Nghèo – Wikipedia tiếng Việt

Bài này viết về phân biệt giàu – nghèo. Đối với Truyện ngắn cùng tên của Nam Cao, xem Nghèo ( truyện ngắn )

Wiktsister en.png Đây là một bài viết bách khoa có tên Nghèo. Về nghĩa của từ này, xem Nghèo tại Wiktionary.

Sưu tập hình ảnh vùng Oak Ridge, Honduras Một bé trai khoe búp bê mới tìm được tại nơi đổ rác Đông Cipinang ở Jakarta Indonesia 2004 .

Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định. Thước đo các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân dẫn đến nghèo nàn thay đổi tùy theo địa phương và theo thời gian. Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa nghèo theo thu nhập. Theo đó một người là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân trên đầu người hàng năm (Per Capita Incomme, PCI) của quốc gia.

Các định nghĩa[sửa|sửa mã nguồn]

Nghèo tuyệt đối[sửa|sửa mã nguồn]

Để có một cái nhìn tổng quan về các vấn đề của các nước đang phát triển, Robert McNamara, khi là giám đốc của Ngân hàng Thế giới, đã đưa ra khái niệm nghèo tuyệt đối. Ông định nghĩa khái niệm nghèo tuyệt đối như sau: “Nghèo ở mức độ tuyệt đối… là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh để sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng bỏ bê và mất phẩm cách vượt quá sức tưởng tượng mang dấu ấn của cảnh ngộ may mắn của giới trí thức chúng ta.”

Ngân hàng Thế giới xem thu nhập 1 đô la Mỹ / ngày theo nhu cầu mua sắm tương tự của địa phương so với ( đô la quốc tế ) để thỏa mãn nhu cầu nhu yếu sống như thể chuẩn tổng quát cho nạn nghèo tuyệt đối. Trong những bước sau đó những trị ranh giới nghèo tuyệt đối ( chuẩn ) cho từng địa phương hay từng vùng được xác lập, từ 2 đô la cho khu vực Mỹ La tinh và Carribean đến 4 đô la cho những nước Đông Âu cho đến 14,40 đô la cho những nước công nghiệp. ( Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc 1997 ) .Đối với Nước Ta, nhà nước Nước Ta đã 4 lần nâng mức chuẩn nghèo trong thời hạn từ 1993 đến cuối năm 2005 .Theo Quyết định số 143 / 2001 / QĐ-TTg của Thủ tướng nhà nước ngày 27 tháng 9 năm 2001, trong đó phê duyệt ” Chương trình tiềm năng vương quốc xóa đói và giảm nghèo quá trình 2001 – 2005 “, thì những hộ mái ấm gia đình có thu nhập trung bình đầu người ở khu vực nông thôn miền núi và hải đảo từ 80.000 đồng / người / tháng ( 960.000 đồng / người / năm ) trở xuống là hộ nghèo, ở khu vực nông thôn đồng bằng những hộ mái ấm gia đình có thu nhập trung bình đầu người từ 100.000 đồng / người / tháng ( 1.200.000 đồng / người / năm ) trở xuống là hộ nghèo, ở khu vực thành thị những hộ có thu nhập trung bình đầu người từ 150.000 đồng / người / tháng ( 1.800.000 đồng / người / năm ) trở xuống là hộ nghèo .Theo Quyết định số 170 / 2005 / QĐ-TTg của Thủ tướng nhà nước ngày 8 tháng 7 năm 2005 về việc phát hành chuẩn nghèo vận dụng cho tiến trình 2006 – 2010 thì ở khu vực nông thôn những hộ có mức thu nhập trung bình từ 200.000 đồng / người / tháng ( 2.400.000 đồng / người / năm ) trở xuống là hộ nghèo, ở khu vực thành thị những hộ có thu nhập trung bình từ 260.000 đồng / người / tháng ( dưới 3.120.000 đồng / người / năm ) trở xuống là hộ nghèo .Tiêu chuẩn nghèo tại thành phố Hồ Chí Minh năm 2004 là thu nhập trung bình đầu người dưới 330.000 đồng / tháng hoặc 4.000.000 đồng / năm ( tương ứng 284USD / năm thấp hơn tiêu chuẩn 360 USD / năm của quốc tế ) .

Nghèo tương đối[sửa|sửa mã nguồn]

Trong những xã hội được gọi là thịnh vượng, nghèo được định nghĩa dựa vào thực trạng xã hội của cá thể. Nghèo tương đối hoàn toàn có thể được xem như thể việc cung ứng không khá đầy đủ những tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số ít những tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó .Nghèo tương đối hoàn toàn có thể là khách quan, tức là sự hiện hữu không nhờ vào vào cảm nhận của những người trong cuộc. Người ta gọi là nghèo tương đối chủ quan khi những người trong cuộc cảm thấy nghèo không nhờ vào vào sự xác lập khách quan. Bên cạnh việc thiếu sự phân phối vật chất ( tương đối ), việc thiếu thốn tài nguyên phi vật chất ngày càng có tầm quan trọng hơn. Việc nghèo đi về văn hóa-xã hội, thiếu tham gia vào đời sống xã hội do thiếu vắng kinh tế tài chính một phần được những nhà xã hội học xem như thể một thử thách xã hội nghiêm trọng .

Ranh giới nghèo tương đối[sửa|sửa mã nguồn]

Ranh giới cho nạn nghèo tương đối dựa vào nhiều số liệu thống kê khác nhau cho một xã hội. Một số lượng cho ranh giới của nạn nghèo được dùng trong chính trị và công chúng là 50 % hay 60 % của thu nhập trung bình. Vì thế từ năm 2001 trong những nước thành viên của Liên minh châu Âu những người được coi là nghèo khi có ít hơn 60 % trị trung bình của thu nhập ròng tương tự. Lý luận của những người phê bình cho rằng số lượng này trên thực tiễn cho biết rất ít về chuẩn mực đời sống của con người. Những ai hiện tại có ít hơn 50 % của thu nhập trung bình thì cũng vẫn có ít hơn 50 % của trung bình khi tổng thể những thu nhập đều tăng gấp 10 lần. Vì thế những người đó vẫn còn là nghèo tương đối. Và khi những người giàu bỏ đi hay mất tiền của thì sẽ giảm trung bình của thu nhập đi và do đó làm giảm thiểu nghèo tương đối trong một nước. trái lại nghèo tương đối sẽ tăng lên khi một người không nghèo hoàn toàn có thể tăng được thu nhập ngay cả khi những người có thu nhập khác vẫn không có biến hóa. Người ta còn phê bình là ranh giới nghèo trộn lẫn yếu tố nghèo với yếu tố phân bổ thu nhập. Vì một sự phân loại rõ ràng giữa nghèo và giàu trên thực tiễn không có nên khái niệm ranh giới rủi ro tiềm ẩn nghèo cũng hay được dùng cho ranh giới nghèo tương đối .Ngược với ranh giới nghèo tương đối, những giải pháp giám sát ranh giới nghèo tuyệt đối đã đứng vững. Các ranh giới nghèo tuyệt đối được đo lường và thống kê một cách phức tạp bằng cách lập ra những giỏ hàng cần phải có để hoàn toàn có thể tham gia vào đời sống xã hội .Các ranh giới nghèo tương đối và nghèo tuyệt đối đều không hoàn toàn có thể xác lập được nếu như không có trị số tiêu chuẩn cho trước. Việc lựa chọn một số lượng Phần Trăm nhất định từ thu nhập trung bình và ngay cả việc xác lập một giỏ hàng đều không thể nào hoàn toàn có thể được lý giải bằng những giá trị tự do. Vì thế mà chúng được quyết định hành động qua những quy trình chính trị .

Định nghĩa theo thực trạng sống[sửa|sửa mã nguồn]

Cái gọi là định nghĩa tình trạng sống lưu ý đến những khía cạnh khác ngoài thu nhập khi định nghĩa “nghèo con người”, thí dụ như cơ hội đào tạo, mức sống, quyền tự quyết định, ổn định về luật lệ, khả năng ảnh hưởng đến những quyết định chính trị và nhiều khía cạnh khác. Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc cũng đã đưa ra chỉ số phát triển con người (tiếng Anh: human development index–HDI). Các chỉ thị cho HDI bao gồm tuổi thọ dự tính vào lúc mới sinh, tỷ lệ mù chữ, trình độ học vấn, sức mua thực trên đầu người và nhiều chỉ thị khác. Trong “Báo cáo phát triển thế giới 2000” Ngân hàng Thế giới đã đưa ra bên cạnh các yếu tố quyết định khách quan cho sự nghèo là những yếu tố chủ quan như phẩm chất và tự trọng.

Ảnh của D. LangeMẹ và những người con trong thời khủng hoảng kinh tế toàn thế giới, Mỹ năm 1936

Những nguyên nhân chính dẫn đến nghèo được liệt kê ra là chiến tranh, cơ cấu chính trị (thí dụ như chế độ độc tài, các quy định thương mại quốc tế không công bằng), cơ cấu kinh tế (phân bố thu nhập không cân bằng, tham nhũng, nợ quá nhiều, nền kinh tế không có hiệu quả, thiếu những nguồn lực có thể trả tiền được), thất bại quốc gia, tụt hậu về công nghệ, tụt hậu về giáo dục, thiên tai, dịch bệnh, dân số phát triển quá nhanh và không có bình đẳng nam nữ.

Yếu tố nguy hại chính cho sự nghèo tương đối là thất nghiệp và thiếu việc làm. Ngoài ra những yếu tố nguy hại khác là phân bổ thu nhập quá mất cân đối, thiếu giáo dục và bệnh tật mãn tính .Cho đến thế kỷ 19 sự nghèo nàn phần đông không được xem như thể có nguyên do từ xã hội mà là do lỗi lầm cá thể hay ” trời muốn “. Cùng với công nghiệp hóa và những tranh cãi chung quanh ” câu hỏi xã hội ” tại châu Âu, quan điểm cho rằng hiện tượng kỳ lạ nghèo nàn phổ cập là tác dụng của sự thất bại của thị trường và hoàn toàn có thể được làm giảm thiểu bằng những giải pháp vương quốc. Thí dụ như ở Liên hiệp Anh, việc chống nghèo chính là khởi điểm của một chính sách xã hội tân tiến. Thế nhưng trong thời hạn gần đây hiệu suất cao của việc chống nghèo bằng chính sách xã hội tại nhiều nước công nghiệp đã bị đặt câu hỏi vì nhiều hình thức nghèo mới Open .

Nghèo trên toàn quốc tế[sửa|sửa mã nguồn]

Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới thì trong năm 2001 trên toàn quốc tế có 1,1 tỉ người ( tương ứng với 21 % dân số quốc tế ) có ít hơn 1 đô la Mỹ tính theo nhu cầu mua sắm địa phương và vì vậy được xem là rất nghèo. ( Năm 1981 là 1,5 tỉ người, vào thời hạn đó là 40 % dân số quốc tế, năm 1987 là 1,227 tỉ người tương ứng 30 % và năm 1993 là 1,314 tỉ người tương tự với 29 % ) .Phần lớn những người này sống tại châu Á, thế nhưng thành phần những người nghèo trong dân cư tại châu Phi lại còn cao hơn nữa. Các thành viên của Liên Hiệp Quốc trong cuộc họp thượng đỉnh thiên niên kỷ năm 2000 đã nhất trí với tiềm năng cho đến năm năm ngoái giảm 50% số những người có ít hơn 1 đô la Mỹ. ( Điểm 1 của những mục tiêu tăng trưởng thiên niên kỷ ). Theo thông tin của Ngân hàng Thế giới vào tháng 4 năm 2004 thì hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu này nhưng không phải ở tổng thể những nước. Trong khi nhờ vào tăng trưởng kinh tế tài chính tại nhiều vùng của châu Á, tỷ suất người nghèo giảm xuống rõ ràng ( từ 58 % xuống còn 16 % tại Đông Á ) thì số lượng những người nghèo nhất lại tăng lên ở châu Phi ( gần gấp đôi từ 1981 đến 2001 phía Nam sa mạc Sahara ). Tại Đông Âu và Trung Á số lượng những người nghèo nhất đã tăng lên đến 6 % dân số. Nếu như đặt ranh giới nghèo là 2 đô la Mỹ mỗi ngày thì có tổng số là 2,7 tỉ người nghèo, gần 50% dân số quốc tế .
Một mái ấm gia đình ” thuyền nhân ” năm 1979 .Nếu xếp theo thu nhập trung bình đầu người thì những nước sau có tỉ lệ người nghèo cao nhất : Malawi, Tanzania, Guiné-Bissau, Burundi và YemenBên cạnh nguyên do chính trị, bần hàn cũng là một nguyên do lớn của hiện tượng kỳ lạ dân di cư từ vùng núi về đồng bằng, từ nông thôn về thành thị, từ những nước thứ ba về những nước tăng trưởng gây nên hiện tượng kỳ lạ thuyền nhân .

Nạn nghèo tại Áo[sửa|sửa mã nguồn]

Theo số liệu của Bộ Xã hội ( ” Báo cáo về thực trạng xã hội 2003 – 2004 ” ) thì trong năm 2003 có hơn 1 triệu người ở Áo ( 13,2 % dân cư ) có rủi ro tiềm ẩn nghèo. Trong năm 2002 là 900.000 hay 12 %, năm 1999 là 11 %. Ranh giới rủi ro tiềm ẩn nghèo là 60 % của thu nhập trung bình. Theo đó thì cứ mỗi 8 người thì có một người là có thu nhập ít hơn 785 Euro / tháng. Phụ nữ có tỷ suất rủi ro tiềm ẩn nghèo cao hơn ( 14 % ) .Bên cạnh nghèo về thu nhập như thể chỉ số cho thực trạng kinh tế tài chính của một mái ấm gia đình, ở Áo còn có „ nghèo nguy kịch ” khi ngoài việc thiệt thòi về kinh tế tài chính còn có thiếu thốn hay hạn chế nhất định trong những lãnh vực sống cơ bản. Trong năm 2003 có 467.000 người ( 5,9 % dân số ) nghèo nguy kịch. Trong năm trước còn là 300.000 người hay 4 %. Theo một bản báo cáo giải trình của hội nghị về nạn nghèo, lần tiên phong có số liệu về cái gọi là ” working poor ” : tại Áo có 57.000 người nghèo mặc dầu là có việc làm. Ngoài ra mức độ rủi ro tiềm ẩn nghèo phụ thuộc vào vào công việc làm : Những người thao tác cho đến 20 tiếng hằng tuần có rủi ro tiềm ẩn nghèo gấp 3 lần, những người thao tác từ 21 đến 30 tiếng có rủi ro tiềm ẩn nghèo gấp đôi những người thao tác từ 31 đến 40 tiếng .

Nạn nghèo tại Đức[sửa|sửa mã nguồn]

Thu nhập tương tự sau thuế hằng tháng do Cục Thống kê Liên bang thống kê giám sát vào năm 2002 là 1.217 Euro trong những tiểu bang cũ và 1.008 Euro trong những nước tiểu bang mới. Theo những tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu cho ranh giới nghèo ( 60 % ) thì như vậy ranh giới nghèo nằm vào khoảng chừng 730,20 Euro cho phía Tây và 604,80 Euro cho phía Đông của nước Đức. Theo lệ thường thì mức sống xã hội văn hóa truyền thống tối thiểu được định nghĩa bằng trợ cấp xã hội còn ở dưới ranh giới này .Theo số liệu từ ” Báo cáo giàu và nghèo lần thứ hai ” do chính phủ nước nhà liên bang đưa ra trong tháng 3 năm 2005 thì trong năm 2003 có 13,5 % dân số là nghèo. Năm 2002 cũng theo những số liệu này thì số lượng đó còn là 12,7 %, năm 1998 là 12,1 %. Hơn 1/3 những người nghèo là những người nuôi con một mình và con của họ. Vợ chồng có nhiều hơn ba con chiếm 19 % .

Trẻ em và thanh niên ở Đức có nguy cơ nghèo cao. 15% trẻ em dưới 15 tuổi và 19,1% thanh niên từ 16 đến 24 tuổi thuộc vào diện này. Số trẻ em sống nhờ vào trợ cấp xã hội ở Đức tăng thêm 64.000, lên đến 1,08 triệu trong năm 2003 và đạt đến 1,45 triệu trong thời gian 2004/2005. Theo UNICEF, trẻ em nghèo ở Đức tăng nhanh hơn so với phần lớn các nước công nghiệp. Thêm vào đó nghèo có ảnh hưởng lớn đến cơ hội giáo dục theo nghiên cứu của Hiệp hội Từ thiện Công nhân (Arbeiterwohlfahrt).

Ngược lại thì nạn nghèo ở người già tại Đức giảm đi từ 13,3% năm 1998 xuống 11,4% trong năm 2003. Thế nhưng nạn nghèo ở đây được dự đoán là sẽ tăng vì những người thất nghiệp, làm việc nửa ngày và những người thu nhập ít hiện đang có nhiều sẽ có tiền hưu ít và thêm vào đó là mức tiền hưu của tất cả những người về hưu trong tương lai (tức là tất cả những người làm việc hiện nay) sẽ bị giảm đi theo các cải tổ. Theo một nghiên cứu của Deutsches Institut für Altersvorsorge thì 1/3 công dân liên bang có nguy cơ bị nghèo đi trong tuổi già. Nguyên nhân bên cạnh việc tăng tuổi thọ là các cải tổ về chế độ hưu của năm 2001 và 2004 giảm mức độ tiền hưu theo luật pháp xuống khoảng 18% và việc nhiều công dân liên bang không sẵn sàng tự lo trước cho tuổi già vì không muốn hay không có khả năng (khoảng 60%).

Nạn nghèo ở Mỹ[sửa|sửa mã nguồn]

Theo số liệu từ bản báo cáo của Cục điều tra dân số tháng 8 năm 2005 thì ở Mỹ con số những người có thu nhập dưới ranh giới nghèo đã liên tiếp tăng đến lần thứ tư. Có 12,7% dân số hay 37 triệu người nghèo và đã tăng 0,2% so với năm trước đó. Một gia đình 4 người được coi là nghèo khi chỉ có thể chi tiêu ít hơn 19.310 đô la Mỹ trong một năm. Đối với những người độc thân thì ranh giới này ở vào khoảng 9.650 đô la.

Nạn nghèo ở Nước Ta[sửa|sửa mã nguồn]

Theo số liệu của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc ở Việt Nam, vào năm 2004 chỉ số phát triển con người của Việt Nam xếp hạng 112 trên 177 nước, chỉ số phát triển giới (tiếng Anh: Gender Development Index-GDI) xếp 87 trên 144 nước và chỉ số nghèo tổng hợp (tiếng Anh: Human Poverty Index-HPI) xếp hạng 41 trên 95 nước. Cũng theo số liệu của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, vào năm 2002 tỷ lệ nghèo theo chuẩn quốc gia của Việt Nam là 12.9%, theo chuẩn thế giới là 29% và tỷ lệ nghèo lương thực (%số hộ nghèo ước lượng năm 2002) là 10.87%. Vào đầu thập niên 1990, chính phủ Việt Nam đã phát động chương trình Xóa đói giảm nghèo cùng với lời kêu gọi của Ngân hàng thế giới. UNDP cho rằng mặc dù Việt Nam đã đạt được tăng trưởng kinh tế bền vững và kết quả rất ấn tượng
giảm tỷ lệ nghèo, song vẫn còn tồn tại tình trạng nghèo cùng cực ở một số vùng. Để đạt được các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDG), Việt Nam cần phải giải quyết tình trạng nghèo cùng cực.[1]

Cho đến năm 2009, theo chuẩn nghèo trên, cả nước Nước Ta hiện có khoảng chừng 2 triệu hộ nghèo, đạt tỷ suất 11 % dân số. Tuy nhiên, trên forum Quốc hội Nước Ta, rất nhiều đại biểu cho rằng tỷ suất hộ nghèo giảm không phản ánh thực ra vì số người nghèo trong xã hội không giảm, thậm chí còn còn tăng do tác động ảnh hưởng của lạm phát kinh tế ( khoảng chừng 40 % kể từ khi phát hành chuẩn nghèo đến nay ) và do là suy giảm kinh tế tài chính [ 2 ]. Chuẩn nghèo vương quốc của Nước Ta lúc bấy giờ là gồm những hộ có mức thu nhập trung bình từ 400.000 đến 650.000 đồng / người / tháng ( QĐ 09/2011 / QD-TTg ). Mặc dù vậy, nhiều hộ mái ấm gia đình vừa thoát nghèo vẫn rất dễ rớt trở lại vào cảnh nghèo khó. Trong thập kỷ tới đây nỗ lực của Nước Ta trong việc hội nhập với nền kinh tế tài chính toàn thế giới sẽ tạo ra nhiều thời cơ cho sự tăng trưởng, nhưng cũng đặt ra nhiều thử thách so với sự nghiệp giảm nghèo .

Nghèo và môi trường tự nhiên[sửa|sửa mã nguồn]

Trong nhiều khu vực trên quốc tế nạn nghèo là một trong những nguyên do chính rình rập đe dọa và hủy hoại thiên nhiên và môi trường. Các yếu tố có nguyên do từ nạn nghèo làm cản trở những tân tiến trong bảo vệ môi trường tự nhiên. Phương tiện kinh tế tài chính thiết yếu để bảo vệ thiên nhiên và môi trường không hề có được tại những vùng có nạn nghèo cao. Klaus Töpfer, chỉ huy cơ quan thiên nhiên và môi trường của Liên Hiệp Quốc UNEP đã gọi nghèo ” là chất độc lớn nhất của thiên nhiên và môi trường “, chống nghèo là điều kiện kèm theo tiên quyết để có thành tựu trong việc bảo vệ thiên nhiên và môi trường .

  • Werner Rügemer: Arm und reich (Nghèo và giàu). Transcript Verlag, Bielefeld 2003.
  • Eike Roth: Globale Umweltprobleme – Ursachen und Lösungsansätze (Những vấn đề môi trường toàn cầu – Nguyên nhân và phương cách giải quyết). Friedmann Verlag, München 2004
  • Jared Diamond: Arm und reich. Die Schicksale menschlicher Gesellschaften (Nghèo và giàu. Các số phận của những xã hội con người). Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt 1999.

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.