Nghịch lý ông nội – Wikipedia tiếng Việt

Bi da và nghịch lý ông nội

Nghịch lý ông nội là một vấn đề trong nghịch lý của du hành thời gian, hay hiểu đơn giản là vấn đề không thể hiểu hoặc không có cách giải, lần đầu tiên được miêu tả (miêu tả đúng như khái niệm hiện nay) bởi nhà khoa học giả tưởng René Barjavel trong quyển sách Le Voyageur Imprudent (Nhà du hành khinh suất) xuất bản năm 1943.[1] Tuy nhiên, những vấn đề tương tự (thậm chí còn phức tạp hơn) đã được miêu tả sớm hơn, ví dụ điển hình tiểu thuyết By His Bootstraps của Robert A. Heinlein. Điều nghịch lý ở đây là: Có một người đàn ông du hành thời gian về quá khứ và giết ông nội mình trước khi ông mình cưới bà nội. Kết quả là cha của anh ta sẽ không được sinh ra, điều đó dẫn tới người đàn ông đó sẽ không bao giờ được ra đời thì làm sao anh ta có thể du hành về quá khứ. Nhưng nếu anh không về quá khứ để giết ông nội mình thì ông nội anh phải còn sống và điều đó nghĩa là anh vẫn được ra đời và có thể vượt thời gian để giết ông nội mình. Hai tình trạng trên đã phủ nhận sự tồn tại của cả hai trường hợp, đây là một loại của nghịch lý logic.

Mặc dù tên lý thuyết này là nghịch lý ông nội, nó không nói riêng về sự không thể sinh ra đời của một ai đó. Đúng hơn thì khái niệm này bao gồm bất cứ những hành động nào làm nên sự không thể vượt thời gian về quá khứ từ lúc đầu. Tên nghịch lý ông nội là tên thông thường nhất được dùng để diễn tả hiện tượng nghịch lý du hành thời gian. Một ví dụ nữa là sử dụng một kiến thức khoa học của nhà khoa học A để tạo ra cỗ máy thời gian rồi sử dụng nó đi về quá khứ rồi giết nhà khoa học A, nếu nhà khoa học A bị giết trước khi phát minh ra kiến thức khoa học đó thì cỗ máy thời gian cũng sẽ không hề được tồn tại. Thuyết nghịch lý tương tự được biết đến (trong triết học) như là autoinfanticide (tạm dịch là “em bé tự sát”): Nói về trở về thời gian và giết chính mình khi còn là đứa bé.[2]

Lý thuyết nghịch lý ông nội là một minh chứng bác bỏ khả năng du hành thời gian về quá khứ. Tuy nhiên, đã có một số phương pháp dùng để giải mã câu đố này đã được công bố, như là lý thuyết thời gian bất khả đổi nghĩa là tất cả mọi thứ trong thế gian đều đã sắp đặt không ai có thể thay đổi gì hết hoặc là khái niệm vũ trụ là một khoảng thời gian và không gian song song.[3] Ví dụ như là không-thời gian (hay còn nói là thế giới) mà người đó được sinh ra khác biệt với thế giới mà người đó trở về quá khứ để giết ông nội mình hoặc có thể người đó vì muốn giết ông nội mình nhưng đã vô tình cứu ông thay vì giết được ông, điều đó nghĩa là ông nội anh vẫn còn sống và anh vẫn được ra đời để mà sau này trở về cứu ông nội mình.

Một nghịch lý có liên quan là Nghịch lý Hitler hoặc Nghịch lý vụ ám sát Hitler.[4] Nghịch lý Hitler này được thấy trong các thể loại khoa học giả tưởng, khi một người hùng vai chính du hành về quá khứ để giết chết Hitler trước khi Hitler tạo nên chiến tranh thế giới thứ hai. Nếu như chiến tranh thế giới thứ hai chưa từng xảy ra thì lý do quay về quá khứ để giết Hitler cũng sẽ không hề tồn tại.[5] Thêm vào đó, ảnh hưởng của sự tồn tại của Hitler rất to lớn và hầu như sẽ ảnh hưởng đến tất cả những người sinh sau thế chiến thứ hai. Do đó, nghịch lý ông nội cũng có thể được áp dụng trong nghịch lý Hitler vì thế chiến thứ hai ảnh hưởng đến sự ra đời của những người sinh sau thế chiến thứ hai.[6]

Lý thuyết bất biến Novikov hay triết lý tự phù hợp-Novikov[sửa|sửa mã nguồn]

Xem Lý thuyết tự phù hợp-Novikov và Kip S. Thorne để có thể có cái nhìn làm sao mà du hành thời gian có thể xảy ra mà không tạo ra nghịch lý. Dựa vào lý thuyết này, tất cả những thời gian có thể là bất biến, nghĩa là những gì các nhà du hành thời gian làm trong khi du hành về quá khứ là một phần của lịch sử từ bấy lâu nay. Người đó sẽ không bao giờ có thể cản chính mình để đi chuyến đi ngược thời gian để làm chuyện tạo nên lịch sử chúng ta hiện biết. Hiểu theo nghĩa đơn giản là thiên mệnh (khái niệm) (hay số phận, tiếng Anh Determinism), là những việc mà đã có một năng lực nào đó sắp đặt sẵn để hình thành nên thế giới của chúng ta sống.

Seth Lloyd và 1 số ít nhà điều tra và nghiên cứu khác ở MIT đã yêu cầu ra một phiên bản lan rộng ra của nguyên tắc Novikov. Phiên bản này nói rằng năng lực xảy ra bị bẻ cong để tránh nghịch lý xảy ra. Càng gần tạo ra nghịch lý thì kết cục sẽ càng lúc càng quái gở vì thiên hà thiên vị những biến cố không chắc xảy ra để ngăn ngừa những biến cố không hề. [ 7 ] [ 8 ]Một số người đưa ra lập luận là khái niệm tự do ý chí tương tự với nghịch lý du hành thời hạn. Vì nếu một ai đó du hành về quá khứ để biến hóa quá khứ và tương lai thì làm thế nào hoàn toàn có thể phân biệt được giữa hành vi đó và những hành vi thường ngày được cho là được tự do quyết định hành động trong hiện tại .Còn hoàn toàn có thể đưa ra một lập luận du hành thiên hà không hề vì nó vi phạm rất nhiều định luật bảo toàn chính bới nó nhân bản vật chất mới. Du hành thời hạn có lẽ rằng còn cần đến sự phân bổ lại khối lượng và nguồn năng lượng trong toàn thiên hà .

Vũ trụ song song[sửa|sửa mã nguồn]

Khi ngoài hành tinh song song sống sót có nghĩa mọi thứ một người nào đó làm khi du hành về quá khứ không hề tác động ảnh hưởng tới tương lai của người đó mà quá khứ của người đó sẽ trở thành một ngoài hành tinh mới. Đa ngoài hành tinh là một loại của thiên hà song song. [ 9 ]Các giả thuyết của thiên hà song song trong vật lý như sau :

  • Trong cơ học lượng tử, thuyết nhiều thế giới dự đoán là tất cả các sự kiện lượng tử ngẫu nhiên với xác suất hơn 0 thực tế xảy ra theo mọi cách thức có thể có trong các thế giới khác nhau. Điều đó có nghĩa là lịch sử liên tục chia nhánh thành nhiều lịch sử khác nhau (nói cách khác là chia nhánh thành nhiều thế giới khác nhau). Nhà vật lý David Deutsch đã nhận xét rằng nếu có thể du hành thời gian về quá khứ thì nhà du hành thời gian sẽ đi vào thế giới có lịch sử khác.[9] Xem thêm tự sát và bất tử lượng tử.
  • Thuyết M là một lý thuyết giả định cao cấp đã hợp nhất 6 thuyết siêu dây, tuy nhiên hiện giờ thì thuyết này chưa hoàn chỉnh. Một kết quả có thể được rút ra từ các ý tưởng của thuyết M là đa vũ trụ dưới dạng các màng ba chiều được gọi là brane có thể tồn tại bên nhau trong chiều không gian lớn thứ tư (xem Vũ trụ học Brane. Tuy nhiên, hiện tại không có bằng chứng gì trong vật lý nói rằng chỉ có một màng trong mỗi phiên bản lịch sử có thể theo quy luật tự nhiên như trong diễn giải của thuyết nhiều thế giới và không có bằng chứng là khi du hành thời gian có thể đi từ màng vũ trụ này qua màng vũ trụ khác.

Ví dụ : Nếu cháu nội ( tên A ) đi ngược thời hạn về giết ông nội mình thì người ông nội đã chết chỉ chết trong quốc tế đó nhưng vẫn sống trong quốc tế mà A sống. Từ lúc A về giết ông nội mình trong quá khứ, nó tách rời quốc tế trong quá khứ ra khỏi quốc tế trong tương lai. Nghĩa là trên nguyên tắc thì đó là quá khứ nhưng vì A đã biến hóa nó, nó trở thành một nhánh khác ( hiểu tạm là quốc tế khác ). Có thể hiểu như thể hai quốc tế trọn vẹn độc lạ với nhau. Một quốc tế ông nội A vẫn sống hoặc chết vì già hay bệnh, còn một quốc tế khác thì ông nội A bị A giết và quốc tế đó bố A và A không hề sống sót .Ví dụ cho nhiều quốc tế : Một người đang tính đi tắm hay đi chơi. Anh ta quyết định hành động đi tắm nhưng thực ra ở một quốc tế khác anh ta quyết định hành động đi chơi. Hiểu tạm như từng giây xảy ra đều tạo ra một quốc tế mới. Trong quốc tế anh ta đi tắm thì sau khi đi tắm, anh ta tâm lý nên đi bơi hay đi xe đạp điện, khi đó sẽ tách tiếp ra thành hai quốc tế khác, trong một quốc tế thì anh đi bơi và một quốc tế thì anh ta đi xe đạp điện. Trong quốc tế anh quyết định hành động đi chơi, thì sau khi đi chơi anh ta sẽ tâm lý nên đi leo núi hay đi xem phim, và sẽ xảy ra hiện tượng kỳ lạ hai quốc tế tách ra, trong mỗi quốc tế anh làm những điều khác nhau. Như vậy đã có 4 quốc tế trọn vẹn khác nhau. Trên thực tiễn nếu điều này xảy ra ( đương nhiên tất cả chúng ta điều không hề biết tới những quốc tế khác ) thì hoàn toàn có thể vô tận quốc tế độc lạ được tạo ra trong một ngày từ những sự lựa chọn vì trong mỗi giây bạn đều hoàn toàn có thể làm vô tận điều .

Lý giải bằng triết lý trong khoa học giả tưởng[sửa|sửa mã nguồn]

Là những triết lý nằm trong những thể loại khoa học giả tưởng phim, tiểu thuyết … Nói về nghịch lý thời hạn .

Lý thuyết không sống sót[sửa|sửa mã nguồn]

Theo lý thuyết này, nếu một người nào đó làm điều gì đó trong quá khứ để khiến họ trở nên không tồn tại thì khi trở về thời gian của họ, họ sẽ thấy những ảnh hưởng mà họ làm chưa hề được tồn tại. Qua lý thuyết này, tuy ảnh hưởng của họ không tồn tại nhưng họ vẫn tồn tại.

Giải pháp ngoài hành tinh song song[sửa|sửa mã nguồn]

Theo kim chỉ nan này, để ngăn ngừa nghịch lý du hành thời hạn xảy ra thì phải giả định là nhà du hành thời hạn sẽ đi tới một ngoài hành tinh song song trong khi không có gì đổi khác trong thiên hà của người đó. Lý thuyết này đã được nêu ở xấp xỉ cách nhìn của khoa học, cũng là phổ cập trong khoa học hư cấu ( xem lịch sử dân tộc khác ( giả tưởng ) ) .

Giải pháp hành vi hạn chế[sửa|sửa mã nguồn]

Một giải pháp khác, trong đó triết lý không bao giờ thay đổi Novikov là một ví dụ, là nếu một ai đó quay trở lại quá khứ, thì quy luật tự nhiên ( hoặc nguyên do can thiệp khác ) sẽ ngăn cấm không cho nhà du hành thời hạn làm những việc gì mà sau đó làm cho chuyến du hành thời hạn của họ không hề xảy ra. Ví dụ như đứa cháu nội tên A khi về giết ông nội mình thì sẽ bắn hụt ; hoặc súng bị kẹt hay không phát hỏa ; hoặc chỉ làm thương được ông nội của mình chứ trọn vẹn không giết được ông ; hoặc A giết nhầm một người khác mà A tưởng là ông nội mình ; hoặc những sự kiện khác xảy ra để ngăn ngừa A thành công xuất sắc trong việc giết ông nội mình ( vì nếu A thành công xuất sắc thì nó sẽ tạo ra nghịch lý ). Không một hành vi nào của A sẽ thành công xuất sắc để giết ông nội mình, hoàn toàn có thể ví như ” không suôn sẻ ” hoặc sự vô tình ngẫu nhiên xảy ra nhằm mục đích ngăn ngừa xảy ra nghịch lý. Nói chung, nhà du hành thời hạn sẽ không thể nào biến hóa lịch sử dân tộc. Thường thường trong khoa học giả tưởng, nhà du hành thời hạn không chỉ thất bại trong việc ngăn ngừa một hành vi nào đó, nhà du hành thời hạn còn là một phần tạo ra sự kiện đó ( nghĩa là những việc du hành thời hạn làm sẽ góp thêm phần tạo nên lịch sử vẻ vang tất cả chúng ta biết ngày này ) ( xem nghịch lý số mệnh ), thường thường là do sự ngẫu nhiên .Lý thuyết này dẫn tới sự quan ngại về yếu tố liệu tự do ý chí có thực sự sống sót hay không ( trong triết lý này thì tự do ý chí hoàn toàn có thể là ảo tưởng hoặc cùng lắm là có số lượng giới hạn ). Lý thuyết này giả định rằng nguyên do xảy ra sự kiện sẽ là không bao giờ thay đổi ( nghĩa là lịch sử vẻ vang tất cả chúng ta được tạo ra và sắp xếp sẵn bởi một quyền lực tối cao nào đó như đấng tạo hóa ) : có nghĩa là không điều gì hoàn toàn có thể xảy ra khi không có nguyên do. trái lại 1 số ít kim chỉ nan khác nêu ra những sự kiện hoàn toàn có thể là không bao giờ thay đổi mặc dầu nguyên do không sống sót .

Có một khái niệm có liên quan nhưng khác biệt, khái niệm đó ví thời gian có khả năng tự phục hồi như cũ. Những hành động của nhà du hành thời gian giống như là ném một cục đá vào một hồ lớn; nó sẽ tạo ra những gợn sóng, nhưng chẳng mấy chốc sẽ biến mất bởi những gợn sóng đang tồn tại trong cái hồ đó (điều này nói lên rằng những hành động của nhà du hành thời gian có ảnh hưởng ban đầu theo thời gian sẽ lắng xuống, vì thế lịch sử sẽ trở về như cũ). Ví dụ là, nhà du hành thời gian ám sát thành công một nhà lãnh đạo chính trị nào đó đã gây nên chiến tranh, nhưng không vì thế mà chiến tranh không xảy ra, những người dưới quyền ông ta sẽ tiếp tục lấy cớ khác, như cớ ông bị ám sát để tiến hành chiến tranh (ví dụ này nêu lên dù nhà du hành thời gian đã gây ra sự khác biệt nhưng không hoàn toàn thay đổi được lịch sử). Hoặc nhà du hành vũ trụ ngăn chặn một vụ tông xe để cứu người yêu nhưng người được cứu sẽ chết theo cách khác và không cách nào ngăn chặn được cái chết của người đó. Nói chung số phận đã định sẽ phải chết để hòa hợp với dòng lịch sử. Bộ phim Cỗ máy thời gian năm 2002 là một ví dụ, với nội dung là nhân vật chính tạo nên một cỗ máy thời gian nhằm quay lại quá khứ để cứu bạn gái mình đã bị giết bởi tên cướp. Khi cứu được cô ta thì cô lại chết bởi vụ tông xe. Cuối cùng anh ta đã hiểu là không thể cứu cô khi đi về quá khứ vì nguyên nhân anh tạo ra cỗ máy thời gian chỉ là vì bạn gái bị giết, nếu bạn gái anh không hề bị giết thì anh sẽ không bao giờ tạo ra cỗ máy thời gian. Trong một số trường hợp, chỉ những sự kiện khiến cho người du hành thời gian trở về quá khứ là không thể thay đổi hoàn toàn được. Trong các trường hợp khác thì tất cả các thay đổi sẽ tự hồi phục theo cách này hoặc vũ trụ có thể hồi phục hầu hết các thay đổi nhưng không thể hồi phục được những biến cố lớn. Vấn đề này còn được giải thích bởi game nhập cảnh Doctor Who RPG, nó thể hiện thời gian giống như dòng suối, bạn có thể đắp đập, đổi hướng, ngăn chặn nó nhưng cuối cùng nó cũng trở về như cũ sau thời gian bị cản trở.

Hiện tại tất cả chúng ta không hề biết rõ là người du hành thời hạn biến hóa quá khứ hay tạo ra lịch sử dân tộc vốn dĩ đã có. Ví dụ một nhà du hành thời hạn quay trở lại quá khứ để thuyết phục một họa sỹ — người mà tác phẩm duy nhất còn sống sót của anh ta là rất nổi tiếng — để giấu đi tổng thể những bức họa với mục tiêu bảo vệ nó. Nếu anh ta quay trở về thời hạn của anh ta ( nghĩa là tương lai ), anh ta tò mò ra những bức họa này đã trở thành nổi tiếng. Anh ta nhận ra mình đã biến hóa quá khứ. Hay hoặc, anh ta trở về tương lai và nhớ những gì mà anh ta đã nhớ, ngoại trừ một tuần sau khi anh ta trở lại, những tác phẩm được tìm thấy. Vây những tác phẩm có thật sự bị hủy hoại không ? Có thật là anh có giữ gìn được nó không ? Hoặc sự biến mất của nó trước kia là do người họa sỹ đó giấu và do đó người ta tưởng nó bị tàn phá và tới giờ mới tìm được ?

Giải pháp Bad Wolf[sửa|sửa mã nguồn]

Một giải pháp hoàn toàn có thể lý giải nghịch lý Hitler là người đi về quá khứ để giết Hitler là do trước đó đã nhặt được một tờ giấy viết rằng anh ta phải làm vậy. Sau khi giết chết Hitler, anh ta viết lại một tờ giấy cho chính bản thân anh ta trong tương lai để quay lại quá khứ giết Hitler .

Giải pháp tiêu diệt[sửa|sửa mã nguồn]

Một số khoa học viễn tưởng đưa ra giả thuyết là những nghịch lý sẽ diệt trừ ngoài hành tinh hoặc tối thiểu là tiêu diệt những phần của thời hạn và khoảng trống chịu tác động ảnh hưởng của nghịch lý đó .Một giả thuyết tương tự như nhưng ít diệt trừ hơn là người du hành thời hạn sẽ chết nếu tạo ra nghịch lý .

Thuyết phủ định kiểm soát và điều chỉnh trong thời điểm tạm thời[sửa|sửa mã nguồn]

Thuyết này nói rằng nếu như du hành thời hạn là hoàn toàn có thể thì không hề tạo ra nghịch lý ông nội. Thuyết này còn nêu rằng bất kể hành vi nào mà phủ định du hành thời hạn thì sẽ không hề xảy ra. Các hậu quả của sự kiện như vậy theo phương pháp nào đó sẽ phủ định sự kiện đó. Phủ định bằng cách tẩy trí nhớ của người du hành thời hạn trước khi người đó về quá khứ hoặc ngăn cản hành vi du hành thời hạn bằng cách nào đó hoặc diệt trừ thiên hà hoặc … Nói chung nếu muốn biến hóa quá khứ thành công xuất sắc thì chỉ hoàn toàn có thể đổi khác một cách vô tình .

Ví dụ, nếu như một ai đó muốn về cứu bố mẹ mình khỏi cái chết thì người đó sẽ thất bại. Nhưng nếu người đó về quá khứ và làm điều gì đó tình cờ đã cứu bố mẹ cậu ta thì bố mẹ cậu sẽ được cứu vì lý do để quay về quá khứ vẫn không thay đổi. Cho nên chuyến du hành thời gian vẫn sẽ xảy ra và điều đó sẽ không tạo ra nghịch lý.

Nếu như sự kiện đổi khác này có một tác động ảnh hưởng cực lớn trong lịch sử dân tộc loài người và nếu sự kiện này không tàn phá mục tiêu và năng lực du hành thời hạn thì hoàn toàn có thể đổi khác quá khứ. Trong trường hợp này thì trí nhớ của nhà du hành gia về sự kiện này sẽ ngay lập tức được biến hóa .Một ví dụ là nếu một ai đó quay về quá khứ để quan sát Áo vào năm 1887. Trong khi ở đó, người đó đã bắn chết năm người. Một trong năm người chết là bố hoặc mẹ của Hitler do đó Hitler sẽ không sống sót. Do sự kiện đó không tiêu hủy mục tiêu và năng lực du hành nên sự biến hóa quá khứ sẽ thành công xuất sắc. Và toàn bộ những yếu tố ảnh hưởng tác động đến chuyến du hành phải được giữ nguyên như cũ để đổi khác quá khứ .

  • Cỗ máy thời gian (phim có liên quan)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *