Quyền, nghĩa vụ giữa các thành viên trong gia đình là gì?

Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh những quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo lao lý của Luật hôn nhân và gia đình .
Luật hôn nhân và gia đình năm năm trước pháp luật chính sách hôn nhân và gia đình, trong đó có chuẩn mực pháp lý cho cách ứng xử giữa những thành viên gia đình ( tức là giữa cha mẹ và con, giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu, giữa anh chị em và giữa những thành viên trong gia đình )

1. Các thành viên trong gia đình bao gồm những ai?

Khoản 16 Điều 3 Luật hôn nhân và gia đình năm năm trước chỉ rõ :

Thành viên gia đình bao gồm

– Vợ, chồng ;
– Cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng ;
– Con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ hoặc chồng, con dâu, con rể ;
– Anh, chị, em cùng cha mẹ, anh, chị, em cùng cha khác mẹ, anh, chị, em cùng mẹ khác cha, anh rể, em rể, chị dâu, em dâu của người cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha ;
– Ông bà nội, ông bà ngoại ;
– Cháu nội, cháu ngoại ;
– Cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột .
Những người nêu trên đều có quan hệ huyết thống với nhau và họ được coi là có mối quan hệ gia đình, nên được Luật hôn nhân và gia đình ghi nhận và bảo vệ .

2. Quyền, nghĩa vụ giữa các thành viên khác của gia đình

Các nguyên tắc chung được dặt ra trong Điều 103 của Luật hôn nhân và gia đình tạo cơ sở pháp lý nhằm mục đích kết nối gia đình, tạo điều kiện kèm theo cho những thành viên gia đình tăng cường gắn bó với nhau và thiết kế xây dựng gia đình văn hóa truyền thống, văn minh, thừa kế, phát huy truyền thống lịch sử văn hóa truyền thống, đạo đức tốt đẹp của dân tộc bản địa Nước Ta về hôn nhân và gia đình. Các nguyên tắc này là :
– Các thành viên gia đình có quyền, nghĩa vụ chăm sóc, chăm nom, giúp sức, tôn trọng nhau. Quyền, quyền lợi hợp pháp về nhân thân và gia tài của những thành viên gia đình pháp luật tại Luật này, Bộ luật dân sự và những luật khác có tương quan được pháp lý bảo vệ .
– Trong trường hợp sống chung thì những thành viên gia đình có nghĩa vụ tham gia việc làm gia đình, lao động tạo thu nhập ; góp phần sức lực lao động, tiền hoặc gia tài khác để duy trì đời sống chung của gia đình tương thích với năng lực thực tiễn của mình .

– Nhà nước có chính sách tạo điều kiện để các thế hệ trong gia đình quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau nhằm giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam; khuyến khích các cá nhân, tổ chức trong xã hội cùng tham gia vào việc giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

Cụ thể hơn nữa, luật hôn nhân và gia đình dành ra chương VI để kiểm soát và điều chỉnh mối quan hệ cơ bản trong gia đình như :

2.1. Quyền, nghĩa vụ của ông bà nội, ông bà ngoại và cháu (Điều 104)

– Ông bà nội, ông bà ngoại có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm nom, giáo dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu ; trường hợp cháu chưa thành niên, cháu đã thành niên mất năng lượng hành vi dân sự hoặc không có năng lực lao động và không có gia tài để tự nuôi mình mà không có người nuôi dưỡng theo pháp luật tại Điều 105 của Luật này thì ông bà nội, ông bà ngoại có nghĩa vụ nuôi dưỡng cháu .
Để cụ thể hóa mối quan hệ ruột thịt của gia đình trong khoanh vùng phạm vi nghĩa vụ và trách nhiệm của người là ông bà nội, ông bà ngoại, điều luật lao lý : Ông bà nội, ông bà ngoại có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm nom giáo dục cháu. Trong khoanh vùng phạm vi gia đình thì ông bà là thành viên lớn nhất, có vị trí quan trọng cao nhất về thứ bậc trong gia đình. Vì vậy, ông bà có nghĩa vụ và trách nhiệm bao quát với tổng thể những cháu, đặc biệt quan trọng là so với những cháu còn nhỏ – nhiệm này chỉ mang tính tương hỗ nếu cha mẹ cháu còn sống .
Ông bà có nghĩa vụ và trách nhiệm sống mẫu mực, nêu gương tốt cho con cháu. Để góp thêm phần kiến thiết xây dựng gia đình hòa thuận, bền vững và kiên cố thì ông bà phải có nghĩa vụ và trách nhiệm nêu gương xem là điều kiện kèm theo tiên quyết trong thiết kế xây dựng gia đình văn hóa truyền thống .
Quy định này nhằm mục đích xác lập, nghĩa vụ của ông bà trong trường hợp cháu rơi vào thực trạng không còn điều kiện kèm theo để sinh sống, nhưng với điều kiện kèm theo là khi ông bà có năng lực nuôi dưỡng cháu ( như có gia tài, có sức khỏe thể chất ). Đây thực ra là ghi nhận nghĩa vụ và trách nhiệm đã có trên thực tiễn trong quan hệ gia đình truyền thống cuội nguồn, nhằm mục đích tạo cơ sở pháp lý để xử lý khi có phát sinh trên thực tiễn việc xác lập trách Viện nhiệm của thành viên gia đình .
Bên cạnh đó để bảo vệ những giá trị truyền thống lịch sử trong gia đình Việt ( tính có tôn ti, trật tự trong gia đình ) nhất là bảo vệ truyền thống dân tộc bản địa trong mối quan hệ gia đình Việt, điều luật cũng pháp luật cháu phải có nghĩa vụ kính trọng, chăm nom, phụng dưỡng ông bà nội, ông bà ngoại ; trường hợp ông bà nội, ông bà ngoại không có con để nuôi dưỡng mình thì cháu đã thành niên có nghĩa vụ nuôi dưỡng .

2.2. Quyền, nghĩa vụ của anh, chị, em

Theo Điều 105 Luật hôn nhân và gia đình năm năm trước, quyền, nghĩa vụ của anh, chị, em trong gia đình là :
Anh, chị, em có quyền, nghĩa vụ yêu dấu, chăm nom, trợ giúp nhau ; có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện kèm theo trông nom, nuôi dưỡng, chăm nom, giáo dục con .
Trong gia đình, anh, chị, em có mối quan hệ khá thân thiện bởi mối quan hệ cùng huyết thống và độ tuổi thường chênh lệch không nhiều, nên tâm ý cân đối và ít khoảng cách, ít bị ảnh hưởng tác động bởi lễ giáo hơn

2.3. Quyền, nghĩa vụ của cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột

Theo Điều 106 Luật hôn nhân và gia đình năm năm trước, quyền, nghĩa vụ của cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột trong gia đình là :

Cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột có quyền, nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong trường hợp người cần được nuôi dưỡng không còn cha, mẹ, con và những người được quy định tại Điều 104 và Điều 105 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 hoặc còn nhưng những người này không có điều kiện để thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Ví dụ, cháu dưới 15 tuổi mồ côi cha mẹ và không còn ông, bà, anh, chị hoặc còn nhưng họ không có năng lực, điều kiện kèm theo nuôi dưỡng thì cô, dì, chú, cậu, bác ruột phải nuôi dưỡng cháu trong năng lực của mình .

Luật Hoàng Anh

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *