Phân loại hiện trường – Tài liệu text

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (325.38 KB, 51 trang )

có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ
chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an tồn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh
dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa.”
– Những vụ việc có tính hình sự là những hành vi có dấu hiệu của tội phạm nhưng chưa xác định được đầy đủ bốn yếu tố cấu thành tội phạm. Ví dụ
những sự cố kỹ thuật bất thường, những vụ chết người không tự nhiên.v.v…, những trường hợp này vẫn cần tiến hành khám nghiệm hiện trường để xác định
đúng nguyên nhân của sự việc, từ đó quyết định khởi tố hay khơng khởi tố vụ án hình sự.
Như vậy, khoa học điều tra hình sự đã xây dựng được một khái niệm về hiện trường tương đối hoàn chỉnh, đảm bảo khoa học. Điều này rất có ý nghĩa
đối với công tác khám nghiệm hiện trường, giúp cơ quan điều tra thu thập đầy đủ chứng cứ, tài liệu phục vụ cho các bước điều tra tiếp theo.

1.2. Phân loại hiện trường

Hiện trường của các vụ việc đã xảy ra có nhiều loại khác nhau, nó đa dạng về hình thức, phong phú về chủng loại. Mục đích của sự phân loại hiện trường
nhằm giúp cho quá trình bảo vệ và khám nghiệm hiện trường được kịp thời, nhanh chóng, phục vụ tốt cho q trình điều tra làm rõ sự việc xảy ra.
Có thể dựa vào một số căn cứ sau để phân loại hiện trường: Căn cứ vào địa điểm xảy ra vụ việc, hiện trường được chia thành các
loại: – Hiện trường trong nhà. Đó là hiện trường được che chắn hay bao bọc
xung quanh bởi các loại vải, phơng bạt, mái che, tường nhà v.v…có mái che chắn bên trên hay được bao bọc xung quanh mà không kể đến chất liệu của mái
che là tường vôi, vải dù hay mái rạ v.v…. – Hiện trường ngồi trời. Đó là hiện trường khơng được che chắn, bảo vệ
bởi bất cứ một loại mái che nào.
6
– Hiện trường trên các phương tiện giao thông. Cách phân loại này có ý nghĩa rất lớn trong việc xác định các đặc điểm về
sự hình thành, tồn tại và biến đổi của dấu vết trên mỗi loại hiện trường. Nếu là hiện trường ngồi trời thì hệ thống dấu vết sẽ bị biến đổi rất nhanh bởi các yếu
tố tự nhiên như mưa, nắng, gió, độ ẩm, thời gian… các yếu tố sinh vật và con người. Loại hiện trường này cần được bảo vệ chu đáo, cẩn thận bằng các biện
pháp thích hợp tránh để hiện trường bị xáo trộn, có thể khoanh vùng khơng cho mọi người đi lại tại khu vực đó hoặc dùng bạt hay vải che để che đậy hiện
trường.v.v… Nếu hiện trường trong nhà thì các dấu vết ít bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tự nhiên, sinh vật nhưng lại bị ảnh hưởng rất lớn bởi con người, đặc biệt
là thủ phạm và người thân thủ phạm do họ tìm mọi cách để xóa dấu vết và phi tang vật chứng hoặc do chính nạn nhân do khơng biết đã vơ tình làm xáo trộn
hiện trường. Do vậy, khi nhận được tin báo lực lượng điều tra cần đến ngay hiện trường, yêu cầu mọi người ra khỏi khu vực hiện trường khơng cho ai ra
vào đó cho đến khi lực lượng khám nghiệm tiến hành khám nghiệm xong. Như vậy, đối với mỗi loại hiện trường cần có cách thức bảo vệ, thu lượm
phù hợp và hiệu quả. Căn cứ vào nội dung và tính chất của vụ việc xảy ra, hiện trường được
chia thành: hiện trường có người chết, hiện trường trộm, hiện trường súng đạn, hiện trường cháy nổ-sự cố kỹ thuật, hiện trường tai nạn giao thông.v.v…
Phân loại hiện trường theo cách này giúp cơ quan điều tra xác định được nơi và loại dấu vết tồn tại trên hiện trường cũng như xác định được những loại
dấu vết nào cần được phát hiện và thu luợm, đồng thời giúp cho công việc thống kê tội phạm được nhanh chóng. Dấu vết bao giờ cũng được hình thành theo quy
luật nhất định phù hợp với tính chất của sự việc xảy, ví dụ: khi cơ quan điều tra xác định hiện trường một vụ án mạng mà nạn nhân bị tử vong do bị trúng đạn thì
dấu vết cần phải tìm kiếm là vỏ đạn rơi lại tại hiện trường… hay hiện trường của các vụ trộm thường có các dấu vết vân tay, dấu giày dép, các dấu vết của dụng
cụ phá cửa… Đây sẽ là những định hướng cho các cán bộ điều tra trong quá trình khám nghiệm hiện trường.
7
Căn cứ vào diễn biến của sự việc xảy ra: Một hiện trường có thể được quy tụ lại ở một địa điểm, nhưng cũng có thể có nhiều địa điểm khác nhau, đó
chính là những bộ phận của hiện trường. Số lượng những bộ phận của hiện trường nhiều hay ít phần lớn phụ thuộc vào diễn biến hành vi của kẻ phạm tội,
do đó được chia thành: nơi chuẩn bị thực hiện hành vi phạm tội, nơi thực hiện hành vi phạm tội, nơi che giấu hành vi phạm tội.
Căn cứ vào tình trạng của hiện trường mà chia hiện trường thành hai loại: hiện trường còn nguyên vẹn và hiện trường đã bị xáo trộn.
– Hiện trường còn nguyên vẹn là hiện trường từ khi phát hiện triển khai công tác bảo vệ đến khi khám nghiệm các dấu vết vật chứng chưa bị
thay đổi, xáo trộn hiểu theo nghĩa tương đối, do đó chưa ảnh hưởng tới dấu vết về độ chính xác và đầy đủ.
– Hiện trường bị xáo trộn là hiện trường từ khi phát hiện triển khai công tác bảo vệ đến khi khám nghiệm, các dấu vết, vật chứng đã bị biến đổi, mất mát.
Nguyên nhân của sự xáo trộn là do sự tác động của tự nhiên, sinh vật, con người… dẫn đến những thông tin thu thập được tại hiện trường bị sai lệch. Thực
tế cho thấy hiện trường các vụ trộm thường hay bị xáo trộn do chủ nhà thường kiểm tra lại tài sản còn lại của mình sau khi bị mất trộm. Điều này đã làm mất đi
những dấu vết quan trọng mà thủ phạm đã để lại tại hiện trường. Cách phân loại này có ý nghĩa chủ yếu trong khi đánh giá các dấu vết thu
được trên mỗi loại hiện trường, từ đó nhận định về đối tượng gây án. Do vậy, những dấu vết thu được ở hiện trường bị xáo trộn cần phải được phân tích thận
trọng và chính xác trong khi sử dụng chúng làm chứng cứ.

2. Vai trò của khám nghiệm hiện trường trong điều tra hình sự

Hiện trường của các vụ việc đã xảy ra có nhiều loại khác nhau, nó đa dạng về hình thức, phong phú về chủng loại. Mục đích của sự phân loại hiện trườngnhằm giúp cho quá trình bảo vệ và khám nghiệm hiện trường được kịp thời, nhanh chóng, phục vụ tốt cho q trình điều tra làm rõ sự việc xảy ra.Có thể dựa vào một số căn cứ sau để phân loại hiện trường: Căn cứ vào địa điểm xảy ra vụ việc, hiện trường được chia thành cácloại: – Hiện trường trong nhà. Đó là hiện trường được che chắn hay bao bọcxung quanh bởi các loại vải, phơng bạt, mái che, tường nhà v.v…có mái che chắn bên trên hay được bao bọc xung quanh mà không kể đến chất liệu của máiche là tường vôi, vải dù hay mái rạ v.v…. – Hiện trường ngồi trời. Đó là hiện trường khơng được che chắn, bảo vệbởi bất cứ một loại mái che nào.- Hiện trường trên các phương tiện giao thông. Cách phân loại này có ý nghĩa rất lớn trong việc xác định các đặc điểm vềsự hình thành, tồn tại và biến đổi của dấu vết trên mỗi loại hiện trường. Nếu là hiện trường ngồi trời thì hệ thống dấu vết sẽ bị biến đổi rất nhanh bởi các yếutố tự nhiên như mưa, nắng, gió, độ ẩm, thời gian… các yếu tố sinh vật và con người. Loại hiện trường này cần được bảo vệ chu đáo, cẩn thận bằng các biệnpháp thích hợp tránh để hiện trường bị xáo trộn, có thể khoanh vùng khơng cho mọi người đi lại tại khu vực đó hoặc dùng bạt hay vải che để che đậy hiệntrường.v.v… Nếu hiện trường trong nhà thì các dấu vết ít bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tự nhiên, sinh vật nhưng lại bị ảnh hưởng rất lớn bởi con người, đặc biệtlà thủ phạm và người thân thủ phạm do họ tìm mọi cách để xóa dấu vết và phi tang vật chứng hoặc do chính nạn nhân do khơng biết đã vơ tình làm xáo trộnhiện trường. Do vậy, khi nhận được tin báo lực lượng điều tra cần đến ngay hiện trường, yêu cầu mọi người ra khỏi khu vực hiện trường khơng cho ai ravào đó cho đến khi lực lượng khám nghiệm tiến hành khám nghiệm xong. Như vậy, đối với mỗi loại hiện trường cần có cách thức bảo vệ, thu lượmphù hợp và hiệu quả. Căn cứ vào nội dung và tính chất của vụ việc xảy ra, hiện trường đượcchia thành: hiện trường có người chết, hiện trường trộm, hiện trường súng đạn, hiện trường cháy nổ-sự cố kỹ thuật, hiện trường tai nạn giao thông.v.v…Phân loại hiện trường theo cách này giúp cơ quan điều tra xác định được nơi và loại dấu vết tồn tại trên hiện trường cũng như xác định được những loạidấu vết nào cần được phát hiện và thu luợm, đồng thời giúp cho công việc thống kê tội phạm được nhanh chóng. Dấu vết bao giờ cũng được hình thành theo quyluật nhất định phù hợp với tính chất của sự việc xảy, ví dụ: khi cơ quan điều tra xác định hiện trường một vụ án mạng mà nạn nhân bị tử vong do bị trúng đạn thìdấu vết cần phải tìm kiếm là vỏ đạn rơi lại tại hiện trường… hay hiện trường của các vụ trộm thường có các dấu vết vân tay, dấu giày dép, các dấu vết của dụngcụ phá cửa… Đây sẽ là những định hướng cho các cán bộ điều tra trong quá trình khám nghiệm hiện trường.Căn cứ vào diễn biến của sự việc xảy ra: Một hiện trường có thể được quy tụ lại ở một địa điểm, nhưng cũng có thể có nhiều địa điểm khác nhau, đóchính là những bộ phận của hiện trường. Số lượng những bộ phận của hiện trường nhiều hay ít phần lớn phụ thuộc vào diễn biến hành vi của kẻ phạm tội,do đó được chia thành: nơi chuẩn bị thực hiện hành vi phạm tội, nơi thực hiện hành vi phạm tội, nơi che giấu hành vi phạm tội.Căn cứ vào tình trạng của hiện trường mà chia hiện trường thành hai loại: hiện trường còn nguyên vẹn và hiện trường đã bị xáo trộn.- Hiện trường còn nguyên vẹn là hiện trường từ khi phát hiện triển khai công tác bảo vệ đến khi khám nghiệm các dấu vết vật chứng chưa bịthay đổi, xáo trộn hiểu theo nghĩa tương đối, do đó chưa ảnh hưởng tới dấu vết về độ chính xác và đầy đủ.- Hiện trường bị xáo trộn là hiện trường từ khi phát hiện triển khai công tác bảo vệ đến khi khám nghiệm, các dấu vết, vật chứng đã bị biến đổi, mất mát.Nguyên nhân của sự xáo trộn là do sự tác động của tự nhiên, sinh vật, con người… dẫn đến những thông tin thu thập được tại hiện trường bị sai lệch. Thựctế cho thấy hiện trường các vụ trộm thường hay bị xáo trộn do chủ nhà thường kiểm tra lại tài sản còn lại của mình sau khi bị mất trộm. Điều này đã làm mất đinhững dấu vết quan trọng mà thủ phạm đã để lại tại hiện trường. Cách phân loại này có ý nghĩa chủ yếu trong khi đánh giá các dấu vết thuđược trên mỗi loại hiện trường, từ đó nhận định về đối tượng gây án. Do vậy, những dấu vết thu được ở hiện trường bị xáo trộn cần phải được phân tích thậntrọng và chính xác trong khi sử dụng chúng làm chứng cứ.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *