Bài 1: Nhận Thức Cơ Bản Về Phật Giáo

Ban Hoằng pháp Trung ương Giáo Hội Phật Giáo Nước Ta

PHẬT HỌC CƠ BẢN

Chương trình Phật học Hàm thụ (1998-2002)
Nhà xuất bản Thành Phố Hồ Chí Minh

TẬP MỘT


Phần I – Bài 1

Nhận thức cơ bản về Phật giáo
Thích Tố Huân

A. Dẫn nhập

Phật giáo ( PG ) được khai sinh từ chiếc nôi thành Ca Tỳ La Vệ ( thuộc nước Ấn Độ giờ đây ), trải qua hơn 2.500 năm lịch sử vẻ vang, đầy những thăng trầm, có lúc tưởng chừng như đã biến mất hẳn ngay trên địa phương, Phật giáo vẫn sống sót và tăng trưởng thoáng đãng khắp năm châu. Hiện nay, sự thành tựu vượt bậc của khoa học cùng với tư tưởng tiến hóa của trái đất yên cầu thẩm định và đánh giá lại giá trị của nhiều tư tưởng triết học lâu nay ; và đương nhiên, những tư tưởng mang tính không bình thường, lỗi thời, phản khoa học đều phải tự đào thải trước những văn minh tân tiến của loài người. Thế mà tòa nhà cổ 25 thế kỷ của PG vẫn sống sót cùâng với năm tháng thời hạn, sừng sững như cây đại thọ giữa núi rừng trùng điệp. Điều này chứng tỏ rằng Phật giáo đã toát ra một sức sống mãnh liệt bắt nguồn từ một giá trị niềm tin phong phú và đa dạng. Tinh thần ấy chính là sự bộc lộ giáo pháp trong mỗi đời sống con người. Để hoàn toàn có thể khái niệm được ý nghĩa về tinh thần Phật giáo, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể liên hệ mấy đặc tính sau đây :

B. Nội dung

* Nhân bản

* Bình đẳng

* Từ bi

* Vô ngã

I- Nhân bản

Điểm cơ bản nhất mà tất cả chúng ta nhận thấy được ở Phật giáo, vị giáo chủ không phải là một thần linh, không phải là một Thượng đế đầy quyền uy thưởng phạt, mà là một con người thật sự như bao người khác. Tên Ngài là Sĩ Đạt Ta ( Tất Đạt Đa ), tiếng Phạn là Siddhàrtha. Ngài thuộc giai cấp Sát Đế Lợi, dòng dõi vua chúa, con của Vua Tịnh Phạn và Hoàng hậu Ma Da. Ngài sinh ra, lớn lên, đi học ; vợ Ngài là Công chúa Da Du Đà La, con Ngài là La Hầu La. Thấu rõ những nỗi thống khổ sinh, già, bệnh, chết …, tận mắt chứng kiến những lầm than cơ cực của dân chúng trước những bất công của xã hội Ấn thời bấy giờ, Ngài đã từ bỏ mái ấm gia đình, vợ con, một mình ra đi tìm phương giải quyết. Sau những tháng năm học đạo cùng với những đạo sĩ nổi tiếng bấy giờ, hiệu quả ấy cũng không giúp được cho vị đạo sĩ trẻ tuổi mưu trí Sĩ Đạt Ta xử lý những yếu tố bức xúc trong lòng. Cuối cùng, Ngài đã tự quyết định hành động tự mình tham cứu. Suốt 49 ngày tham thiền nhập định dưới cội bồ đề, khi sao Mai vừa mọc, Ngài đã thấu đạt được chân lý, rõ được chân tướng của vạn pháp, Ngài đã giác ngộ thành đạo, hiệu là Thích Ca Mâu Ni. Sự kiện trên đây đã hình thành một khái niệm về tính nhân bản của Phật giáo, con người là trung tâm điểm của Phật giáo, hay nói một cách khác, không có trái đất thì Phật giáo không hiện hữu trên cuộc sống này. Trong thế giới quan Phật giáo, chủng loại được chia thành 6 : Thiên, Nhơn, A tu la, Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh. Trong sáu cõi ấy, con người được ca tụng là hội dủ điều kiện kèm theo tốt nhất để đạt đến cái quả vị tu chứng trong Phật giáo. Phật giáo lý giải rằng chúng sanh ở cõi Thiên khó nhận thức được chân tướng khổ đau, vì đời sống của họ quá ư sung sướng. Trái lại, ở những cõi A tu la, Địa ngục, Súc sanh, Ngạ quỷ, chúng sanh quá si mê ngu dốt trong thực trạng tối tăm đọa đày nên cũng không dễ gì chớp lấy được giáo nghĩa Phật Đà. Duy chỉ có ở cõi Nhân, bản thân con người cùng thực trạng ( là điều kiện kèm theo thích ứng thuận tiện khơi sáng ) nhận thức được những khổ đau của cuộc sống và có năng lực khơi sáng ngọn đèn trí tuệ nơi chính tấm thân nhỏ bé này.

Trong quan niệm Phật giáo, con người là chủ nhân của mọi hành vi của chính bản thân mình ở cả ba thời quá khứ, hiện tại và vị lai, là vị Thượng đế duy nhất toàn quyền thưởng phạt cho chính cuộc đời mình; ngoài mình ra, không bất cứ ai hoặc thần linh nào khác có khả năng đưa mình lên thiên đàng hay vất mình xuống địa ngục. Kinh Pháp Cú, câu 345, Đức Phật dạy rằng: «Chỉ có ta làm điều tội lỗi, chỉ có ta làm cho ta ô nhiễm, chỉ có ta tránh điều tội lỗi, chỉ có ta gội rửa cho ta. Trong sạch hay ô nhiễm là tự nơi ta, không ai có thể làm cho người khác trở nên trong sạch«.

Lại nữa, Phật giáo luôn luôn tôn vinh nỗ lực và ý chí của con người. Tinh tấn là một trong những đức tính quyết định hành động việc thành tựu đạo quả Bồ đề, bến bờ giác ngộ chẳng khi nào có dấu chân của biếng lười và bạc nhược. Với những tâm hồn khát khao tự do tuyệt đối, dốc rất là bình sinh cùng với sự hiểu biết chánh pháp một cách chân chính, mỗi tất cả chúng ta chắc như đinh sẽ đạt được tác dụng tốt đẹp trên bước đường tu tập. Bằng ngược lại, mặc dầu ngàn vị Phật dang tay tế độ cũng không làm thế nào đưa ta thoát khỏi biển trần lao đầy thống khổ này. Ngoài ra, Phật giáo còn đề cập đến những trường hợp của những thời kỳ không có Đức Phật sinh ra, có những con người tự lực, tự vận dụng triệt để ý chí và năng lực của chính mình trong quy trình tư duy, chiêm nghiệm và tu tập đúng đắn, quán tưởng và thấu rõ lý vô thường của vạn pháp, vẫn hoàn toàn có thể bừng sáng được chân lý. Đức Phật công nhận những người này là Bích Chi Phật. Tính nhân bản được biểu lộ can đảm và mạnh mẽ ở điểm này. Đây là một đặc thù ưu việt của đạo Phật mà tất cả chúng ta khó tìm thấy ở một giáo lý của bất kỳ tôn giáo nào khác, một đấng giáo chủ lại tôn vinh năng lực của con người một cách khách quan như vậy. Xuất phát từ tính nhân bản này, nhân cách con người được tôn trọng triệt để trong Phật giáo : quyền sống, quyền tự do, quyền bình đẳng … đều có một giá trị đích thực. Phần này, tất cả chúng ta sẽ bàn thêm ở sau.

Điều đáng nói nhất về khả năng của con người mà Phật giáo luôn nhấn mạnh chính là trí tuệ. Đó là khả năng tối cao của nhân loại, là di sản vô cùng quý báu mà bất kỳ ai nếu biết vận dụng và phát huy đúng đắn đều có thể tận diệt mọi khổ đau, đạt đến bến bờ hạnh phúc. Điều này đã được minh chứng cụ thể qua đời sống của Đức Phật cùng những vị tiền nhân kế thừa trong lịch sử đạo Phật. Đồng thời, Đức Phật đã tuyên bố: «Tất cả chúng sanh đều có khả năng thành Phật«. Trong lịch sử tiến hóa của nhân loại, từ cuộc sống thô sơ lạc hậu của thời xa xưa cho đến hôm nay, những phát minh khoa học cùng những thành quả vinh quang của nó đã đưa nhân loại đến thời kỳ vàng son của tối tân hiện đại. Kết quả ấy có được là do từ khả năng khối óc của con người. Dù vậy, theo phân tích của Phật giáo, khả năng đó chỉ mới là giới hạn của một phần trí tuệ, hay nói một cách khác, con người của khoa học chỉ mới vận dụng được cái trí sáng thế gian của mình, chưa phải là trí tuệ của mỗi con người như Đức Phật đã chỉ rõ trong giáo điển, thuật ngữ đó tạm gọi là Trí tuệ Bát nhã, và chính trí tuệ ấy là chiếc chìa khóa vàng duy nhất để mở cánh cửa vô sanh của Niết bàn tịch tĩnh.

Tóm lại, so với Phật giáo, con người vốn là một chúng sanh ưu việt, có rất nhiều tiềm năng khác thường ; nếu tất cả chúng ta khéo tiến hành thì không gì không thực thi được trên cõi đời này. Như vậy, ta hoàn toàn có thể nói rằng Phật giáo là Phật giáo của con người, xuất phát từ Đức Phật Thích Ca, Ngài là đấng Giác Ngộ nhưng Ngài là một con người ; Ngài đã cất tiếng nói và có một đời sống rất người, và vì con người mà khai thị chân lý, hướng dẫn con người đến đời sống thực sự an vui.

II- Bình đẳng

Chúng ta biết rằng Phật giáo đã sinh ra trong một thực trạng vô cùng phức tạp của một quốc gia mà trong đó, đời sống con người phải chịu nhiều bất công trong chính sách phân loại giai cấp truyền kiếp của xã hội Ấn thời bấy giờ. Giai cấp Bà La Môn tập trung chuyên sâu số người tu của 62 đạo phái khác nhau, chủ trương việc làm lễ nghi, tế tự ; giai cấp này chiếm vị trí tối cao. Kế đến là giai cấp Sát Đế Lợi, tập trung chuyên sâu dòng dõi vua chúa, là giai cấp nắm quyền điều hành quản lý xã hội. Giai cấp thứ ba là Tỳ Xá, gồm có những người tầm trung. Đa phần còn lại thuộc giai cấp Thủ Đà La, họ làm những nghề hạ tiện, cũng gọi là dân nô lệ. Hai giai cấp Bà La Môn và Sát Đế Lợi thuộc giai cấp thống trị, Thủ Đà La và Tỳ Xá thuộc giai cấp bị trị. Bốn giai cấp này theo chế độ thế tập, cha truyền con nối. Vì vậy, người dân nô lệ thì cứ đời đời làm nô lệ, tạo thành một xã hội bất công.

Ngay trong buổi hoàng hôn tăm tối của một thực trạng như vậy, một hiền nhân thuộc dòng dõi vua chúa đã dũng mãnh gióng tiếng chuông tiên phong phá tan bóng đêm của xích xiềng nô lệ và bức tường phi lý của phân chia giai cấp bằng một châm ngôn vĩ đại: «Không có giai cấp trong dòng máu cùng đỏ và dòng nước mắt cùng mặn«. Lời tuyên bố hùng hồn ấy của Đức Phật là nền tảng để hình thành một hệ thống giáo lý, mà trong đó tính bình đẳng được thể hiện trọn vẹn cả về phương diện lý thuyết lẫn thực tiễn.

Theo Phật giáo, mọi sai biệt trên quốc tế này đều tùy thuộc vào những nhân duyên mà sinh khởi ; cũng vậy, sự khác nhau về vị thế, thực trạng giàu sang hay bần hàn, ngu dốt hoặc mưu trí … toàn bộ đều trọn vẹn do hành vi tạo tác của mỗi con người chứ không phải do tự nhiên hay được sắp xếp theo bất kể một thông lệ hoặc lao lý nào. Trên niềm tin này, sự phân loại giai cấp trở thành không bình thường và không có ý nghĩa. Việc Thái tử Sĩ Đạt Ta từ bỏ ngôi vị đế vương, quay sống lưng với tổng thể vinh quang giàu sang, khước từ mọi đặc ân cao tột dành cho giai cấp vua chúa, một thân độc hành với chiếc áo thô sơ, đầu trần chân đất, vân du đây đó … đã bộc lộ ý thức bình đẳng tuyệt vời của Ngài. Và cũng chính Đức Phật, con người với đời sống đơn giản và giản dị nhã nhặn ấy, đã biểu lộ lòng bình đẳng trong suốt cuộc sống giáo hóa chúng sinh. Ngài rải tình thương vô biên xuống toàn bộ muôn loài một cách công minh vô phân biệt. Từ hạng người cùng đinh như gã gánh phân, thợ cạo tóc cho đến những người giàu sang phong phú, từ những hạng người thấp hèn ti tiện như gái giang hồ cho đến những bậc vua chúa quyền uy, Đức Phật luôn thương mến, chân tình giúp sức, khuyên dạy để họ nhận thức được chân giá trị của đời sống và tự thăng hoa tâm hồn, đạt đến an nhàn niềm hạnh phúc. Lòng bình đẳng ấy không phải dừng lại ở trái đất mà lan tỏa đến muôn loài vạn vật. Ngài luôn dạy rằng toàn bộ sinh vật đều có cùng tâm ý tham sống sợ chết, vì thế không vì nguyên do gì mà ta nỡ cướp đi mạng sống của kẻ khác, như vậy nghĩa là không bình đẳng. Tâm trạng buồn nhớ mẹ của một chú cừu non lạc đàn chẳng khác gì sự đau buồn của một người mẹ phải chia lìa với con thơ bởi một nguyên do nào đó. Và vì thế, sinh mạng của một con vật cũng quý như bất kể sinh mạng của một ai. Với quan điểm này, trên bước đường du hóa, có lần Đức Phật đã tự tay bế một chú cừu non lạc đàn tìm về với mẹ. Và cũng chính Ngài đã lên tiếng lý giải và vạch rõ những ngu xuẩn của bọn người vì mê tín dị đoan dị đoan, làm lễ tế thần bằng cách hiến dâng những con thú sống, để cứu lấy con vật vô tội thoát khỏi cái chết hỏa thiêu đau đớn chỉ vì một sự tin cậy mù quáng.

Trong giáo điển, Phật giáo quan niệm rằng tất cả mọi loài chúng sanh, từ con người cho đến các sinh vật nhỏ bé côn trùng đều tiềm ẩn một khả năng phi thường như nhau, đó là khả năng thành Phật (Phật tính). Nhưng do các đặc tính cố hữu ở mỗi loài, việc triển khai khả năng ấy tùy đó mà khó dễ, nhanh chậm khác nhau. Điều này có thể tóm ý trong một câu kinh: «Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành«. Đây là nền tảng để hình thành tính bình đẳng triệt để trong đạo đức luân lý Phật giáo.

III- Từ bi

Từ bi là vật liệu không hề không có trong Phật giáo. Từ thường cho vui, Bi thường cứu khổ. Đó là trách nhiệm thiêng liêng mà Phật giáo đã mang trên mình đi suốt 25 thế kỷ qua, bằng mọi cách để triển khai ở bất kỳ nơi nào. Và chính vì thiên chức cao quý này mà đạo Phật đã sống sót trên một lịch sử vẻ vang lâu bền hơn của loài người, và tăng trưởng cũng chỉ bằng vật liệu yêu thương mà trọn vẹn không sử dụng một đấm đá bạo lực bạo quyền, không dính dáng đến lưỡi gươm mũi súng. Chất liệu yêu thương của Phật giáo như dòng suối mát lịm ngọt ngào đã làm cho vạn vật xanh tươi, cỏ cây đâm chồi nẩy lộc. Cũng vậy, Từ bi đã hiện hữu giữa cuộc sống, là thần dược xoa dịu những niềm đau nhân thế, hàn gắn những rạn vỡ tình người, xua tan những oán hờn thù hận ; và hơn thế nữa, xử lý những cơ bản khổ đau của kiếp phù sinh, đưa ta đến an vui toàn vẹn.

Theo nghĩa căn bản, «Từ« nói cho đủ là Từ năng dữ nhất thiết chúng sanh chi lạc, Bi năng bạt nhất thiết chúng sanh chi khổ, vắn tắt «Từ năng dữ lạc, Bi năng bạt khổ«, có nghĩa là lòng Từ thường mang niềm vui cho tất cả chúng sanh, lòng Bi diệt mọi khổ đau cho tất cả chúng sanh. Ở lãnh vực tình cảm, lòng thương yêu của Phật giáo có thể sánh với lòng mẹ thương con bao la rộng rãi. Tuy vậy, khi đi sâu vào ý nghĩa của nó, chúng ta thấy rằng lòng Từ bi là một tình thương vượt qua mọi ranh giới, mọi quan hệ và bao trùm lên trên tất cả muôn loài. Trong thế gian, thương yêu bao giờ cũng đi đôi với hạnh phúc; tuy nhiên, những loại tình cảm ở đời chỉ hạn cuộc trong một quan hệ, một đẳng cấp, một chủng loại, một phạm trù nào đó. Khi vượt ra ngoài phạm trù ấy, lắm khi chúng ta lại đối xử xa lạ, hững hờ, kỳ thị với nhau, thậm chí còn dẫn đến chống đối, tàn sát lẫn nhau một cách khủng khiếp.

Trong khi đó, Từ bi vượt lên toàn bộ mọi tình thương hẹp hòi của trần gian, không bến bờ, không biên cương, không hạn định. Lòng yêu quý ấy tuyệt nhiên không tiềm ẩn bất kể ý niệm tẩy chay nào, dù cho đó là một Fan Hâm mộ Phật giáo hay không phải. Đối với Phật giáo, toàn bộ chúng sanh đều là bạn hữu, và mọi nơi chốn trên trần gian này đều là nơi chôn nhau cắt rốn, là quê nhà xứ sở của mình. Lòng thương vô cùng ấy tựa như ánh mặt trời tỏa sáng khắp khoảng trống, bao trùm muôn loài vạn vật, chẳng phân biệt đây hay kia, thân hay sơ, bạn hay thù, giàu hay nghèo, sang hay hèn, người hay vật. Từ ý nghĩa này, Phật giáo đã có một ý thức khoan dung, cảm thông và tha thứ. Chúng ta đang sống giữa một thời đại mà quyền lực tối cao và danh vọng đang khống chế con người, tham vọng quả đât bùng vỡ một cách cùng cực, cuộc chiến tranh liên tục xảy ra, những cuộc chạy đua kinh tế tài chính, chính trị, quân sự chiến lược đang phô bày khắp nơi trên quốc tế, lửa hận thù tràn ngập khắp hành tinh. Thảm trạng này đang là thời cơ đưa quả đât đến vực thẳm của diệt vong. Chính ngay lúc này, Từ bi là vật liệu rất thiết yếu cho cuộc sống ; và chỉ có vận dụng lòng yêu quý ấy của Phật giáo, tất cả chúng ta mới thật sự có đủ năng lượng dập tắt ngọn lửa cuộc chiến tranh và hận thù đang ngút ngàn giữa buổi hoàng hôn của thế kỷ 20 này.

Đức Phật dạy: «Hận thù không dập tắt được hận thù, chỉ có tình thương yêu mới dập tắt được hận thù, đó là định luật của ngàn xưa«.

IV- Vô ngã

Nhận xét về thế giới sự vật hiện tượng, Phật giáo khẳng định rằng mọi sự vật trên đời đều không có một tướng trạng cố định, tất cả đều luôn luôn biến đổi, chuyển động không ngừng; hay nói cách khác, vạn pháp luôn luôn đang trôi chảy. Trong khi đó, nhận thức thông thường của chúng ta tưởng chừng như mọi sự vật đang thực sự hiện hữu và cố định; kỳ thực, tất cả đều đang chuyển động một cách vi tế mà ta khó nhận rõ được. Nhưng nếu bình tâm và chịu khó quan sát, ta có thể hiểu được điều này; chỉ cần nhìn vào các sự vật quen thuộc nhất trong đời sống thường nhật như cái bàn, căn nhà v.v…, ta sẽ nhận thức được ý nghĩa ấy. Cái bàn khi mới được đóng thành, nó rất mới; nhưng qua một thời gian, nó đã trở thành cũ. Và cứ thế, theo thời gian, nó cũ dần và cuối cùng có thể chỉ còn lại những mảnh vụn. Tất cả các sự vật cũng đều cùng tuân thủ theo một cách như vậy, ta có thể nói rằng tất cả tướng trạng của sự vật đều là tạm thời; và vì luôn chuyển đổi, nên sự vật mà ta nhận biết được chẳng qua cũng chỉ là một chuỗi thay đổi liên tục của vô số tướng trạng từ mới đến cũ, từ trẻ đến già, từ sanh đến diệt… Phật giáo tạm phân quá trình vận động ấy thành 4 giai đoạn «sanh, trụ, dị, diệt« hoặc «thành, trụ, hoại, không«. Như vậy, theo Phật giáo, tất cả các sự vật, hiện tượng trên thế giới này đều hoàn toàn không có một cái chủ tể nhất định, luôn luôn chuyển động. Và vì vậy, tất cả đều vô ngã, nghĩa là không thật có một tướng trạng nhất định, bất di bất dịch. Đây gọi là Vô ngã tính.

Liên hệ đến bản thân của mỗi người, vì không thấy rõ được thực sự của tướng trạng này, không nhận ra được sự giả hợp của ngũ uẩn tạo thành tấm thân này ; nên ngay từ lúc lọt lòng mẹ, một cái tên gọi cùng với nhận thức sai lầm đáng tiếc về cái Tôi đã tạo thành một ngộ nhận cơ bản về sự hiện hữu và giá trị của một con người. Từ đó, tính chấp thật và sự ích kỷ hình thành ; đây chính là giềng mối của bao nỗi thống khổ mà tất cả chúng ta đã nuôi nấng suốt cả kiếp người. Chính ảo mộng về một cái Tôi và những cái Của Tôi đã đưa đến thảm trạng cuộc chiến tranh, hận thù cấu xé lẫn nhau. Phật giáo đã soi sáng chân tướng của vạn pháp bằng ánh sáng của chân lý vô ngã. Sự soi sáng ấy không nhằm mục đích mục tiêu thỏa mãn nhu cầu tri thức của trái đất, mà nó mang ý nghĩa trình diễn một thực sự về tướng trạng của con người và quốc tế, nhằm mục đích mục tiêu thiết kế xây dựng cho trái đất một nhận thức đúng đắn hướng đến một nếp sống cao đẹp, đầy tình người. Thật vậy, một khi tất cả chúng ta nhận thức được bản chất thực của tấm thân ta đang mang giữ giữa cuộc sống này, thấu rõ được cái ta gọi là Ta, là Tôi, là Của Tôi, chỉ là những gì rất mong manh, không bền chắc, luôn biến chuyển. Khi ấy, bức tường thành của ích kỷ hẹp hòi mới thực sự sụp đổ, ranh giới của chủ nghĩa cá thể mới bị xóa nhòa, thành trì của bảo thủ mới thực sự bị phá vỡ, lòng bao dung vị tha sẽ bừng sáng trong tâm hồn mỗi con người, quả đât xích lại gần nhau để mỉm cười, yêu quý và cùng sống hòa ái với nhau trong niềm tin khoan dung và tha thứ, sẵn sàng chuẩn bị quên đi những lầm lỗi mà tất cả chúng ta đã từng gây tạo cho nhau. Hạnh phúc thực sự hiện hữu ngay trên quả đất này. Tóm lại, niềm tin Vô ngã vị tha là một trong những điểm quan trọng khiến Phật giáo phát huy và sống sót khi đi đến bất kỳ một vương quốc nào. Chính điểm này là một trong những cơ bản tạo nên mạch sống cho Phật giáo sống sót cùng với lịch sử vẻ vang tiến hóa của quả đât, và khi nào Phật giáo cũng luôn hiện hữu chỉ vì niềm hạnh phúc và phúc lợi của loài người. Với thực trạng hiện thời của quốc tế, tiếng chuông báo động của những nhà khoa học về những mối rủi ro tiềm ẩn của toàn cầu thân yêu đang gióng lên liên tục, sinh mệnh của quả đât đang bị rình rập đe dọa bởi quá nhiều nguyên do cũng do chính mình gây tạo. Ngồi lại với nhau trong tình thương yêu, đoàn kết liên hiệp trong cùng một chí hướng là điều quan trọng trong việc xử lý những yếu tố trên. Tinh thần vô ngã vị tha, lòng từ bi, sự bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau là tác nhân thiết yếu để triển khai được điều ấy.

C. Kết luận

Những điều vừa trình bày trên đây:

Nhân bản

, Bình đẳng, Từ bi, Vô ngã là những trọng điểm được đề cập trong Phật giáo, nhưng đó chính là những yếu tố thiết yếu của con người nếu muốn tạo niềm hạnh phúc thật sự cho chính mình và thiết lập một nền hòa bình thực sự cho trái đất. Như vậy, tất cả chúng ta có thể nói rằng, Phật giáo là Phật giáo của con người, nhằm xử lý những yếu tố cơ bản nhất của con người. Mặc dù đối tượng của Phật giáo là tất cả chúng sanh, nhưng con người là TT điểm, là đối tượng duy nhất để mang bức thông điệp trao cho cuộc sống, là loại chúng sanh có khả năng tốt nhất để triển khai bức thông điệp ấy. Thực hiện bức thông điệp ấy có nghĩa là phải thực sự vận dụng được những tinh hoa Phật giáo vào trong đời sống và tâm hồn của chính mình.

Mặc dù đời sống luôn biến hóa theo dòng chảy của thời hạn, nhưng trong sự mong manh phù du ấy của cuộc sống, ta vẫn luôn nhìn thấy được một điều gì thật dễ thương và đáng yêu, thật ý nghĩa, thật mê hoặc giữa trần gian mộng mị. Và chỉ khi nào thực sự sống toàn vẹn trong ý thức cao đẹp ấy của Phật giáo, tất cả chúng ta mới trọn hưởng niềm niềm hạnh phúc vô biên./.

* Sách tìm hiểu thêm

1. Đức Phật và Phật pháp – Nàrada, Phạm Kim Khánh dịch, Nxb Thuận Hóa và Thành hội PG TP HCM, 1994

2. Phật học khái luận, Thích Chơn Thiện, Viện NCPHVN, TP HCM, 1997

Câu hỏi hướng dẫn ôn tập

1)- Những đặc tính cơ bản của Phật giáo là gì?
2)- Sự khác biệt giữa tinh thần nhân bản và vô ngã như thế nào?
3)- Hãy phân tích tinh thần từ bi của đạo Phật thông qua cuộc đời hành đạo của Đức Phật.
4)- Phật giáo quan niệm về bình đẳng như thế nào?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *