Chủ nghĩa hiện thực (quan hệ quốc tế) – Wikipedia tiếng Việt

Chủ nghĩa hiện thực (tiếng Anh: realism) là một trường phái lý thuyết trong ngành khoa học chính trị quan hệ quốc tế, bên cạnh chủ nghĩa tự do, mà nghiên cứu về sự phân chia quyền lực trong hệ thống quốc tế. Chủ nghĩa hiện thực theo mô tả của Jonathan Haslam, giáo sư về lịch sử của quan hệ quốc tế tại đại học Cambridge, “bao gồm một chuỗi ý tưởng”[1] xoay quanh những vấn đề chủ yếu như “tình trạng vô chính phủ”, hệ thống chính trị (chủ nghĩa dân tộc, Cộng sản, Phát xít…), tính ích kỷ và quyền lực chính trị.[2] Các lý thuyết chính trị của chủ nghĩa hiện thực bắt nguồn từ các tác phẩm của Thomas Hobbes và Niccolò Machiavelli, tuy nhiên nó chỉ được giới học giả đặc biệt quan tâm sau hai cuộc chiến tranh thế giới diễn ra cách nhau chưa đến 25 năm trong nửa đầu thế kỷ 20,[3]

Các giả định đa phần[sửa|sửa mã nguồn]

Lý thuyết chủ nghĩa hiện thực xoay quanh những giả định chính sau : [ 4 ]

  1. Hệ thống quốc tế là vô chính phủ, vô tổ chức.
    • Không có thiết chế siêu chính phủ nào trên các quốc gia quy định các hoạt động giữa các nước. Các quốc gia tự thỏa thuận mối quan hệ giữa họ với nhau.
    • Hệ thống quốc tế tồn tại trong tình trạng luôn đối kháng, cạnh tranh lẫn nhau.
  2. Các quốc gia (dân tộc có chủ quyền) là chủ thể chính.
  3. Tất cả các nước trong hệ thống đều là các chủ thể đơn nhất, dựa trên lý trí.
    • Các quốc gia có khuynh hướng theo đuổi lợi ích riêng.
    • Các nhóm cố gắng giành được càng nhiều quyền lực càng tốt.
  4. Quan tâm hàng đầu của tất cả các quốc gia là sự tồn tại.
    • Các quốc gia gầy dựng quân đội để mà tồn tại, mà có thể dẫn tới các xung đột vũ trang.

Tóm lại, những kim chỉ nan gia chủ nghĩa hiện thực, như Thomas Hobbes, cho là con người bản tính không nhân từ, cho mình là TT ngoài hành tinh và có khuynh hướng cạnh tranh đối đầu với nhau, nên dễ gây xung đột ngoại trừ có những điều kiện kèm theo mà buộc họ phải thao tác chung với nhau. Con người cũng được cho là có khuynh hướng vô tổ chức, nghĩ tới quyền lợi riêng, tự lực và thường bị thôi thúc dành thêm quyền lực tối cao. Cái nhìn này trái ngược với chủ nghĩa tự do trong quan hệ quốc tế .

Các quốc gia luôn tìm cách nâng cao quyền lực nhằm tự đảm bảo an ninh và sự tồn tại của mình trong hệ thống vô chính phủ thông qua việc cố gắng giành được càng nhiều nguồn lực càng tốt. Điều này dẫn tới việc các quốc gia luôn ở trong thế cạnh tranh và đối đầu lẫn nhau.

Trong chủ nghĩa hiện thực, vương quốc là chủ quyền lãnh thổ quan trọng nhất. Nó đơn nhất và tự trị, quyền lực tối cao của một nước thường được hiểu là năng lực về quân sự chiến lược. Một khái niệm quan trọng trong chủ nghĩa hiện thực là sự phân loại quốc tế về quyền lực tối cao gọi là sự phân cực mạng lưới hệ thống. Phân cực ở đây nói tới những khối những vương quốc mà vận dụng quyền lực tối cao trong một mạng lưới hệ thống quốc tế. Một mạng lưới hệ thống nhiều cực gồm có 3 hay nhiều khối, 2 cực là 2 khối, và một cực là một quyền lực tối cao duy nhất điển hình nổi bật .Khi chỉ có một cực, chủ nghĩa hiện thực tiên đoán là những vương quốc khác sẽ hợp lại với nhau để đối kháng lại với vương quốc bá quyền ( hegemon ) để lấy lại quân bình về quyền lực tối cao .Các vương quốc quyết định hành động một cách duy lý bằng những tiếp đón và đối phó với những thông tin vừa đủ và đúng mực. Các nước đều có chủ quyền lãnh thổ và làm theo quyền lợi vương quốc bằng quyền lực tối cao. Bởi vì mạng lưới hệ thống quốc tế là vô tổ chức triển khai, không có một thẩm quyền quốc tế nào, những vương quốc tự phải lo lấy cho bảo mật an ninh của mình .Các triết lý gia chủ nghĩa hiện thực tin yêu những vương quốc chủ quyền lãnh thổ là những nhân vật chính trong hê thống quốc tế, đáng chú ý đặc biệt quan trọng là những cường quốc chính do họ có tác động ảnh hưởng nhiều nhất trên sân trường quốc tế. Các tổ chức triển khai quốc tế, những tổ chức triển khai phi chính phủ, những công ty đa vương quốc, cá thể hay những nước chịu ràng buộc được cho là không có tác động ảnh hưởng đáng kể. Các vương quốc theo bản năng thì hung hăng ( chủ nghĩa hiện thực tiến công ) và thường bị ám ảnh bởi yếu tố bảo mật an ninh ( chủ nghĩa hiện thực phòng thủ ), và việc bành trướng chủ quyền lãnh thổ chỉ bị ghìm lại bởi những quyền lực tối cao đối kháng. Việc tích tụ hung hăng này dẫn tới một thực trạng bảo mật an ninh khó xử, vì việc ngày càng tăng bảo mật an ninh hoàn toàn có thể mang lại nhiều không ổn định, vì thế lực trái chiều sẽ tích góp vũ khí để đối đáp, dẫn tới một cuộc chạy đua vũ khí .Các kim chỉ nan gia chủ nghĩa hiện thực tin tưởng là không có nguyên tắc chung nào mà những vương quốc hoàn toàn có thể dùng để hướng dẫn những hoạt động giải trí của họ. Cho nên, một nước luôn phải chú ý tới hành vi của những nước khác chung quanh nó, và phải sử dụng những giải pháp thực dụng để xử lý yếu tố khi nó hiện ra .

Lịch sử và những nhánh[sửa|sửa mã nguồn]

Nhân vật lịch sử dân tộc[sửa|sửa mã nguồn]

Trong khi chủ nghĩa hiện thực như là một môn học chính thức trong ngành quan hệ quốc tế chỉ có từ thời thế chiến thứ Hai, những giả định cơ bản đã được miêu tả trong những tác phẩm trước đó : [ 5 ] [ 6 ]

Chủ nghĩa hiện thực cổ xưa[sửa|sửa mã nguồn]

Chủ nghĩa hiện thực cổ xưa cho rằng chính bản chất ích kỷ, ham muốn quyền lực tối cao và ý muốn thống trị của con người đã khiến những vương quốc và những cá thể đặt quyền lợi lên trên những ý thức hệ. [ 7 ] Nói cách khác, chủ nghĩa hiện thực cổ xưa nhấn mạnh vấn đề Lever nghiên cứu và phân tích cá thể trong chính trị quốc tế .Chủ nghĩa hiện thực cổ xưa đã trở thành một ngành nghiên cứu và điều tra trang nghiêm ở Hoa Kỳ trong thời kỳ thế chiến thứ Hai và sau đó. Việc tăng trưởng này một phần được khích động bởi những người di cư vì cuộc chiến tranh Âu Châu như Hans Morgenthau .

Chủ nghĩa hiện thực tự do[sửa|sửa mã nguồn]

Chủ nghĩa hiện thực tự do hay trường phái Anh quan hệ quốc tế cho là hệ thống quốc tế, trong khi có cấu trúc vô tổ chức, hình thành một “xã hội các quốc gia”, nơi mà các quy tắc tiêu chuẩn và lợi ích cho phép nó được một trật tự và ổn định hơn là cái nhìn của chủ nghĩa hiện thực nghiêm ngặt. Cuốn sách kinh điển The Anarchical Society 1977 của tác giả trường phái Anh lỗi lạc Hedley Bull, là một tiêu biểu cho quan điểm này.

Các nhà chủ nghĩa hiện thực tự do :

  • Hedley Bull – cho là cả sự tồn tại của một xã hội các quốc gia quốc tế và sự kiên trì của nó ngay cả trong giai đoạn biến động lớn lao như chiến tranh khu vực hay thế giới.
  • Martin Wight
  • Barry Buzan

Chủ nghĩa tân hiện thực[sửa|sửa mã nguồn]

Chủ nghĩa tân hiện thực phát xuất từ chủ nghĩa hiện thực cổ xưa nhưng thay vì nhấn mạnh vấn đề bản tính tự nhiên của con người, chủ nghĩa tân hiện thực tập trung hầu hết vào cấu trúc vô tổ chức triển khai của mạng lưới hệ thống quốc tế. Trong khi những vương quốc vẫn là chủ thể chính, người ta chăm sóc tới nhiều hơn những áp lực đè nén từ trên và dưới những vương quốc. Các nhà tân hiện thực cho rằng trong một mạng lưới hệ thống vô chính phủ, sự phân chia quyền lực tối cao tương đối giữa những vương quốc trong mạng lưới hệ thống chính là yếu tố then chốt so với bảo mật an ninh của mỗi vương quốc. Vì thế những vương quốc tìm cách nâng cao quyền lực tối cao, vì càng có nhiều quyền lực tối cao thì vị trí của nước đó trong mạng lưới hệ thống quốc tế càng cao và bảo mật an ninh của vương quốc đó càng được bảo vệ .

Trong khi Chủ nghĩa tân hiện thực cùng tập trung vào hệ thống quốc tế như trường phái Anh, Chủ nghĩa tân hiện thực khác biệt trong việc nhấn mạnh về tình trạng luôn xung đột. Để bảo đảm nền an ninh quốc gia, các nước phải chuẩn bị thường xuyên đối phó với các xung đột bằng cách phát triển kinh tế và quân sự.

Phái “ hiện thực phòng thủ ”[sửa|sửa mã nguồn]

Trong chủ nghĩa tân hiện thực, câu hỏi về số lượng giới hạn tiềm năng theo đuổi quyền lực tối cao được vấn đáp khác nhau. Phái “ hiện thực phòng thủ ” ( defensive realism ) lập luận rằng những vương quốc dù theo đuổi quyền lực tối cao nhưng chỉ ở mức độ tối thiểu, nhằm mục đích bảo vệ nhu yếu sống sót. Nói cách khác, quyền lực tối cao chỉ là phương tiện đi lại, chứ không phải là mục tiêu ở đầu cuối của những vương quốc. Hơn nữa, việc có quá nhiều quyền lực tối cao sẽ gây ra phản ứng phụ là việc những vương quốc đối thủ cạnh tranh sẽ nỗ lực cân đối quyền lực tối cao trải qua chạy đua vũ trang hay thiết lập hoặc gia nhập những liên minh quân sự đối địch, khiến cho bảo mật an ninh của vương quốc có quyền lực tối cao ngày càng tăng quá nhiều cũng bị rình rập đe dọa [ 3 ] .

Phái “ hiện thực tiến công ”[sửa|sửa mã nguồn]

Trong khi đó, phái “hiện thực tấn công” (offensive realism)cho rằng quyền lực không có giới hạn và các quốc gia cần đạt được càng nhiều quyền lực càng tốt nhằm đảm bảo an ninh và chiếm thế áp đảo so với các quốc gia khác trong hệ thống. John Mearsheimer là đại diện nổi tiếng nhất của trường phái này. Theo Mearsheimer, quốc gia chỉ có thể đảm bảo an ninh và lợi ích một cách hiệu quả nhất nếu trở thành nước mạnh nhất trong hệ thống quốc tế hay khu vực. Ông sử dụng khái niệm “bá quyền khu vực” để diễn tả lập luận này. Theo cách nhìn trên, thì với sức mạnh đang lên, không một quốc gia náo chấp nhận làm một cường quốc nguyên trạng (status quo power) mà sẽ cố gắng thay đổi trật tự quốc tế hiện hữu để trở thành bá quyền trong khu vực. Quan điểm này khiến Mearsheimer thành một lý thuyết gia đại diện cho trường phái bi quan về sự trỗi dậy của các cường quốc, đặc biệt là với trường hợp sự trỗi dậy của Trung Quốc[3].

Các nhà theo chủ nghĩa tân hiện thực điển hình nổi bật :

tiếng Đức

  • Christoph Frei: Hans J. Morgenthau – Eine intellektuelle Biographie. Haupt, Bern 1994.
  • Gert Krell: Weltbilder und Weltordnung. Einführung in die Theorie der internationalen Beziehungen. 4. überarb. und akt. Auflage. Nomos, Baden-Baden 2009.
  • Andreas Jacobs: Realismus. In: Siegfried Schieder, Manuela Spindler (Hrsg.): Theorien der internationalen Beziehungen. Verlag Barbara Budrich, Opladen 2003, S. 35–60.
  • Alexander Reichwein: Hans J. Morgenthau und die “Twenty Years’ Crisis”. Eine kontextualisierte Interpretation des realistischen Denkens in der Lehre der Internationalen Beziehungen. Dissertation. Frankfurt am Main 2013.
  • Christoph Rohde: Hans J. Morgenthau und der Weltpolitische Realismus. Verlag für Sozialwissenschaften, Wiesbaden 2004.
  • Alexander Siedschlag: Neorealismus, Neoliberalismus und postinternationale Politik. Westdeutscher Verlag, Opladen 1997.
  • Alexander Siedschlag (Hrsg.): Realistische Perspektiven internationaler Politik. Leske & Budrich, Opladen 2001.

tiếng Anh

  • Richard K. Ashley: Political Realism and the Human Interests. In: International Studies Quarterly. (1981) 25, S. 204-236.
  • Duncan Bell (Hrsg.): Political Thought and International Relations: Variations on a Realist Theme. University Press, Oxford 2008.
  • Hartmut Behr, Felix Roesch (Hrsg.): Hans J. Morgenthau: The Concept of the Political. (Übersetzung von Morgenthau’s La Notion du ‘Politique’, 1933). Palgrave Macmillan, Houndmills/ Basingstoke 2012.
  • Ken Booth: Security in anarchy: Utopian realism in theory and practice. In: International Affairs. 67(3), 1991, S. 527–545.
  • Campbell Craig: Glimmer of a New Leviathan: Total War in the Realism of Niebuhr, Morgenthau, and Waltz. Columbia University Press, New York 2003.
  • Tim Dunne, Brian Schmidt: Realism. In: John Baylis u. a.: The Globalization of World Politics: An Introduction to International Relations. 4. Auflage. University Press, Oxford 2008, ISBN 978-0-19-929777-1, S. 92–106.
  • Christoph Frei: Hans Morgenthau: An Intellectual Biography. Louisiana University Press, Baton Rouge 2001.
  • Christian Hacke, Karl-Gottfried Kindermann, Kai M. Schellhorn (Hrsg.): The Heritage, Challenge, and Future of Realism. In Memoriam Hans J. Morgenthau (1904–1980). V & R University Press, Göttingen 2005.
  • Oliver Jütersonke: Morgenthau, International Law, and Realism. University Press, Oxford 2010.
  • Richard Ned Lebow: The Tragic Vision of Politics: Ethics, Interests and Orders. University Press, Cambridge 2003.
  • Steven E. Lobell, Jeffrey W. Taliaferro, Norrin M. Ripsman (Hrsg.): Neoclassical Realism, the state and Foreign Policy. University Press, Cambridge 2009.
  • G. O. Mazur (Hrsg.): One Hundred Year Commemoration to the Life of Hans Morgenthau (1904–2004). Semenko Foundation, New York 2004.
  • Sean Molloy: The Hidden History of Realism: A Genealogy of Power Politics. Palgrave Macmillan, New York 2006.
  • A. J. H. Murray: Reconstructing Realism: Between Power Politics and Cosmopolitan Ethics. Keele University Press, Edinburgh 1997.
  • Mihaela Neacsu: Hans J. Morgenthau’s Theory of International Relations: Disenchantment and Re-Enchantment. Palgrave Macmillan, Houndmills/Basingstoke 2009.
  • Alexander Reichwein: The Tradition of Neoclassical Realism. In: Asle Toje, Barbara Kunz (Hrsg.): Neoclassical Realism in European Politics: Bringing Power Back In. Manchester University Press/ Palgrave Macmillan, New York 2012, S. 30-60.
  • Alexander Reichwein: Rethinking Morgenthau in the German Context. In: International Relations Online Working Paper Series. 2011/4.
  • Joel H. Rosenthal: Righteous Realists: Political Realism, Responsible Power, and American Culture in the Nuclear Age. Louisiana State University Press, Baton Rouge 1991.
  • Greg Russell: Hans J. Morgenthau and the Ethics of American statecraft. Louisiana State University Press, Baton Rouge 1991.
  • William E. Scheuerman: Morgenthau: Realism and beyond. Polity Press, Cambridge 2009.
  • William E. Scheuerman: The (classical) Realist vision of global reform. In: International Theory. 2(2), 2010, S. 246–282.
  • William E. Scheuerman: The Realist Case for Global Reform. Polity Press, Cambridge 2011.
  • Brian Schmidt: Competing Realist Conceptions of Power. In: Millennium: Journal of International Studies. Vol. 33, No. 3, S. 523–549.
  • Robert Schuett: Political Realism, Freud, and Human Nature in International Relations. Palgrave Macmillan, New York 2010.
  • Michael Joseph Smith: Realist Thought from Weber to Kissinger. Louisiana State University Press, Baton Rouge 1986.
  • Vibeke S. Tjalve: Realist Strategies of Republican Peace: Niebuhr, Morgenthau, and the Politics of Patriotic Dissent. Palgrave Macmillan, New York 2008.
  • Asle Toje, Barbara Kunz (Hrsg.): Neoclassical Realism in European Politics: Bringing Power Back In. Manchester University Press/ Palgrave Macmillan, New York 2012.
  • Michael C. Williams (Hrsg.): Realism Reconsidered. The Legacy of Hans J. Morgenthau in International Relations. University Press, Oxford 2007.
  • Michael C. Williams: The Realist Tradition and the Limits of International Relations. University Press, Cambridge 2005.

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *