươi và được cho biết phải đến tập trung chuyên sâu ở một khách sạn tại TT TP. hà Nội Roma, nơi Gaddafi đang dự cuộc họp thượng đỉnh về bảo mật an ninh thực phẩm quốc tế, trước khi được đưa đến tư thất của đại sứ Lybia. [ 100 ]Các cô phần đông đều tóc vàng hoặc nâu, mang giày cao gót, vớ dài, áo choàng phủ quá gối, nối đuôi đi qua trạm trấn áp. Nhiều người bị loại ngay vì bị cho là ăn mặc không đúng cách hoặc quá lùn. Một khi đã vào bên trong và sau hơn một giờ bị trì hoãn, Gaddafi đến bằng xe và giảng cho những cô nghe về tính ưu việt của Hồi giáo. Ông ta giảng về kinh Koran và Tặng Kèm mỗi cô một cuốn kinh, cùng cuốn Sách Xanh có chữ ký của ông. Cuốn này nói về triết lý dân chủ và chính trị, do Gaddafi viết vào năm 1975. Cả hai cuốn đương nhiên đều được dịch qua tiếng Ý. [ 101 ]Buổi lễ dành riêng cho phụ nữ này được tổ chức triển khai cùng lúc phu nhân lãnh tụ những nước khác đang dự một forum hội thảo chiến lược về thực phẩm cho người nghèo, do Suzanne Mubarak, phu nhân của Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak chủ trì. Biến cố này lôi cuốn những nhà chỉ huy của nhiều vương quốc trên quốc tế, tuy nhiên, Anh, Mỹ, Nga và nhiều cường quốc kinh tế tài chính khác đã không đến dự buổi họp thượng đỉnh do Tổ chức Lương nông Quốc tế tổ chức triển khai. Gaddafi có thói quen yên cầu kỳ quái mỗi khi du hành ra ngoại bang, như thường là đòi dựng lều Bedouin ở ngoài một khu vui chơi giải trí công viên. Trong một lần ghé qua Ý, ông nhu yếu được trò chuyện với một cử tọa toàn là phụ nữ làm ngành kinh doanh thương mại. Khác với mọi khi, mỗi cô đến dự lần này được khuyến mãi ngay 50 euro tiền boa. [ 102 ]Nhiều cô than phiền vì ” thấy phụ nữ lẫn tôn giáo của mình bị xúc phạm. ” Một cô tóc vàng giấu tên nói, ” Tôi thấy bị xúc phạm khi ông ta nói rằng, đấng Chúa đã bị đóng đinh mà thật ra không hề có. Người bị đóng đinh chỉ là một người giống Chúa mà thôi. ” Haffed Gadur, đại sứ Lybia ở Ý nói, ” Ông đại tá muốn gặp những cô người Ý chỉ cốt để cho những cô hiểu rằng đạo Hồi không miệt thị phụ nữ. ” [ 103 ]

Sự mất tích của Imam Musa al-Sadr[sửa|sửa mã nguồn]

Tháng 8 năm 1978, chỉ huy Shia người Liban Musa al-Sadr và hai tập sự tới Libya để gặp gỡ với những quan chức cơ quan chính phủ. Từ đó họ không khi nào Open nữa. Ở thời gian ấy, Musa al-Sadr xây dựng Phong trào Amal, một trào lưu kháng chiến Shia tự do Liban ( sau này chuyển sang phản đối việc Israel xâm lược Liban ). Tuy nhiên Phong trào Amal trở nên hùng mạnh và đe doạ tới PLO có địa thế căn cứ đa phần ở Nam Liban. Libya đã liên tục chối bỏ nghĩa vụ và trách nhiệm, công bố rằng al-Ṣadr và những tập sự của mình đã rời Libya tới Italia. Một số người khác đã thông tin rằng ông bị giam bí hiểm trong tù tại Libya. Sự mất tích của Al-Ṣadr liên tục là một cuộc tranh cãi lớn giữa Liban và Libya. Người phát ngôn Nghị viện Liban Nabih Berri buộc tội chính quyền sở tại Libya, và đặc biệt quan trọng là nhà chỉ huy Libya, chịu nghĩa vụ và trách nhiệm về sự mất tích của Imam Musa Sadr, Asharq Al-Awsat có trụ sở tại London, một tờ nhật báo liên Ả Rập do Saudi quản lý và điều hành thông tin ngày 27 tháng 8 năm 2006 .Theo vị tướng người Iran Mansour Qadar, người khi ấy là chỉ huy lực lượng an ninh Syria, Rifaat al-Assad, đã nói với đại sứ Iran tại Syria rằng Gaddafi đang lập kế hoạch giết al-Ṣadr. Ngày 27 tháng 8 năm 2008, Gaddafi bị cơ quan chính phủ Liban kết tội vì sự mất tích của al-Sadr. [ 104 ]

Bị Tòa án tội phạm quốc tế kết tội[sửa|sửa mã nguồn]

Người biểu tình chống nhà độc tài Muammar al-Gaddafi tại DublinĐại tá Gaddafi là chủ mưu của vụ đánh bom khủng bố chiếc máy bay trên khung trời Lockerbie của Scotland làm 270 người thiệt mạng năm 1988. Tuy nhiên Gaddafi đã khước từ hợp tác tìm hiểu, đến năm 1999 mới trao hai nghi phạm và sau đó thừa nhận nghĩa vụ và trách nhiệm của mình. [ 6 ] [ 105 ]Gadhafi từng dùng quân đội để trấn áp cuộc nổi dậy và công bố trên truyền hình rằng ông sẽ truy đuổi những người chống đối trên mọi tấc đất, trong mọi ngôi nhà, trên mọi con đường. Ông ta gọi những người chống đối là ” chuột ” và chứng minh và khẳng định hành vi của họ là hậu quả của việc dùng thuốc gây ảo giác. [ 6 ] Bài phát biểu này đẩy sự phẫn nộ của những người chống đối lên một nấc thang cao hơn, khiến làn sóng nổi dậy tăng trưởng mạnh hơn. [ 6 ]Ngày 16 tháng 5 năm 2011, Tòa án tội phạm quốc tế ( ICC ) đã phát lệnh bắt Gaddafi và con trai với cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người, [ 106 ] [ 107 ] gồm có giết hại và tra tấn người biểu tình trong tiến trình 15 tháng 2 đến 28 tháng 2 năm 2011. [ 108 ] Gaddafi đã thực thi một cuộc trấn áp đẫm máu nhằm mục đích vào người biểu tình chống lại chính quyền sở tại của ông, tiếp sau làn sóng nổi dậy ở khắp Trung Đông hồi đầu năm 2011. [ 109 ] Ngày 27 tháng 6, Gaddafi và hai người thân cận nhất – con trai Saif al Islam và chỉ huy tình báo Abdullah al Sanousi đã chính thức bị Tòa án Hình sự Quốc tế ở La Hay ra lệnh truy nã quốc tế. [ 108 ] [ 110 ] Trong khi ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton cho biết rằng phần đông những vương quốc châu Phi đã ủng hộ công lý quốc tế trong trường hợp này ngày 02 tháng 7 năm 2011 để vấn đáp cho lời rình rập đe dọa của Gaddafi, [ 111 ] thì Liên minh châu Phi đã bác bỏ và công bố không hợp tác triển khai lệnh này cùng ngày. [ 112 ] [ 113 ]

Bất mãn bên trong[sửa|sửa mã nguồn]

Tháng 10 năm 1993, có một vụ ám sát bất thành nhằm mục đích vào Gaddafi của 1 số ít người trong quân đội Libya. Ngày 14 tháng 7 năm 1996, những cuộc làm mưa làm gió đẫm máu xảy ra sau một trận bóng đá tại Tripoli do con trai của Gaddafi tổ chức triển khai, như một cuộc phản kháng chống lại Gaddafi .Có một số ít nhóm chính trị trái chiều với Gaddafi :
Một website, tìm cách lật đổ ông, đã được xây dựng năm 2006 và liệt kê 343 nạn nhân của việc ám sát và giết hại chính trị. [ 114 ] Liên đoàn Nhân quyền Libya ( LLHR ) – có trụ sở tại Geneva – đề xuất kiến nghị Gaddafi xây dựng một cuộc tìm hiểu độc lập với vụ không ổn định tháng 2 năm 2006 tại Benghazi trong đó khoảng chừng 30 người Libya và người quốc tế đã bị giết hại .Fathi Eljahmi là một nhân vật sự không tương đồng điển hình nổi bật, ông đã bị bỏ tù từ năm 2002 vì lôi kéo tăng cường dân chủ hoá tại Libya .

Cuộc nổi dậy tại Libya và sự can thiệp của phương Tây[sửa|sửa mã nguồn]

Tháng 2 năm 2011, vài tuần sau khi những cuộc biểu tình khiến tổng thống của Tunisia và Ai Cập từ chức, cuộc nổi dậy chống Gadhafi đã bùng lên. Gadhafi dùng quân đội để trấn áp cuộc nổi dậy và công bố trên truyền hình rằng ông sẽ truy đuổi những người chống đối như những con chuột, và khẳng định chắc chắn hành vi của họ là hậu quả của việc dùng thuốc gây ảo giác. Việc này đẩy sự phẫn nộ của những người chống đối lên cao hơn, khiến làn sóng nổi dậy tăng trưởng mạnh hơn, biến thành nội chiến .Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp quốc ra Nghị quyết số 1973, thiết lập vùng cấm bay tại Libya. Sau đó, 15 vương quốc phương Tây lập liên minh, đem không quân và thủy quân tới thực thi khu vực cấm bay và phong tỏa thủy quân, cũng như triển khai không kích vào lực lượng của ông Gadhafi để tương hỗ quân nổi dậy. ( xem tại Can thiệp quân sự chiến lược vào Libya 2011 )Kể từ đó, nhiều nhân vật chính trị, quân sự chiến lược, lẫn bóng đá đã bỏ chạy sang phe nổi dậy và lên tiếng chỉ trích Gaddafi. Ngày 31 tháng 3, Ngoại trưởng Libya Moussa Koussa đã ” đào tẩu ” sang Anh Quốc [ 115 ] để phản đối lực lượng thân Gaddafi tiến công dân thường. [ 116 ] Ngày 1 tháng 4, 3 quan chức hạng sang của chính quyền sở tại Gaddafi từ chức chạy ra quốc tế : ông Ali Abdessalam Treki, đại diện thay mặt Libya tại Liên Hiệp Quốc, ông Abu Al Mohammad Qassim Al Zawi, đứng đầu Ủy ban Nhân dân Libya, và ông Abu Zayed Dordah, cựu thủ tướng của Libya trong thời hạn từ 1990 – 1994, giám đốc Cơ quan Tình Báo Libya. [ 117 ]Ngày 30 tháng 5, 8 sĩ quan quân đội cấp cao của Libya, trong đó có 5 vị tướng và 3 đại tá đã công bố rời bỏ hàng ngũ quân Gaddafi. Họ cáo buộc Gaddafi đã cho ” giết chóc, thảm sát, đấm đá bạo lực chống lại phụ nữ ” và đã bảo họ làm những điều mà ” không một người có lý trí nào với nhân cách tối thiểu hoàn toàn có thể làm “. Tướng Oun Ali Oun cáo buộc quân của Gaddafi mắc tội ” diệt chủng ” và lôi kéo những binh lính và sĩ quan bảo mật an ninh rời bỏ chính quyền sở tại .

Ngày 25 tháng 6, 17 nhân vật thuộc làng bóng đá Libya, trong đó có 4 tuyển thủ quốc gia, bỏ chạy sang phe nổi dậy. Thủ môn đội tuyển bóng đá Libya, Juma Gtat, nói: “Tôi muốn nói với Đại tá Gaddafi rằng hãy để chúng tôi được yên và hãy để chúng tôi xây dựng một Libya tự do. Thật ra, tôi ước gì ông ta hãy biến khỏi cuộc đời này vĩnh viễn.” Còn huấn luyện viên câu lạc bộ hàng đầu Tripoli al-Ahly, Adel bin Issa nói: “Tôi hy vọng một sáng thức dậy và thấy ông Gaddafi không còn ở Libya nữa.“[118][119]

Bị lật đổ và thiệt mạng[sửa|sửa mã nguồn]

Gaddafi bị chính thức lật đổ vào cuối tháng 8 năm 2011, sau 42 năm cầm quyền ở Libya. Đến giữa tháng 9, khoảng chừng 50% vương quốc trên quốc tế, chính thức công nhận Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia Libya ( NTC ) là chính quyền sở tại hợp pháp của nước này. [ 120 ] Ngày 6 tháng 10, đại tá Gaddafi lại ra mặt sau một thời hạn mất tích để lôi kéo ” toàn dân xuống đường biểu tình rầm rộ phản đối chính quyền sở tại lâm thời Libya “, nhưng chẳng có ai hưởng ứng và không có cuộc biểu tình chống NTC nào diễn ra. [ 121 ] [ 122 ]Quân NTC tiến công Sirte, quê nhà và cũng là thành trì sau cuối của Gaddafi, vào ngày 20 tháng 10. Cùng ngày, những phương tiện đi lại truyền thông online đã dẫn lời một quan chức quân đội hạng sang của hội đồng Dân tộc chuyển tiếp Libya ( NTC ) cho biết đại tá Gaddafi đã chết vì nhiều vết thương nặng khi đang trên đường chạy trốn và bị bắt gần Sirte. [ 123 ] [ 124 ] [ 125 ] [ 126 ] [ 127 ] Theo 1 số ít nguồn tin, Gaddafi bị bắt khi đang trốn trong một ống cống, [ 6 ] [ 128 ] [ 129 ] ông ta đã cầu xin tha mạng [ 130 ] và van xin những binh sĩ nổi dậy ” đừng bắn “, [ 131 ] nhưng sau đó đã chết do bị một viên đạn bắn vào đầu, [ 132 ] việc ông bị hành quyết hay bị trúng đạn lạc đang được nhu yếu tìm hiểu [ 133 ]Binh sĩ NTC viết lên cống bằng sơn màu xanh dòng chữ ” Nơi trốn của Gaddafi, con chuột cống “, [ 134 ] và chuyền nhau khẩu súng lục bằng vàng của ông ta. [ 135 ] Thi thể của Gaddafi sau đó được đưa đến Misrata với 2 cái lỗ trên ngực và thái dương, và được đặt trong một phòng lạnh dùng để chứa thịt gia súc [ 136 ] [ 137 ] cùng với thi thể của con trai Mu’tasim. [ 138 ] Tại đây, người ta xếp những hàng dài để được vào xem tận mắt thi thể Gaddafi, dắt theo cả con cháu [ 139 ] và tạ ơn Thượng đế. [ 140 ]Nhiều người Libya đã đổ ra đường ăn mừng cái chết của đại tá Gaddafi, [ 141 ] còn Hugo Chavez thì bày tỏ sự thương tiếc và gọi nhà chỉ huy bị lật đổ này là ” liệt sĩ “. [ 142 ] Tờ New York Times đã đăng tải tường thuật của Mansour Dhao Ibrahim, một phụ tá và được cho là bạn bè họ của ông Muammar Gaddafi : Gaddafi đã ” rất sợ NATO “, trong những ngày cuối đời, ông phải ăn gạo sống và mì ống nhặt được từ những nhà dân bỏ phí, than phiền về việc không có điện và nước. [ 143 ] Tuy nhiên theo Huneish Nasr, lái xe riêng Gaddafi trong 30 năm, người ở đầu cuối tận mắt chứng kiến cảnh Đại tá Gaddafi chết thì : ” Ông ấy thật kỳ lạ. Ông luôn đứng yên và hướng về phía Tây. Tôi chưa từng thấy sự sợ hãi trong mắt ông. “, và binh lính nổi dậy tiến đến gần, ông Gaddafi tuy lúng túng không biết phải làm gì nhưng không hề tỏ ra sợ hãi. [ 144 ]Đến ngày 25 tháng 10, Gaddafi cùng con trai Mutassim và cựu bộ trưởng liên nghành quốc phòng dưới chính sách Gaddafi Abu Bakr Younis đã được đem chôn tại một nơi bí hiểm trong sa mạc. [ 145 ] ĐIều này trái với mong ước trong di chúc của Gaddafi, trong đó ông bày tỏ mong ước được chôn cất bên cạnh ” mái ấm gia đình và bè bạn ” ở quê nhà mình. [ 132 ]

Có những phản ứng trái chiều về việc chôn cất bí mật này. “Đây là niềm vui dành cho toàn thể người dân Libya, cho cuộc cách mạng của chúng tôi”, thủ thành Samir Aboud nói khi đội tuyển Libya giành được vé dự Cúp bóng đá châu Phi 2012. Tại giải đấu này, các cầu thủ Libya đã mặc trang phục mới, hát quốc ca mới dưới một màu cờ mới.[146] Trong khi đó, gia tộc ông Gaddafi đã ra một tuyên bố kêu gọi Liên Hợp Quốc gây sức ép với những lãnh đạo mới của Libya để “trao trả thi thể của các chiến binh tử đạo cho bộ tộc của mình để họ được chôn cất theo nghi lễ Hồi giáo”.[147]

Di sản và con cháu[sửa|sửa mã nguồn]

Gaddafi có tám người con, 3 trong số đó đã thiệt mạng trong cuộc nội chiến : Mutassim, cố vấn bảo mật an ninh vương quốc dưới thời của cha mình ; Khamis, tư lệnh của tiểu đoàn Khamis ; và Saif al-Arab chết trong một vụ không kích của NATO vào Tripoli vào tháng 4 năm 2011. Các thành viên khác của mái ấm gia đình Gaddafi đang sống lưu vong ở Algérie [ 148 ] một nước liên minh cũ của chính sách Gaddafi. [ 149 ]Với dân số chỉ có 6 triệu người và những khoản thu nhập từ dầu lửa hàng năm tới 32 tỷ đô la Mỹ trong năm 2010, tiềm năng của Libya là rất lớn. Hình thức chủ nghĩa xã hội đặc biệt quan trọng của Libya phân phối không tính tiền giáo dục, y tế và trợ cấp nhà tại và giao thông vận tải vận tải đường bộ được bao cấp nhưng mức lương rất thấp và sự giàu sang của nhà nước và doanh thu từ góp vốn đầu tư quốc tế chỉ đem lại lợi lộc cho một những tầng lớp thượng lưu nhỏ. [ 150 ]Dưới chế dộ của ông tỷ suất biết chữ đã tăng từ 10 % lên 90 % tuổi thọ trung bình tăng từ 57 lên 77 tuổi quyền bình đẳng được bảo vệ cho phụ nữ và người da đen, thời cơ việc làm được nâng cao cho những công nhân nhập cư và mạng lưới hệ thống phúc lợi đã được góp vốn đầu tư được cho phép người dân tiếp cận với giáo dục và chăm nom y tế không lấy phí cũng như tương hỗ về nhà ở. [ 151 ] Dòng sông Nhân Tạo là dự án Bất Động Sản tưới tiêu lớn nhất quốc tế [ 152 ] [ 153 ] cũng được đào để cung ứng nước ngọt cho Libya. [ 151 ] Ngoài ra, việc tương hỗ kinh tế tài chính cũng được cấp cho những ĐH để trao học bổng và chương trình tăng trưởng việc làm. [ 154 ] Và theo Zimbabwe, nước liên minh cũ của Gaddafi, [ 149 ] Libya không hề có nợ quốc tế dưới chính sách của Gaddafi. [ 155 ]Tuy nhiên dưới chính sách của Đại tá Gaddafi, tỷ suất thất nghiệp được ước tính là 30 % hoặc nhiều hơn. [ 150 ] Theo tờ Los Angeles Times, những quan chức cơ quan chính phủ mới ở Libya cáo buộc Đại tá Moammar Gadhafi đã biển thủ những nguồn hỗ trợ vốn nhằm mục đích thu lợi cho mái ấm gia đình và bộ tộc của ông. Số gia tài này dưới nhiều dạng khác nhau, tiền mặt, trái phiếu, CP, thông tin tài khoản ngân hàng nhà nước, bất động sản, chứng từ ở những quỹ góp vốn đầu tư … Các quan chức chính phủ nước nhà mới cáo buộc Gadhafi đã bí hiểm tẩu tán hơn 200 tỷ USD trong những thông tin tài khoản ngân hàng nhà nước, địa ốc và những khoản góp vốn đầu tư khắp quốc tế trước khi ông ta chết. [ 156 ] Theo tờ Daily Mail của Anh quốc, Gaddafi được cho là có khoảng chừng 170 tỷ USD gia tài ở quốc tế, hầu hết trong số đó đã bị phong tỏa kể từ đầu năm 2011. [ 157 ]Tuy nhiên những số lượng trên chưa được chứng tỏ là thực sự. [ 156 ] Thực tế, số lượng 200 tỷ USD được gán cho Gaddafi thực ra là số tiền thuộc chiếm hữu hợp pháp của những tổ chức triển khai nhà nước như Ngân hàng Trung ương Libya và Cơ quan Đầu tư Libya, quỹ gia tài có chủ quyền lãnh thổ của Libya. Do đó, những quỹ của Libya dưới thời Gaddafi cũng tương tự như như những quỹ gia tài có chủ quyền lãnh thổ của những nước khác. Liên minh châu Âu cũng thông tin tối thiểu 30 tỷ USD những khoản góp vốn đầu tư của Libya đã bị phong tỏa trên khắp lục địa và cùng đồng thuận rằng hàng tỷ tiền góp vốn đầu tư của cơ quan chính phủ Libya ở quốc tế không phải là gia tài cá thể của Gaddafi. [ 158 ]

Trong di chúc được công bố, Gadhafi bày tỏ mong muốn được chôn cất bên cạnh “gia đình và bạn bè” ở quê hương mình, Sirte. Ông nói lý do chọn ở lại thay vì đi lưu vong là vì “chúng tôi đã có thể thương lượng và bán rẻ những giá trị của mình để đổi lấy an toàn cá nhân và một đời sống thoải mái. Chúng tôi đã nhận được nhiều đề nghị, nhưng chúng tôi lựa chọn ở lại đối đầu như một biểu hiện của trách nhiệm và danh dự”. Ông còn kêu gọi: “Người dân Libya nên bảo vệ bản sắc, những thành tựu, lịch sử và hình ảnh danh dự về tổ tiên và những người anh hùng của mình. Người dân Libya không được quên những người đã hi sinh cho tự do và cho nhân dân… Ngay cả khi không thể chiến thắng ngay lập tức, chúng tôi sẽ để lại một bài học cho những thế hệ tương lai, rằng lựa chọn bảo vệ tổ quốc là một danh dự và bán rẻ nó là sự phản bội tồi tệ nhất mà lịch sử sẽ nhớ mãi, bất chấp những kẻ khác có nói gì đi nữa”.[132]

Nhà chỉ huy Gaddafi đã bắt cóc và hãm hiếp nhiều nữ sinh trong suốt thời hạn nắm quyền trên chủ quyền lãnh thổ Libya. Một trong những nạn nhân tên Soraya kể lại cô bị bắt năm 2004 khi mới 15 tuổi bởi lực lượng trung thành với chủ với nhà chỉ huy Gaddafi. Một cô gái khác cùng chung cảnh ngộ miêu tả, họ phải mặc quần lót ren và xem những bộ phim khiêu dâm – những điều cấm kỵ trong quốc tế Hồi giáo, để ship hàng Gaddafi. Nạn nhân này cũng bật mý, ông Gaddafi cần nhiều cô gái mỗi ngày để ship hàng nhu yếu của bản thân. Cuộc sống của họ chỉ khép kín trong khuôn viên khu dinh thự để Giao hàng Gaddafi. [ 159 ]

Một số tài liệu mới công bố cho thấy Đại tá Gaddafi đã từng hãm hiếp rất nhiều cô gái trong những năm đang tại vị. Phóng viên Đài truyền hình RTL của Đức tiết lộ: “Có rất nhiều cô gái Libya ngưỡng mộ và muốn gặp Gaddafi. Khi đó ông ta đã lợi dụng để hãm hiếp họ.” Nhà tâm lí học nổi tiếng của Libya, Tiến sĩ Seham Sergewa cho biết trong vài năm trở lại đây, đội vệ sĩ nữ đồng trinh là một trong những thú vui “giải trí” của ông Gaddafi.

Ngoài ra, Gaddafi còn bị tố đã khuyến khích binh sĩ và lực lượng dân quân trung thành của mình thực hiện việc làm đồi bại này. Ông là người cung cấp bao cao su và thuốc kích dục cho tay chân của mình để thực hiện những vụ tấn công tình dục nhằm vào các cô gái. Các công tố viên của Tòa án hình sự Quốc tế (ICC) nói họ có bằng chứng về việc Gaddafi chỉ thị cho quân đội hãm hiếp những phụ nữ phản đối ông và Gaddafi “sẽ tha thứ cho những bộ lạc phản đối ông nếu họ cung cấp cho ông những cô gái trẻ đẹp, còn trinh nguyên”.[160]

Thậm chí, “không những mỗi ngày cần vài cô gái để thỏa mãn dâm tính ghê tởm, thỉnh thoảng hắn còn cưỡng bức cả con trai trước mặt tôi”, một nạn nhân kể lại. Bản báo cáo còn cho biết, Gaddafi có một căn phòng bí mật ở Đại học Tripoli, nơi ông có không gian để “giải trí với sinh viên”.

Ngoài những nữ sinh bị bắt cóc, hầu hết những người phụ nữ có quan hệ công việc hay gặp gỡ Gaddafi vì bất cứ lý do gì đều sẽ được y tá riêng kiểm tra máu để đảm bảo không mang bệnh lây truyền nếu ông đại tá bất ngờ muốn quan hệ với họ. Marie Colvin, phóng viên của tờ Sunday Times bị giết ở Syria vào năm 2011 cũng từng tiết lộ việc một y tá của Gaddafi yêu cầu lấy máu của cô khi Marie có cuộc phỏng vấn ông đại tá ở Tripoli. Tuy nhiên, nữ phóng viên đã từ chối hành vi ‘mờ ám và vô lý’ này. Sau khi được trả tự do, những cô gái còn phải tiếp tục gánh chịu nhiều hậu quả nặng nề về cả thể xác lẫn tinh thần như bị người thân ruồng bỏ, xa lánh, thậm chí còn bị dọa giết do quan hệ tình dục trước hôn nhân – hành vi bị coi là ‘bôi xấu danh dự gia đình’ dù những cô gái tội nghiệp này chẳng qua cũng chỉ là nạn nhân.[97]

Trong thời hạn gần 42 năm nắm quyền, Gaddafi đã tạo ra một mạng lưới hệ thống chính quyền sở tại của riêng mình, tương hỗ những nhóm vũ trang cực đoan khác nhau như nhóm IRA ở Bắc Ireland và nhóm Abu Sayyaf ở Philippines. Ông cũng là người đã cầm quyền một chính phủ nước nhà hoàn toàn có thể được xem là chế độ độc tài, độc đoán và hung tàn nhất Bắc Phi. [ 161 ]

Tổng thống Obama khẳng định: “Tôi cho rằng, cái chết thê thảm của nhà độc tài Gaddafi là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ cho những nhà độc tài khác trên thế giới, rằng nhân dân cần được tự do, họ cần được tôn trọng quyền sống cũng như nguyện vọng cơ bản của mình”.[162]

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Lỗi chú thích: Đã tìm thấy thẻ với tên nhóm “a1”, nhưng không tìm thấy thẻ tương ứng tương ứng, hoặc thẻ đóng

bị thiếu

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.