Bạc lá – Wikipedia tiếng Việt

Thửa ruộng bị nhiễm bạc lá cháy khô

Bạc lá còn gọi là bệnh cháy bìa lá lúa (tiếng Anh: Bacterial leaf blight disease) là một bệnh trên lúa, do vi khuẩn Xanthomonas oryzae pv. oryzae (Xoo) gây ra, là một trong những bệnh nhiệt đới điển hình gây hại đối với nhiều vùng trồng lúa trên khắp thế giới.[1] Bệnh có thể gây thiệt hại năng suất lúa đến 50%.[cần dẫn nguồn]

Bệnh được phát hiện đầu tiên ở tỉnh Fukuoka của Nhật Bản vào năm 1884. Ban đầu, các nhà khoa học lầm tưởng đây là bệnh có nguồn gốc sinh lý, do đất chua gây nên. Không lâu sau đó, các nhà khoa học đã xác nhận nguyên nhân gây bệnh là do vi khuẩn gây nên, vì khuẩn này thuộc loại Bacillus oryzae. Về sau, vi khuẩn này Tagami, Mizukami (năm 1962), Mizukami và Wakimoto (năm 1969) đặt tên là Pseudomonas oryzae...[2]

Đến năm 1974, Ezuka đặt tên là Xanthomonas oryzae và được dùng cho đến ngày nay.

Từ cuối thập kỷ 60 đến đầu thập kỷ 80 của thế kỷ 20, bệnh bạc lá lúa thông dụng ở tổng thể những vùng trồng lúa trên quốc tế ; bệnh phổ cập hơn ở những nước trồng lúa như : Ấn Độ ( 1990 ), Philippin ( 1957 ), Indonexia ( 1950 ), Trung Quốc ( 1957 ). Hiện nay, đây là bệnh vẫn liên tục gây hại phổ cập ở hầu hết những nước trồng lúa trên quốc tế .

Vi khuẩn gây bệnh[sửa|sửa mã nguồn]

Vi khuẩn nhuộm màu gram âm ; hình gậy hai đầu hơi tròn, có một lông roi, kích cỡ 1 – 2 x 0,5 – 0,9 µm ; sống trên môi trường tự nhiên có khuẩn lạc hình tròn trụ, màu vàng sáp, rìa nhẵn ; không có năng lực khử NO3, không có dịch hoá gelatin, không tạo ra NH3 và indol, có năng lực tạo H2S .Nhiệt độ thích hợp cho vi trùng sinh trưởng 26 – 30 oC, tối thiểu 0 – 5 oC, tối đa 40 oC ; gây chết ở 53 oC trong 10 phút ;Vi khuẩn sống trong môi trường tự nhiên có pH 5,7 – 8,5, thích hợp nhất ở pH 6,8 – 7,2 .

Cơ chế lây bệnh[sửa|sửa mã nguồn]

Những cây lúa nhiễm bạc lá bị cháy khô

Vi khuẩn xâm vào lúa qua thuỷ khổng, lỗ khí ở trên mút lá, đặc biệt quan trọng qua vết thương xây xát trên lá. Khi tiếp xúc với mặt phẳng có màng nước ướt, vi trùng tiến vào bên trong những lỗ khí, qua vết thương để sinh sản nhân lên về số lượng và qua những bó mạch để dẫn lan rộng .Điều kiện mưa ẩm rất thuận tiện cho việc tăng trưởng của vi trùng. Những lá bệnh tiết ra những giọt keo chứa mầm bệnh, trải qua sự va chạm giữa những lá lúa nhờ mưa gió để truyền lan tới những lá, những cây khác. Bệnh lây nhiễm lặp lại trong nhiều đợt sinh trưởng của lúa .

Nguồn gây bệnh[sửa|sửa mã nguồn]

Nguồn gây bệnh bạc sống sót hầu hết trên một số ít cỏ dại họ hoà thảo ( cỏ dại là ký chủ phụ của vi trùng gây bệnh ), tàn dư rơm rạ của cây bệnh, lúa chét, cỏ môi, cỏ lồng vực, cỏ gừng bò ….

Biểu hiện bệnh[sửa|sửa mã nguồn]

Lúa nhiễm bệnh có 3 triệu chứng nổi bật là : bạc lá, vàng nhợt, héo xanh ( còn được gọi là Kresek ). Trong đó, biểu lộ vàng nhợt là ảnh hưởng tác động sau, là hậu quả của sự bạc lá hay Kresek gây nên hoặc cũng hoàn toàn có thể là do độc tố ( toxin ) của vi trùng sản sinh ra .

Bệnh bạc lá lúa phát sinh phá hại suốt từ thời kỳ mạ đến chín nhưng có triệu chứng điển hình là ở thời kỳ lúa cây trên ruộng từ sau đẻ – trỗ, chín sữa.

Trên mạ, triệu chứng bộc lộ không đặc trưng như ở trên lúa, 1 số ít biểu lộ như : mút lá hoặc mép lá mạ với những vết dài ngắn khác nhau màu xanh vàng rồi nâu bạc, lá dễ bị khô .Triệu chứng trên lá lúa :

  • Xuất hiện vết bệnh ở mép lá, mút lá lan dần vào phiến lá hoặc lan thẳng xuống gân chính, một số ít trường hợp vết bệnh bắt đầu ở ngay giữa phiến lá.
  • Vết bệnh lan rộng theo đường gợn sóng hoặc thẳng; mô bệnh xanh tái vàng lục và cuối cùng cháy khô có màu nâu xám.
  • Ranh giới giữa mô bênh với mô lành trên phiến lá rất rõ rệt, có giớ hạn theo đường gợn sóng màu vàng hoặc không vàng; hoặc chỉ một đường viền màu nâu sẫm, đứt quãng hay không đứt quãng.

Vi khuẩn gây bệnh được tìm thấy ở tổng thể những vùng trồng lúa trên quốc tế. Khi cây lúa bị bệnh sẽ là làm cho lá đòng sớm tàn khô xác, giảm quang hợp, tăng lượng hạt lép, dẫn đến giảm hiệu suất lúa. Năng suất lúa giảm hầu hết là do đổi khác về số nhánh, số hạt chắc trên bông và khối lượng 1000 hạt. Hàng năm, hiệu suất lúa toàn quốc tế giảm từ 10-20 % do những bệnh vi trùng, trong đó 50 % là do bệnh bạc lá gây nên .

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.