Vai trò của hiến pháp trong việc đảm bảo quyền con người, quyền công dân – Khảo sát trường hợp Nhật Bản

  • Trang chủ »
  • Nghiên cứu Khoa học Xã hội Và Nhân Văn

Vai trò của hiến pháp trong việc đảm bảo quyền con người, quyền công dân – Khảo sát trường hợp Nhật Bản

Nguyễn Ngọc Nghiệp1, Nguyễn Tuấn Việt2

Tóm tắt: Hiến pháp với tư cách là một đạo luật cơ bản của nhà nước, văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất với các chức năng hạn chế quyền lực nhà nước, ràng buộc trách nhiệm của nhà nước và ghi nhận quyền con người, quyền công dân; trở thành công cụ pháp lý quan trọng đảm bảo nhân quyền ở mỗi quốc gia. Hiến pháp Nhật Bản với tính cách là một hiến pháp dân chủ và tiến bộ đã ghi nhận chủ quyền thuộc về nhân dân. Với các quy định về phân quyền, ràng buộc trách nhiệm của nhà nước, bản hiến pháp này đã góp phần quan trọng vào việc bảm đảm nhân quyền ở Nhật Bản. Bài viết đề cập đến vai trò của hiến pháp nói chung và Hiến pháp Nhật Bản nói riêng trong việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Từ khóa: Vai trò của hiến pháp, quyền con người, quyền công dân

Summary: The Constitution as a fundamental law of the state, is the most legally effective document with the functions of limiting state power, binding the responsibilities of the state and recognizing human rights and civil rights which has become an important legal instrument to ensure human rights in each country. The Japanese Constitution as a democratic and progressive constitution recognized the sovereignty of the people. Through regulations on decentralization and binding of state responsibilities, this constitution plays an important roll in ensuring human rights in Japan. This article mentions the role of constitution in general and Japanese Constitution in particular in ensuring human rights and civil rights.

1. Hiến pháp là công cụ pháp lý đảm bảo quyền con người, quyền công dân[1][2]

Hiến pháp là văn bản có vị trí cao nhất trong thang bậc hiệu lực thực thi hiện hành pháp lý, đóng vai trò là luật đạo gốc, làm cơ sở cho những văn bản khác trong mạng lưới hệ thống những văn bản quy phạm pháp luật của mỗi vương quốc. Những nội dung không hề thiếu trong hầu hết những bản hiến pháp, đó là những pháp luật về phương pháp tổ chức triển khai quyền lực nhà nước và ghi nhận quyền con người, quyền công dân đã làm cho hiến pháp đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nhân quyền. Sau đây tất cả chúng ta sẽ xem xét đơn cử vai trò của hiến pháp trên những phương diện đơn cử .
Thứ nhất ; Hiến pháp đóng vai trò là văn bản ghi nhận quyền con người, quyền công dân .
Muốn bảo vệ quyền con người, quyền công dân thì trước hết nhà nước phải ghi nhận những quyền đó, nếu không có sự ghi nhận thì sẽ không có sự bảo vệ và thôi thúc việc hiện thực hóa những quyền này. Việc ghi nhận quyền con người trong hiến pháp cũng là cách để một vương quốc công bố với quốc tế về thực trạng nhân quyền của nước mình .
Lịch sử quả đât đã cho thấy, ngay từ khi giành được thắng lợi trong cuộc cách mạng tư sản làm đổi khác vị thế của người dân từ “ thần dân ” sang “ công dân ”, trở thành những người có quyền trong những nghành nghề dịch vụ chính trị, kinh tế tài chính, văn hóa truyền thống, giai cấp tư sản đã quan tâm đến việc bảo vệ thành quả này. Theo đó, điều cần phải làm là ghi nhận những quyền này như một sự công bố về nhân quyền và phải bảo vệ những quyền đó trước sự xâm phạm của mọi chủ thể trong xã hội, kể cả từ phía nhà nước. Muốn phân phối được điều đó thì cần có một văn bản pháp lý có hiệu lực hiện hành cao để ghi nhận những quyền con người với tư cách là thành quả của cuộc cách mạng tư sản. Cũng từ đây, hiến pháp với tư cách là văn bản pháp lý ghi nhận những quyền tự do của con người sinh ra. Như vậy, ngay từ đầu, hiến pháp đã là văn bản quan trọng ghi nhận quyền con người, quyền công dân. Nhờ sự ghi nhận này mà quyền con người, quyền công dân được thừa nhận, được tôn trọng và được bảo vệ. Có thể nói rằng, hiến pháp sinh ra là để mang thiên chức bảo vệ quyền con người. “ Nếu như không có yếu tố phải bảo vệ nhân quyền thì có lẽ rằng quả đât cũng không cần có một bản hiến pháp cho mỗi một vương quốc ” [ 3 ] .
Ngày nay, những vương quốc đều ghi nhận quyền con người và quyền công dân trong hiến pháp của nước mình. Chương về “ quyền con người, quyền công dân ” thường được đặt ở vị trí sang trọng và quý phái trong hiến pháp của mỗi vương quốc. Có thể nói rằng quyền con người, quyền công dân được ghi nhận trong hiến pháp với tư cách là luật đạo cơ bản của một vương quốc là một sự bảo vệ pháp lý để những quyền đó được tôn trọng và bảo vệ thực thi. Trên một phương diện nào đó, hoàn toàn có thể nói rằng hiến pháp chính là văn bản bảo vệ nhân quyền ở một vương quốc. Đảm bảo bằng cách ghi nhận những quyền đó. Sở dĩ nói như vậy là vì việc ghi nhận là điều rất quan trọng, là bước khởi đầu cho việc triển khai những bước tiếp theo đó là bảo vệ và thôi thúc nhân quyền ở một vương quốc. Việc ghi nhận quyền con người trong hiến pháp của một nước cũng là sự chứng minh và khẳng định và bảo vệ về mặt số lượng cũng như khoanh vùng phạm vi những quyền mà những công dân cũng như cá thể quốc tế sống tại nước đó được tận hưởng .
Thứ hai, Hiến pháp đóng vai trò là công cụ hạn chế quyền lực nhà nước để bảo vệ quyền con người, quyền công dân .
Trước hết cần phải khẳng định chắc chắn rằng việc hạn chế quyền lực nhà nước là một điều rất quan trọng để bảo vệ quyền con người, quyền công dân ở một vương quốc bởi lẽ, những quyền này rất dễ bị xâm phạm từ phía nhà nước. Nhà nước bảo vệ quyền con người nhưng “ nhà nước cũng là một trong những nơi tiềm ẩn mối nguy hại nhất cho sự vi phạm nhân quyền vì so với những chủ thể khác trong xã hội, nhà nước có nhiều lợi thế hơn đó là nắm quyền lực trong tay, có nhân lực, có vũ khí, tiền tài và được quyền bắt, giam, giữ con người khi cho họ là những nghi can, theo lao lý mà chính bản thân nhà nước đặt ra. Bảo vệ nhân quyền trước hết và hơn khi nào hết phải có sự ngăn ngừa từ phía Nhà nước. Ngăn ngừa bằng cách lao lý một cách ngặt nghèo những phương pháp tổ chức triển khai và hoạt động giải trí của Nhà nước ” [ 4 ]. Muốn hạn chế quyền lực nhà nước cần phải : ( i ) có phân quyền để tránh tập trung chuyên sâu quyền lực vào một cơ quan, tổ chức triển khai hay cá thể ; ( ii ) phải có chính sách để những nhánh quyền lực chỉ được hoạt động giải trí trong khoanh vùng phạm vi pháp lý được cho phép .
Hiến pháp với tư cách là văn bản pháp luật phương pháp tổ chức triển khai quyền lực nhà nước đã phân phối được hai nhu yếu nêu trên nên hoàn toàn có thể nói rằng hiến pháp là văn bản hạn chế quyền lực nhà nước. Việc lao lý phương pháp tổ chức triển khai quyền lực nhà nước trong hiến pháp theo tam quyền phân lập có sự phân loại, kiềm chế và trấn áp lẫn nhau giữa những nhánh quyền lực giúp tránh được kiểu quyền lực tập trung chuyên sâu vào trong tay một người hay một nhóm người, dẫn đến quyền lực không có số lượng giới hạn giống quyền lực của những vị vua phong kiến chuyên quyền, độc đoán và hệ quả là quyền con người rất dễ bị xâm phạm vì ở đâu có sự độc đoán chuyên quyền là ở đó không có dân chủ và nhân quyền hoặc quyền con người bị xâm phạm nhiều nhất. Bên cạnh đó, việc kiềm chế và trấn áp lẫn nhau giữa những nhánh quyền lực còn có tính năng ngăn ngừa sự lạm quyền, vượt quyền dẫn đến xâm phạm quyền con người của những cơ quan nhà nước .
Như vậy, với nội dung cơ bản và không hề thiếu trong bất kỳ bản hiến pháp nào, đó là lao lý về phương pháp tổ chức triển khai quyền lực nhà nước theo chính sách phân quyền, hiến pháp đã trở thành công cụ pháp lý số lượng giới hạn quyền lực nhà nước, ngăn ngừa sự vượt quá số lượng giới hạn về quyền lực của những cơ quan, cán bộ nhà nước, bắt buộc họ chỉ được phép sử dụng quyền lực được giao trong khoanh vùng phạm vi được cho phép. Nhờ đó mà có sự bảo vệ thiết yếu cho quyền con người, quyền công dân không bị xâm phạm .
Thứ ba ; Hiến pháp là văn bản pháp lý ràng buộc nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà nước để quyền con người, quyền công dân được thực thi .
Việc ghi nhận quyền con người, quyền công dân trong hiến pháp không chỉ là sự thừa nhận từ phía nhà nước về những quyền ấy mà còn là sự chứng minh và khẳng định nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà nước trong việc hiện thực hóa những quyền này. Điều đó có nghĩa rằng, khi một nhà nước ghi nhận những quyền cho công dân của mình và cho những cá thể sống trong chủ quyền lãnh thổ vương quốc thì đồng thời cũng xác lập nghĩa vụ và trách nhiệm bảo vệ những quyền đó được thực thi. Như vậy, quyền con người, quyền công dân luôn song hành với nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà nước. Do vậy, hoàn toàn có thể nói rằng, hiến pháp chính là văn bản ghi nhận quyền con người, quyền công dân của một vương quốc ; đồng thời cũng là văn bản quy nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà nước đó trong việc phải tạo ra điều kiện kèm theo vật chất cũng như chính sách để hiện thực hóa những gì đã ghi nhận .
Hiến pháp là luật đạo cơ bản của nhà nước có tính bắt buộc chung so với toàn xã hội, trong đó và trước hết là những cơ quan, cán bộ nhà nước. Điều đó có nghĩa rằng, những cơ quan nhà nước phải nỗ lực trong việc tạo ra chính sách ( phát hành thể chế và xây dựng những thiết chế ) để những quyền con người, quyền công dân được thực thi. Nếu không tạo điều kiện kèm theo và chính sách để hiện thực hóa những quyền con người, quyền công dân ghi trong hiến pháp thì chính nhà nước cũng bị coi là không triển khai xong nghĩa vụ và trách nhiệm và trong một chừng mực nhất định hoàn toàn có thể bị coi là vi hiến. Do vậy, hoàn toàn có thể nói rằng, trong trường hợp này hiến pháp đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Bảo đảm bằng cách “ bắt ” nhà nước phải triển khai chính những gì mà mình đã ghi nhận về quyền con người, quyền công dân trong nội dung của hiến pháp .

2. Hiến pháp Nhật Bản với việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân

Hiến pháp Nhật Bản hay còn gọi là Hiến pháp 1946 gồm 11 chương và 103 điều, có nhiều biến hóa so với Hiến pháp Minh Trị trước đó. Hai trong ba nội dung chính của Hiến pháp đó là chủ quyền lãnh thổ thuộc về nhân dân và tôn trọng quyền cơ bản của con người .
Vấn đề chủ quyền lãnh thổ thuộc về nhân dân được bộc lộ ngay trong lời nói đầu của bản Hiến pháp với chứng minh và khẳng định “ quyền lực tối cao thuộc về nhân dân ”. Nếu như trước kia Hiến pháp Minh Trị dành 17 điều pháp luật về quyền hạn của Thiên hoàng với khoanh vùng phạm vi quyền hạn rất lớn chẳng khác gì một ông vua chuyên chế thì nay Hiến pháp 1946 chỉ có 8 điều lao lý về Thiên hoàng với vị thế và quyền hạn bị hạn chế rất nhiều. Thiên hoàng nay chỉ là hình tượng của vương quốc và tham gia những hoạt động giải trí mang đặc thù nghi lễ là chính chứ không nắm quyền lực chính trị. Quyền lực thuộc về Nghị viện ( Quốc hội ) – cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đại diện thay mặt cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân. Nghị viện gồm Thượng nghị viện và Hạ nghị viện, cả hai viện này đều được bầu cử trực tiếp theo nguyên tắc đại trà phổ thông đầu phiếu. Đây là một sự đổi khác lớn so với lao lý trong Hiến pháp Minh trị trước đây. Với sự đổi khác này, Hiến pháp 1946 đã xác lập nguyên tắc chủ quyền lãnh thổ tối cao thuộc về nhân dân .
Vấn đề chính thứ hai là tôn trọng quyền cơ bản của con người với ý nghĩa bất kỳ ai từ khi sinh ra đều có những quyền này do tại họ là con người, đó là những quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, tự do tôn giáo, tự do học tập và tự do lựa chọn nghề nghiệp, quyền không bị phân biệt đối xử, quyền sống, quyền được học tập, quyền bầu cử, quyền ứng cử, quyền nhu yếu TANDTC ( bảo vệ ) …
Quyền con người, quyền và nghĩa vụ và trách nhiệm của công dân là đặc thù điển hình nổi bật trong nội dung Hiến pháp 1946 với 31 điều lao lý về quyền và nghĩa vụ và trách nhiệm của công dân trong tổng số 103 điều của Hiến pháp. Theo đó, quyền con người, quyền và nghĩa vụ và trách nhiệm của công dân được lan rộng ra hơn về số lượng và không bị số lượng giới hạn về mặt pháp lý. Đây là một điểm mới so với Hiến pháp Minh Trị, bộc lộ sự văn minh của Hiến pháp Nhật Bản trong việc ghi nhận quyền con người, quyền công dân, làm cho bản hiến pháp này có không thiếu tính cách của một hiến pháp tân tiến và tân tiến. Giống như những bản hiến pháp văn minh trên quốc tế, Hiến pháp Nhật Bản cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân ở nước này. Cụ thể như sau :
Thứ nhất, Hiến pháp Nhật Bản là văn bản ghi nhận quyền con người, quyền công dân .

Một trong những lý do cho việc ra đời của Hiến pháp Nhật Bản là để tạo ra căn cứ pháp lý nhằm xây dựng một xã hội Nhật Bản dân chủ, tôn trọng nhân quyền. Hiến pháp Nhật Bản năm 1946 ra đời trên cơ sở thực hiện những quy định trong tuyên bố Potsdam được đưa ra ngày 26/7/1945 yêu cầu Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện. Tuyên bố này cũng xác định rõ những vấn đề mà Nhật Bản cần phải thực hiện sau khi đầu hàng quân Đồng minh, đó là phải loại bỏ tất cả những cản trở để xây dựng một nền dân chủ. Theo đó, tự do ngôn luận, tự do tư tưởng, tôn giáo cũng như tôn trọng quyền cơ bản của con người phải được bảo đảm[5]. Để thực hiện được những yêu cầu nêu trên thì Nhật Bản cần có một bản hiến pháp mới. Do vậy, Nhật Bản đã tiến hành sửa đổi sửa đổi Hiến pháp Minh Trị ban hành năm 1889. Tổng Tư lệnh tối cao của quân Đồng minh – Douglas MacAthur nói rằng, ông ta và cấp trên của ông ấy ở Washington không đơn phương áp đặt một chế độ chính trị mới cho Nhật Bản mà trái lại, họ khuyến khích các nhà lãnh đạo của Nhật Bản tự đề xuất cải cách dân chủ cho nước này. Tuy nhiên, trong quá trình soạn dự thảo hiến pháp sửa đổi đã nảy sinh bất đồng quan điểm trong một số vấn đề cơ bản giữa các quan chức phía Nhật Bản và quân Đồng minh. Cụ thể là phía Nhật Bản đã đưa ra một bản dự thảo sửa đổi nhưng không được Tổng tư lệnh tối cao quân Đồng minh chấp nhận với lý do là bản dự thảo sửa đổi không có gì mới so với Hiến pháp Minh Trị, vẫn mang tính bảo thủ và thiếu tính dân chủ, không đại diện cho ý chí của nhân dân và được cho là chỉ sửa qua loa nội dung của Hiến pháp Minh Trị. Do vậy, MacAthur đã ra lệnh cho cấp dưới của ông ta soạn bản dự thảo sửa đổi hiến pháp mới, dân chủ hơn. Sau khi soạn thảo, phía quân Đồng Minh và Nhật Bản đã trao đổi về bản dự thảo này và có sửa đổi một vài điểm theo yêu cầu của phía Nhật Bản. Chẳng hạn như trong dự thảo do quân Đồng minh soạn ra có đề xuất chế độ Quốc hội một viện nhưng phía Nhật Bản đề nghị sửa thành Quốc hội hai viện và cả hai viện này đều được bầu cử trực tiếp, đề nghị này đã được chấp nhận. Khi hai bên đạt được sự thống nhất, bản dự thảo sửa đổi được Quốc hội thông qua với tư cách là bản sửa đổi của Hiến pháp Minh Trị theo quy định tại Điều 73 của Hiến pháp này về trình tự, thủ tục yêu cầu khi sửa đổi hiến pháp. Dự thảo hiến pháp sửa đổi được đệ trình và thảo luận ở Quốc hội Nhật Bản với tên là Dự thảo sửa đổi Hiến pháp Đế quốc (Hiến pháp Minh Trị). Sau khi thảo luận, chỉnh sửa, bản dự thảo được Thượng nghị viện thông qua ngày 6/10/1946 và được Hạ nghị viện thông qua vào ngày tiếp theo với đa số phiếu tán thành, sau đó được Thiên hoàng Nhật Bản phê chuẩn ngày 3/11/1946 và chính thức có hiệu lực vào ngày 3/5/1947.

Như vậy, hoàn toàn có thể thấy rằng những nhu yếu về kiến thiết xây dựng một xã hội dân chủ và tôn trọng nhân quyền đã được thể chế hóa vào trong Hiến pháp Nhật Bản thành những lao lý về quyền con người, quyền công dân tại nước này. So với hiến pháp của nhiều vương quốc và mạng lưới hệ thống quyền con người cơ bản được ghi nhận trong luật nhân quyền quốc tế thì mạng lưới hệ thống những quyền con người, quyền công dân được ghi nhận trong Hiến pháp Nhật Bản năm 1946 khá nhiều mẫu mã và phong phú, làm cho bản hiến pháp này đứng trong số những hiến pháp ghi nhận số lượng quyền cao trên quốc tế .
Qua xem xét sự sinh ra của Hiến pháp Nhật Bản, hoàn toàn có thể nhận thấy rằng, Hiến pháp Nhật Bản là văn bản ghi nhận quyền con người, quyền công dân ở nước này. Việc những quyền này được ghi nhận trong hiến pháp là cơ sở pháp lý để những quyền đó được tôn trọng và bảo vệ thực thi. Trên một phương diện nào đó, hoàn toàn có thể nói rằng Hiến pháp Nhật Bản chính là văn bản bảo vệ quyền con người, quyền công dân tại nước này. Đảm bảo bằng cách ghi nhận những quyền này. Việc ghi nhận là điều rất quan trọng, đó là bước khởi đầu cho những bước tiếp theo là bảo vệ và hiện thực hóa những quyền đã được ghi nhận đó. Việc ghi nhận trong hiến pháp cũng là sự bảo vệ về khoanh vùng phạm vi, số lượng những quyền mà công dân hay cá thể quốc tế sống ở Nhật Bản được tận hưởng .
Thứ hai, Hiến pháp Nhật Bản pháp luật thể chế tam quyền phân lập là một phương pháp bảo vệ nhân quyền .
Cách thức tổ chức triển khai quyền lực nhà nước trong Hiến pháp Nhật Bản 1946 theo thể chế tam quyền phân lập với lập pháp thuộc về Quốc hội [ 6 ], hành pháp thuộc về Nội các [ 7 ] và tư pháp thuộc về Tòa án [ 8 ]. Sự phân quyền giữa ba nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp là một cách bảo vệ quyền con người ở tầm hiến pháp. Mặc dù phân quyền tại Nhật Bản chỉ là phân quyền mềm ( không có sự độc lập tuyệt đối giữa ba nhánh quyền lực ) nhưng sự phân loại rõ ràng về mặt hiến pháp giữa ba nhánh quyền lực đã tạo ra sự kiềm chế và trấn áp lẫn nhau trên những điểm chính sau :
+ Tư pháp có quyền xem xét tính hợp hiến của những luật đạo, sắc lệnh, quy tắc hoặc những hành vi công khác của lập pháp và hành pháp [ 9 ] .
+ Nội các có quyền chỉ định những thẩm phán của Tòa án tối cao và TANDTC những cấp [ 10 ] .
+ Lập pháp được quyền quyết định hành động ngân sách hoạt động giải trí của hành pháp và tư pháp [ 11 ] .
+ Hạ viện có quyền trải qua nghị quyết bất tín nhiệm nội các và nội các phải từ chức tập thể, Thủ tướng có quyền giải tán Hạ viện [ 12 ] + Thủ tướng nội các ( hành pháp ) hoàn toàn có thể gián tiếp can thiệp vào việc làm luật của Quốc hội ( lập pháp ) trải qua những nghị sĩ trong đảng của mình chính do ở Nhật Bản, Thủ tướng khi nào cũng là quản trị đảng cầm quyền, mà đảng cầm quyền là đảng chiếm đa phần ghế trong Quốc hội. Do vậy, nghị sĩ trong Quốc hội cũng là đảng viên đảng cầm quyền và chịu sự chi phối của quản trị đảng ( Thủ tướng ). Chính thế cho nên, hoàn toàn có thể nói rằng Thủ tướng ( đại diện thay mặt cho hành pháp ) hoàn toàn có thể can thiệp gián tiếp vào việc làm mà theo Hiến pháp Nhật Bản là chỉ duy nhất Quốc hội được làm, đó là làm luật .
Sự giám sát và trấn áp lẫn nhau giữa những nhánh quyền lực đã ngăn ngừa được sự lạm quyền, độc đoán chuyên quyền và mất dân chủ, tác dụng là hạn chế được sự xâm phạm quyền con người từ phía những tổ chức triển khai và quan chức nhà nước. Có thể nói rằng, phương pháp tổ chức triển khai quyền lực Nhà nước Nhật Bản theo thể chế tam quyền phân lập là một phương pháp bảo vệ quyền con người .
Bên cạnh việc pháp luật về phân quyền, Hiến pháp Nhật Bản còn có những pháp luật nhằm mục đích bảo vệ tính độc lập của TANDTC để có một quyền tư pháp mạnh. Đây cũng là một yếu tố rất quan trọng để bảo vệ nhân quyền ở Nhật Bản. Sở dĩ nói như vậy là vì chỉ khi tòa án nhân dân độc lập thì mới bảo vệ được sự công minh trong xét xử, qua đó mới hoàn toàn có thể bảo vệ được quyền con người, quyền công dân vì tòa án nhân dân là cơ quan duy nhất có quyền xét xử mà ở đó quyền con người được bảo vệ. Muốn TANDTC độc lập thì những thẩm phán phải trọn vẹn độc lập, tự chủ, có đủ trình độ và nhiệm kỳ dài để họ trọn vẹn yên tâm công tác làm việc, khi đó những thẩm phán mới hoàn toàn có thể đưa ra những phán quyết công minh. Dưới góc nhìn này, những lao lý trong Hiến pháp Nhật Bản đã bộc lộ những điểm tân tiến. Cụ thể là ngoài việc hiến định về việc những Thẩm phán độc lập khi xét xử theo lương tâm của họ và chỉ tuân theo hiến pháp và luật [ 13 ] thì còn bảo vệ vị trí việc làm cũng như nhiệm kỳ của những thẩm phán. Theo Hiến pháp Nhật Bản, nhiệm kỳ thẩm phán lê dài 10 năm và vị trí của thẩm phán ít bị can thiệp chỉ trừ khi bị buộc tội hoặc bị chính TANDTC tuyên không đủ năng lượng thiết yếu về trí tuệ và sức khỏe thể chất để thực thi trách nhiệm. Không một cơ quan nào trong nhánh hành pháp hoàn toàn có thể vận dụng giải pháp kỷ luật so với Thẩm phán [ 14 ]. Nhiệm kỳ dài hơn cũng giúp thẩm phán tích góp được nhiều kinh nghiệm tay nghề xét xử hơn. Theo kinh nghiệm tay nghề của Nhật Bản, nhiệm kỳ của thẩm phán là 10 năm, thiết nghĩ đây cũng là nhiệm kỳ tương thích, nên chăng Nước Ta tất cả chúng ta cũng lao lý nhiệm kỳ đầu của thẩm phán là 10 năm, trường hợp được tái chỉ định hoàn toàn có thể là 10 hoặc 15 năm. Nhiệm kỳ dài sẽ tạo tâm ý không thay đổi cho thẩm phán thao tác, khi đã yên tâm thao tác thẩm phán sẽ can đảm và mạnh mẽ và quyết đoán, chỉ tuân theo pháp lý khi xét xử qua đó góp thêm phần nâng cao năng lực bảo vệ quyền con người, quyền công dân của tòa án nhân dân .
Thứ ba, Hiến pháp Nhật Bản là văn bản ràng buộc nghĩa vụ và trách nhiệm của Nhà nước để quyền con người, quyền công dân được thực thi .

Hiến pháp Nhật Bản ràng buộc trách nhiệm của Nhà nước trên hai phương diện: Một là, theo thông lệ chung, những quyền con người, quyền công dân được ghi nhận trong hiến pháp của một quốc gia thì quốc gia đó phải có trách nhiệm đảm bảo hiện thực hóa những quyền này. Tại Nhật Bản cũng không phải ngoại lệ, việc Nhà nước Nhật Bản ghi nhận những quyền con người, quyền công dân trong hiến pháp đồng nghĩa với việc xác lập trách nhiệm của mình trong việc tôn trọng và hiện thực hóa những quyền đó. Theo nghĩa này thì Hiến pháp Nhật Bản chính là văn bản quy trách nhiệm cho Nhà nước Nhật Bản phải thực hiện những gì chứa đựng trong nội dung bản hiến pháp này. Hai  là, như trên đã trình bày, Hiến pháp Nhật Bản ra đời trên cơ sở thực hiện những quy định trong Tuyên bố Potsdam được đưa ra ngày 26/7/1945 yêu cầu Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện. Tuyên bố này cũng xác định rõ những vấn đề mà Nhật Bản cần phải thực hiện sau khi đầu hàng quân Đồng minh. Những yêu cầu về dân chủ và nhân quyền trong Tuyên bố Potsdam đã được thể chế hóa thành quyền con người, quyền công dân trong hiến pháp của Nhật Bản. Do vậy, có thể nói rằng những ghi nhận trong Hiến pháp Nhật Bản bên cạnh ý nghĩa là sự công nhận từ phía Nhà nước về những quyền cơ bản của con người còn là nhiệm vụ mà Nhà nước Nhật Bản phải thực hiện để đáp ứng yêu cầu của quân Đồng minh trong Tuyên bố Potsdam mà Nhật Bản đã phải chấp nhận khi đầu hàng vô điều kiện.

Với vị trí và hiệu lực hiện hành pháp lý cao nhất, hiến pháp có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân bằng việc ghi nhận những quyền này, ràng buộc nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà nước trong việc hiện thực hóa những quyền hiến định và hiến pháp còn là văn bản hạn chế quyền lực nhà nước
Hiến pháp Nhật Bản với tính cách là một hiến pháp dân chủ và tân tiến đã ghi nhận chủ quyền lãnh thổ thuộc về nhân dân và ghi nhận sự tôn trọng những quyền con người, quyền công dân, đồng thời ràng buộc nghĩa vụ và trách nhiệm của Nhà nước Nhật Bản trong việc hiện thực hóa những quyền này. Với pháp luật về phân quyền và trấn áp lẫn nhau giữa những nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp, Hiến pháp Nhật Bản có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân ở nước này .

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Đăng Dung, Phạm Hồng Thái, Vũ Công Giao ( 2011 ), Hiến pháp : Những yếu tố lý luận và thực tiễn, Nxb Đại học vương quốc, TP.HN .
2. Nguyễn Đăng Dung ( 2005 ), Sự hạn chế quyền lực nhà nước, Nxb Đại học Quốc gia, TP. Hà Nội .
3. Nguyễn Đăng Dung, Những quan điểm, học thuyết tân tiến về Hiến pháp trong cuốn Những yếu tố lý luận và thực tiễn, Nxb Đại học vương quốc, TP.HN .
4. Vũ Công Giao ( 2011 ), Tiểu luận về Constitutinalism, Nxb Đại học vương quốc .
5. Vũ Công Giao ( 2009 ), “ Bàn về một số ít góc nhìn lý luận và thực tiễn của quyền con người ”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 5 .
6. Tsuneo Inako ( 1993 ), Tìm hiểu pháp lý Nhật Bản, Nxb Khoa học xã hội, TP.HN .
7. Phạm Hữu Nghị ( năm trước ), “ quyền con người, quyền và nghĩa vụ và trách nhiệm cơ bản của công dân trong Hiến pháp sửa đổi ”, Tạp chí Nhà nước và pháp lý, số 1 .
8. Hoàng Thị Kim Quế ( 2012 ), “ Trách nhiệm Nhà nước so với quyền con người, quyền công dân : Nội dung cơ bản và phương pháp lao lý trong Hiến pháp ”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 11 .
9. Chu Hồng Thanh ( 2011 ), Khái lược về Hiến pháp trong cuốn Những yếu tố lý luận và thực tiễn, Nxb Đại học vương quốc, Thành Phố Hà Nội .
10. Lê Mai Thanh ( 2013 ), “ Quyền con người, quyền và nghĩa vụ và trách nhiệm cơ bản của công dân trong Hiến pháp một số ít vương quốc ”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 5 .
11. Đào Trí Úc ( 2011 ), Hiến pháp trong đời sống xã hội và vương quốc trong cuốn Những yếu tố lý luận và thực tiễn, Nxb Đại học vương quốc, Hà nội .
12. Viện điều tra và nghiên cứu lập pháp ( 2002 ), “ Hiến pháp những yếu tố lý luận và thực tiễn ”, Tạp chí nghiên cứu và điều tra lập pháp số 10 .

[ 1 ] ThS., Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Nước Ta
[ 2 ] ThS., Đài Truyền hình Nước Ta
[ 3 ] Xem Nguyễn Đăng Dung ( 2005 ), Sự hạn chế quyền lực Nhà nước, Nxb Đại học vương quốc Thành Phố Hà Nội, Hà nội, tr. 113 .
[ 4 ] Xem Nguyễn Đăng Dung ( 2005 ) Tlđd, tr. 63-64 .
[ 5 ] Điều 10 của Tuyên bố Potsdam ( Potsdam Declaration ) .
[ 6 ] Điều 41 – Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và là cơ quan duy nhất của Nhà nước có tính năng làm luật .
[ 7 ] Điều 65 – Quyền hành pháp được trao cho Nội các .
[ 8 ] Điều 76 – toàn bộ quyền xét xử được trao cho Tòa án tối cao và những tòa cấp dưới được xây dựng theo luật .
[ 9 ] Điều 81 Hiến pháp Nhật Bản pháp luật : “ Tòa án tối cao là cấp xét xử cao nhất với thẩm quyền xác lập tính hợp hiến của những luật đạo, sắc lệnh, quy tắc hoặc những hành vi khác ” .
[ 10 ] Điều 79 và Điều 80 Hiến pháp Nhật Bản lao lý : “ Nội các chỉ định thẩm phán Tòa án tối cao và chỉ định thẩm phán toà án những cấp trên list đề cử của tòa án nhân dân tối cao .
[ 11 ] Điều 83 Hiến pháp Nhật Bản pháp luật : “ Quản lý tài chính vương quốc phải triển khai theo nghị quyết của Quốc hội ” .
[ 12 ] Điều 69 Hiến pháp Nhật Bản .
[ 13 ] Xem Điều 76 Hiến pháp Nhật Bản 1946 .
[ 14 ] Xem Điều 78 Hiến pháp Nhật Bản 1946 .

Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, Số 11 (237) – 2020

Các tin đã đưa ngày :

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.