Luật Dầu khí cần kịp thời sửa đổi

Thiếu vốn cho tìm kiếm thăm dò, gia tăng trữ lượng Dầu khí

Sau 35 năm khai thác tấn dầu thương mại tiên phong ngày 26/6/1986, nhiều mỏ dầu truyền thống lịch sử nòng cốt góp phần sản lượng quan trọng cho Tập đoàn Dầu khí Nước Ta ( Petrovietnam ) như Bạch Hổ, Sư Tử, Rạng Đông, Cá Ngừ Vàng, Lan Tây cung cấp gần 600 triệu tấn dầu khí quy đổi, đã qua quy trình tiến độ khai thác đỉnh và bước vào cuối đời mỏ. Sản lượng khai thác suy giảm, độ ngập nước cao, yên cầu phải góp vốn đầu tư thêm những giải pháp công nghệ tiên tiến để tận khai thác ( tận thu hồi dầu ). Một số mỏ khí có hàm lượng condensate cao sau một thời hạn khai thác đã có hiện tượng kỳ lạ ngọt ngào condensate dẫn đến giảm sản lượng cả khí và condensate. Trong khi những mỏ mới được đưa vào khai thác rất hạn chế do thiếu vốn góp vốn đầu tư tìm kiếm – thăm dò ( TKTD ) và khó khăn vất vả, vướng mắc trong triển khai những thủ tục góp vốn đầu tư. Thực trạng đó khiến sản lượng khai thác liên tục giảm sút qua những năm. Theo thống kê từ năm năm ngoái đến nay, sản lượng khai thác dầu trong nước liên tục sụt giảm, từ mức 16,9 triệu tấn năm năm ngoái ; xuống 15,2 triệu tấn năm năm nay ; 13,4 triệu tấn năm 2017 ; 12 triệu tấn năm 2018 ; 11 triệu tấn năm 2019 ; 9,7 triệu tấn năm 2020 và dự báo liên tục giảm trong những năm tiếp theo. Kết quả trên phản ánh hiện tượng kỳ lạ sụt giảm sản lượng tự nhiên của những mỏ hiện hữu khi ở vào quy trình tiến độ cuối đời mỏ, trong khi thông số ngày càng tăng trữ lượng bù trừ vào sản lượng khai thác trong những năm qua đã suy giảm đến mức đáng lo lắng. Gia tăng trữ lượng dầu khí quy trình tiến độ năm ngoái – 2020 chỉ đạt khoảng chừng 19 triệu tấn quy dầu / năm so với tiềm năng là 28 – 41 triệu tấn quy dầu / năm theo Nghị quyết số 41 – NQ / TW của Bộ Chính trị, phát hành ngày 23/7/2015 về xu thế Chiến lược tăng trưởng ngành Dầu khí Nước Ta đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2035.

Ngày 23/4/2005: Phát hiện khí - condensate tại giếng khoan TƯ-1X, mỏ Thiên Ưng - Mãng Cầu thuộc Lô 04-3, bồn trũng Nam Côn Sơn - ảnh Vietsovpetro
Phát hiện khí – condensate tại giếng khoan TƯ-1X, mỏ Thiên Ưng – Mãng Cầu thuộc Lô 04-3, bồn trũng Nam Côn Sơn vào năm 2005 – Ảnh Vietsovpetro

Trong những năm qua, hoạt động TKTD dầu khí gặp nhiều khó khăn do tình hình Biển Đông diễn biến phức tạp dẫn tới một số dự án có khả năng gia tăng trữ lượng lớn phải tạm dừng triển khai theo kế hoạch thăm dò, khai thác. Đặc biệt, giá dầu suy giảm kéo dài, dẫn đến ở trong nước, các nhà thầu nước ngoài xem xét lại kế hoạch và quyết định giảm khối lượng giếng khoan thăm dò thẩm lượng. Các vướng mắc về cơ chế chính sách dẫn đến nguồn vốn để thực hiện công tác TKTD gặp khó khăn, suy giảm nghiêm trọng. Nguồn vốn để thực hiện công tác TKTD giai đoạn 2016 – 2020 chỉ đạt khoảng 28 – 30% so với giai đoạn 2011 – 2015. Trong khi đó, việc hình thành Quỹ TKTD gặp vướng mắc do không phù hợp với Luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành.

Ông Vũ Quang Nam – nguyên Phó Tổng giám đốc Petrovietnam, Phó Chủ nhiệm CLB Doanh nghiệp Dầu khí cho biết : Nếu ngành Dầu khí không có vốn thì không làm được gì cả, vì cần vốn rất lớn. Như TKTD một giếng thường thì mất khoảng chừng 10 – 15 triệu USD. Trước đây khi khai thác dầu khí xong, sẽ trích thẳng một tỷ suất Phần Trăm nhất định 10 – 15 % để lại cho dầu khí góp vốn đầu tư TKTD, sau đó sẽ hạch toán sau. Còn lúc bấy giờ, tổng thể sẽ nộp vào NSNN sau đó ngân sách mới trích lại để góp vốn đầu tư cho ngành Dầu khí. “ Miếng bánh ” ngân sách đặt trước bài toán cân đối sẽ rất khó khăn vất vả với dầu khí trong việc sắp xếp vốn để tái đầu tư. Hội Dầu khí Nước Ta cho biết thêm, Điều 32 của Luật Dầu khí – điểm 2 có ghi “ Thu nhập từ hoạt động giải trí dầu khí sau khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp được ngân sách nhà nước giao lại một phần hài hòa và hợp lý cho Tập đoàn Dầu khí Nước Ta để góp vốn đầu tư tăng trưởng những dự án Bất Động Sản dầu khí theo pháp luật của pháp lý ”. Tuy nhiên, phần nhà nước để lại cho hoạt động giải trí TKTD bị số lượng giới hạn, không đủ để góp vốn đầu tư tăng trưởng. Do thiếu vốn thăm dò nên việc ngày càng tăng trữ lượng rất là khó khăn vất vả.

Cơ chế chính sách cho ngành Dầu khí cần phải thay đổi

Các chuyên viên cho rằng, đặc trưng của hoạt động giải trí thăm dò – khai thác dầu khí là sự rủi ro đáng tiếc cao do những chưa ổn về tiềm năng của lòng đất, bảo mật an ninh địa chính trị, dịch chuyển giá dầu, … do đó không hề điều tiết bởi Luật Xây dựng cơ bản như lúc bấy giờ. Thế giới có thống kê, khoan 8-10 giếng khoan thăm dò mới có một phát hiện dầu khí mới ( được cho là thành công xuất sắc ). Trong khi đó, ở Việt Nam mô hình góp vốn đầu tư, quản trị rủi ro đáng tiếc, nguồn vốn chưa vừa đủ, chưa có lao lý tương thích thông lệ quốc tế cho những hoạt động giải trí này.

Hiện nay, các phát hiện dầu khí mới ở khu vực truyền thống ngày càng giảm và nhỏ, do đó phải đẩy mạnh TKTD ở khu vực nước sâu, xa bờ, phức tạp, nên Luật Dầu khí sửa đổi năm 2008 và các điều khoản trong Hợp đồng (mẫu) phân chia sản phẩm không còn phù hợp và không khuyến khích đầu tư vào các mỏ nhỏ và mỏ cận biên kinh tế, cũng như các mỏ đang ở thời kỳ khai thác tận thu hồi. Vì vậy, chưa thu hút được các nhà đầu tư nước ngoài như kỳ vọng. Luật Dầu khí chưa quy định cụ thể về trình tự, thủ tục đầu tư đối với các dự án thăm dò và khai thác dầu khí (như việc phê duyệt báo cáo đầu tư,…) dẫn đến thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật áp dụng cho hoạt động thăm dò khai thác dầu khí.

Cơ chế chính sách, khung pháp lý cần sửa đổi để tạo điều kiện thông thoáng thu hút đầu tư trong tình hình mới
Cơ chế chính sách, khung pháp lý cho hoạt động Dầu khí cần sửa đổi để tạo điều kiện thông thoáng, thu hút đầu tư trong tình hình mới – Ảnh Phạm Phương

Theo TS. Ngô Thường San – quản trị Hội Dầu khí Nước Ta, những mỏ dầu mới thường có trữ lượng nhỏ, cận biên kinh tế tài chính, mỏ phi truyền thống lịch sử, thời hạn khai thác ngắn, cần có giải pháp và cách tiếp cận linh động, giao quyền nhiều hơn cho Petrovietnam, đặc biệt quan trọng trong quyết định hành động góp vốn đầu tư và hình thức góp vốn đầu tư. Cùng với đó, hoạt động giải trí thăm dò khai thác dầu khí hiện tập trung chuyên sâu ở vùng biển nông đến 200 mét nước sâu, để ngày càng tăng trữ lượng và duy trì sản lượng lâu dài hơn cần phải tiến ra vùng biển xa bờ, nước sâu đến trên 1.000 mét nước yên cầu vốn góp vốn đầu tư lớn, nhân lực có trình độ kỹ thuật và công nghệ cao. Hơn nữa đây là vùng biển nhiều rủi ro đáng tiếc trong viêc tiến hành thăm dò và tăng trưởng mỏ do đó cần có những khuyến khích tốt hơn, chính sách thuận tiện để những nhà đầu tư nhanh gọn tăng trưởng dự án Bất Động Sản. TS. Ngô Thường San cho rằng, những chính sách chủ trương cho ngành Dầu khí chưa kịp thời biến hóa, có nhiều lao lý trong những Luật chi phối hoạt động giải trí dầu khí như Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư, Luật Xây dựng cơ bản xung đột với “ Hợp đồng khung dầu khí ”, Luật Dầu khí, thông lệ Dầu khí quốc tế, không tương thích với toàn cảnh hội nhập kinh tế tài chính sâu rộng, dịch chuyển của kinh tế tài chính chính trị dầu khí quốc tế, khu vực, thực trạng tài nguyên dầu khí và yếu tố bảo mật an ninh nguồn năng lượng vương quốc ; không tương hỗ để những doanh nghiệp dầu khí vượt qua sự cạnh tranh đối đầu quyết liệt không những do sức ép của sự dịch chuyển xấu đi của giá dầu mà quan trọng hơn là sự yên cầu phải góp vốn đầu tư thay đổi công nghệ tiên tiến, nhanh gọn ứng dụng và tăng trưởng những thành quả của CMCN 4.0, tăng sức mê hoặc góp vốn đầu tư quốc tế. Dầu khí là ngành kinh tế tài chính – kỹ thuật đặc biệt quan trọng, gắn liền không chỉ bài toán nguồn năng lượng mà là chuỗi giá trị kinh tế tài chính trong kế hoạch tăng trưởng quốc gia, bảo vệ sự tự chủ về nguyên vật liệu, bảo vệ nguồn nguồn năng lượng, nguyên vật liệu nguồn vào cho những ngành kinh tế tài chính như nông nghiệp ( phân bón ), hóa dầu như nhựa và loại sản phẩm tiêu dùng chất dẻo, nguyên vật liệu nguồn gốc trong nước cho những ngành dệt may, da giày, những mẫu sản phẩm hóa chất …, và đặc biệt quan trọng là động lực tăng trưởng kinh tế tài chính vùng, tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biển hòn đảo, góp phần ngân sách nhà nước. Vì là ngành kinh tế tài chính đặc biệt quan trọng nên những vương quốc đều có cách ứng xử đặc biệt quan trọng riêng so với nó, những nước còn thiết kế xây dựng hành lang pháp lý đồng điệu hoàn hảo cho toàn chuỗi giá trị, chứ không riêng nghành nghề dịch vụ hợp tác góp vốn đầu tư trong thăm dò khai thác dầu khí. Do đó, những cơ quan chức năng tương quan ở nước ta cần bổ trợ, kiểm soát và điều chỉnh, sửa đổi Luật Dầu khí 2008 và những văn bản pháp quy dưới Luật tương thích với đặc trưng của ngành, thực trạng kinh tế tài chính dầu khí quốc tế, tiềm năng dầu khí trong nước, nhằm mục đích kích thích góp vốn đầu tư quốc tế tận khai thác những mỏ đang suy giảm, nâng cao thông số tịch thu dầu, góp vốn đầu tư tăng trưởng những mỏ cận biên kinh tế tài chính, những vùng khó khăn vất vả nước sâu, xa bờ. Hiện nay, hoạt động giải trí dầu khí bị điều tiết bởi nhiều luật : Dầu khí, Xây dựng cơ bản, Đầu tư công, Quản lý vốn nhà nước, … với rất nhiều vướng mắc, xung đột lẫn nhau, quy trình tiến độ rắc rối, khó triển khai, lê dài, gây rủi ro tiềm ẩn về pháp lý cho người triển khai, ngưng trệ sự tăng trưởng của ngành. Do đó, cần có Luật Dầu khí bao trùm điều tiết toàn chuỗi dây chuyền sản xuất công nghệ tiên tiến dầu khí, tạo điều kiện kèm theo khuyến khích những nhà đầu tư tiến hành việc làm trong tình hình mới.

Xuyên suốt quá trình hình thành và phát triển của ngành Dầu khí, Đảng, Chính phủ đánh giá rất cao vai trò của ngành, đã rất quan tâm đầu tư, ra Luật, Nghị quyết, chỉ đạo hoạt động của ngành. Nhờ đó, ngành Dầu khí đã phát triển rất mạnh, thực sự đóng góp lớn cho sự phát triển của đất nước cho đến ngày hôm nay. Trong bối cảnh mới, rất cần thiết sửa đổi khung pháp lý một cách phù hợp, kịp thời, để tạo điều kiện thúc đẩy ngành Dầu khí tiếp tục phát triển, đóng góp cho đất nước.

M.P

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *