Chuyện những người suýt bị tử hình oan

Mỗi vụ án một toàn cảnh, tuy nhiên không ít nguyên tắc suy đoán vô tội đã được biểu lộ để không đẩy bị cáo tới đường cùng .Tử tù Hồ Duy Hải trong kỳ án Bưu điện Cầu Voi ( Long An ) được cứu sống chỉ một ngày trước khi ra pháp trường, nay đã được VKSND Tối cao kháng nghị hủy án, như một câu truyện trong phim ảnh .
Không chỉ có Hải mà còn có những bị cáo khác cũng suýt bị án tử hình oan nếu như không có sự vào cuộc kịp thời của những người có nghĩa vụ và trách nhiệm và báo chí truyền thông .

Những câu chuyện chân thực mà Pháp Luật TP.HCM ghi lại dưới đây như một hồi ức không thể nào quên của người trực tiếp tham gia những vụ án đó.

Ngày trở về của tử tù vụ vườn cam

Một đêm khuya gần 20 năm trước, tôi rủ một người bạn đi về Bến Tre rồi đến một vườn cam xơ xác ở xã Phú Đức, huyện Châu Thành, bên bờ nam sông Tiền. Người bạn hỏi đứng chờ cái gì, tôi nói chờ coi có chiếc ghe nào gắn máy đuôi tôm ( động cơ Kohler ) đi ngang không, để coi có nghe rõ tiếng máy không .
Tôi làm như vậy là vì có tương quan đến một cụ thể trong loạt bài báo kêu oan cho bị cáo Huỳnh Văn Minh trong vụ án vườn cam của hai phóng viên báo chí Bảo Trâm và Mạc Đại ( tức nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển ). Chi tiết ấy là vào đêm Minh bị coi là đã giết người ở vườn cam này, người ta nghe có tiếng ghe gắn máy Kohler đi vào. Tức là ngoài bị cáo hoàn toàn có thể có người khác Open và đó hoàn toàn có thể là kẻ thủ ác nhưng cơ quan tìm hiểu đã bỏ lỡ để kết tội Minh .
Trước đó mấy hôm, bác sĩ pháp y Ngô Văn Quỹ bảo tôi : “ Cháu thử nửa đêm nào về đứng giữa vườn cam nghe tiếng máy ghe rồi cho bác hay cảm nhận của cháu về vụ án ” .
Vụ án vườn cam xảy ra ngày 12/6/1997, sau đó Minh bị tòa tuyên án tử hình về hai tội Giết người và Hiếp dâm .
Theo hồ sơ, Minh thức đêm canh vườn cam, nhìn qua căn chòi vườn bên thấy chị Lan ngồi đánh phấn nên đã đi qua cưỡng hiếp. Bị nạn nhân chống cự và cào cấu, Minh giết nạn nhân rồi thực thi hành vi xâm hại .
Bị bắt, bắt đầu Minh nhận tội và việc thực nghiệm hiện trường tương thích với lời khai bị cáo. Nhưng sau đó Minh phản cung tại tòa và cả mái ấm gia đình bị cáo cũng kêu oan. Tuy nhiên, tháng 8/1997, tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre xử xét xử sơ thẩm và tháng 11/1997 xử phúc thẩm, Tòa Phúc thẩm TANDTC Tối cao tại TP.Hồ Chí Minh đều tuyên tử hình .
Báo chí vào cuộc chứng tỏ rằng nhiều lời khai nhân chứng bị bỏ lỡ. Công an đã không giám định dấu vết là tinh dịch trên thi thể nạn nhân. Vào thời gian xảy ra án mạng có tiếng máy xuồng Kohler đi vào bến vườn nạn nhân nhưng không được làm rõ. Vết trầy xước trên người là do Minh bị gai cam va quẹt khi thu hoạch trái …
Trước ngày Minh bị đưa ra pháp trường thi hành án tử, qua liên hệ với Pháp Luật TP Hồ Chí Minh, mái ấm gia đình Minh tìm gặp bác sĩ pháp y Ngô Văn Quỹ. Thế rồi ông cùng anh của Minh ra TP. Hà Nội gặp Phó quản trị nước Nguyễn Thị Bình kêu oan. Lập tức bà Nguyễn Thị Bình gửi văn thư cho TANDTC Tối cao và cơ quan này gửi công văn về tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre, nơi tổ chức triển khai thi hành án. Minh được hoãn thi hành án tử đúng thời gian cận kề .
Sau đó vụ án được kháng nghị giám đốc thẩm, bản án phúc thẩm tuyên Minh mức án tử hình bị hủy để tìm hiểu, xét xử lại. Nhưng tại những phiên xử sau đó, cơ quan tố tụng không đủ địa thế căn cứ để tuyên mức án tử hình nên đã xử Minh án tù chung thân .
18 năm sau khi thụ án, Minh được ra tù, về quê và làm lại cuộc sống dù nỗi đau và sự mất mát không gì đong đếm được .

nguoi suyt bi tu hinh oan anh 1
Nhà báo Đức Hiển (phải) phỏng vấn bà Hoài Thu trong vụ án Lê Bá Mai (ảnh nhỏ).

Lê Bá Mai và lá thư tay

Ngày 16/11/2004, người nhà phát hiện thi thể cháu U. (11 tuổi) tại vườn mít trong trang trại của ông Dương Bá Tuân ở huyện Hớn Quản, Bình Phước và Lê Bá Mai bị bắt. Hồ sơ vụ án chỉ có cháu H. (9 tuổi) là nhân chứng trực tiếp và duy nhất thấy người đã chở U. đi.

Trong lời khai tiên phong ( ngày 15/11/2004 ), H. khai thấy một người trẻ tuổi đầu quấn khăn, đội nón lá, đi xe máy, mang bình xịt, bình nước đá màu đỏ chở nạn nhân đi. Cha cháu H. cũng nhận dạng người người trẻ tuổi chừng đó, theo lời kể của con. Nhưng ngay sau khi Mai bị bắt, hai nhân chứng đổi khác lời khai …
Mai kêu oan rằng bị nhục hình, bị cán bộ tìm hiểu đánh đập. Nhưng sau đó tại phiên tòa xét xử xét xử sơ thẩm, tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước tuyên án tử hình Lê Bá Mai về hai tội Giết người, Hiếp dâm .
Báo Pháp Luật Thành Phố Hồ Chí Minh có nhiều nghiên cứu và phân tích và đề cập những do dự. Bởi lời khai nhân chứng đầy xích míc và có bộc lộ bị mớm cung, cơ quan tìm hiểu vi phạm tố tụng trong việc tích lũy chứng cứ, không đối chất, không nhận dạng nạn nhân … Tuy nhiên, sau đó tòa phúc thẩm vẫn tuyên y án tử hình. Mai chỉ kêu oan, không xin khoan hồng .
Khi thời hạn thi hành án tử hình đến gần thì cha Lê Bá Mai gửi thư thống thiết : “ Mai mới 20 tuổi, là con trai duy nhất nhưng nhà quá nghèo, phải từ Thanh Hóa vào Bình Phước làm thuê nuôi cha mẹ già. Nhiều người thân trong gia đình của mái ấm gia đình tôi đã quyết tử trong kháng chiến. Nay quốc gia đã thái bình, bản án oan này khiến dòng họ tôi tuyệt tự ! ” .
Thế rồi quản trị nước cũng có thông tin không có cơ sở khoan hồng giảm án xuống chung thân, tức là án tử hoàn toàn có thể được thi hành bất kỳ khi nào .
Trước tình thế ấy, tôi đã xin quan điểm chỉ huy báo rồi viết thư cho bà Nguyễn Thị Hoài Thu, lúc đó là chủ nhiệm Ủy ban Về những yếu tố xã hội của Quốc hội, khi bà vào TP. Hồ Chí Minh trước khi đi Nước Hàn công tác làm việc .
Nội dung thư cũng như quan điểm của những bài báo đã đăng trên Pháp Luật TP Hồ Chí Minh rằng không hề tước đoạt mạng sống của một người với những địa thế căn cứ không rõ ràng, đầy xích míc và quy trình tố tụng có nhiều vi phạm .
Ngay hôm sau, điện thoại thông minh của tòa soạn reo bởi thư ký của bà Hoài Thu gọi lại : “ Tôi đã nhận hồ sơ, chị Thu đã đi quốc tế và giao cho nhóm nhân viên điều tra và nghiên cứu. Trước khi lên máy bay, chị đã gửi thư khẩn cấp cho quản trị nước ”. Nhưng sau đó TANDTC Tối cao vấn đáp là không kháng nghị giám đốc thẩm .
Thế rồi lại thêm những lá thư công tác làm việc và công văn được bà Hoài Thu gửi đến những cơ quan chức năng. Kết quả là tháng 12/2006, VKSND Tối cao đã kháng nghị giám đốc thẩm và án tử hình của Mai bị hủy để tìm hiểu lại từ đầu. Sau khi nghỉ hưu, bà Hoài Thu vẫn luôn chăm sóc và theo dõi vụ án. Ngày 13/5/2013, đích thân bà đã đi thực địa hiện trường nơi đã xảy ra vụ án .
Quá trình tố tụng lê dài 10 năm, Lê Bá Mai bị tuyên án tử hình. Sau khi bị hủy án tại phiên xét xử sơ thẩm lần hai, TANDTC tỉnh Bình Phước đã tuyên bị cáo không phạm tội nhưng bị cấp phúc thẩm hủy án .

Xử sơ thẩm lần ba, tòa tỉnh Bình Phước lại tuyên Mai có tội nhưng thay vì tử hình thì tòa tuyên án chung thân. Dù sau đó VKS tỉnh kháng nghị tăng nặng hình phạt, đồng thời Mai tiếp tục kháng cáo kêu oan nhưng tòa phúc thẩm tuyên y án chung thân và vụ án khép lại.

Hồ Duy Hải sẽ thoát án tử?

Với vụ án Cầu Voi, sắp tới nếu tòa án nhân dân Tối cao xử giám đốc thẩm hủy án, tìm hiểu lại thì những thiếu sót về chứng cứ rất khó khắc phục. Bởi con dao xứ sở của những nụ cười thân thiện dùng để gây án mất biệt ; cái thớt dùng để đập đầu nạn nhân không còn, phải mua hàng chợ thế vào ; dấu máu không hề giám định do bị phân hủy ; dấu vân tay được coi là của thủ phạm không khớp với dấu vân tay của Hải …
Vì thế, nếu sự phân vân của người thực thi tố tụng chưa biến hóa thì số phận của Hải hoàn toàn có thể lại được “ dung hòa ” như Huỳnh Văn Minh và Lê Bá Mai. Còn nếu quy trình tìm hiểu lại chứng tỏ được tội phạm một cách thuyết phục hoặc nếu việc tìm hiểu, truy tố thiếu thuyết phục, không được tòa đồng ý thì điều đổi khác không chỉ là số phận một bị án .

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *